Ұршық өнерінің иірімдері ғылыми жобасы 3 сынып

М. Сужиков атындағы №6 орта мектебі

Ғылыми жоба

Тақырыбы:Ұршық өнерінің иірімдері

Бағыты: Этномәдениеттану

Орындаушы: Батырхан Үркер

Жетекшісі: Накипбаева Ажар Бақытқызы

Қызылорда қ, 2017 ж.

Мазмұны:

І. Кіріспе …………………………………………………………………

1.1. Қолөнер — ұлттық құндылық………………………………........

ІІ. Негізгі бөлім…………………………………………………………..

2.1. Мал жүнінің пайдасы……………………………………………..

2.2. Ұршық және жасалу жолы .......................................................

2.3.Ұршықпен жіп иіру……………………………...............................

2.4. Жіптен тоқылған бұйымдар……………………………………….

ІІІ. Қорытынды …………………………………………………………...

ІV.Пайдаланған әдебиеттер……………………………………………

Аннотация

Бұл жұмыс төрт түліктен алынатын жүн және оның қолдану аясымен қоса, жүнді иіретін ұршық туралы кең көлемде деректер келтіріле отырып зерттелінген. Оқушы өзіне таныс деректі ұршықты ала отырып, онымен иірілген жіптен алынатын бұйымдардың адамға пайдасы туралы және оның қолдануы туралы тың материалдармен тақырып өзектілігі ашылған. Ұршықпен иірілген табиғи таза өнім жүннен тоқылған бұйымдардың қасиеті мен адам өміріндегі маңыздылығы ерекшеленген.

Зерттеудің мақсаты: Қазақ халқының ұмытылып бара жатқан қолөнерін қайта жаңғырту. Ұлттық қолөнердің асыл жауһары ұршықпен жіп иіруді қазіргі кезде де тиімді пайдаланып түрлі бұйымдар жасауға болатынын насихаттау

Зерттеудің міндеті: Ата-бабадан келе жатқан ұлттық дәстүрді сақтау. Қазақ халқының ұлттық қолөнер бұйымдарын зерттеу. Ұршықты пайдалану жолын зерттеу. Ұршықпен иірілген жіптерден қандай бұйымдар жасауға болатынын білу.

Зерттеудің ғылыми болжамы: . Ата-бабамыздан қалған мұраны сақтай отырып, салт-дәстүрімізді одан әрі дамыту, ұлттық мәдениетіне тәрбиелеу.

Зерттеу жұмысының құндылығы:

Ұлттық дәстүр, қолөнерді сақтау

Төрт түлік малдың жүнін қажетіне жарату арқылы, ысырапшылдыққа жол бермеу.

Ұршық иіргенде дене мүшелері қимылдап, қан айналымы артады, яғни адам денсаулығы үшін де пайдасы зор екенін білу

Зерттеу әдістері: Жинау, талдау.

І. Кіріспе

1.1. Қолөнер ұлттық құндылық.

Ұлтымыздыңзор мәдениеті мен өнерінхалыққа паш ететін құндылықтардың бірі-қолөнері.Өнер –халық қазынасы. Өткенді білмей, келешекті білу мүмкін емес.

Қазақ халқының ежелден күн –көрісі, тұрмыс-тіршілігі төрт түлік малға байланысты болған. Ол сойсаң-азық, кисең киім,мінсең-көлік болып, елдің тіршілігінің тірегі болып табылған. Бұрыннан –ақ қазақтың амандасуы «Мал-жан аман ба?» деп басталған. Осыдан-ақ қазақ халқы үшін малдың маңызы мен қасиеті болғандығын түсінуге болады. Қазақ халқының өмірінде осы төрт түлік малдың жүні үлкен қызмет атқарады және оны пайдалануды мыңдаған жыл бұрын білген.

Жүннен тоқылған бұйымдар мықты , шыдамды, тұрмысқа қолайлы, денсаулыққа пайдалы, алып жүруге ыңғайлы және жеңіл.

ІІ. Негізгі бөлім

2.1. Мал жүнінің пайдасы.

Мен өз жұмысымда төрт түлік малдан алынатын жүннің пайдасына тоқталғанды жөн көрдім.

Қазақ халқының шаруашылығында мал жүнінің ең асылы және бұйымдар жасауға ең көп қолданылатыны қой және түйе жүндері, ешкі түбіті, оның қылы, содан кейінгісі жылқының жалы мен құйрығы.

Жылқы-қазақтың кәделі, бағалы қазынасы. Жылқының жал құйрығын қыл деп атайды Жал құйрықты көбінесе арқан жіп есуге пайдаланған, қобызға таққан.

Түйе жүні өнеркәсіпте де, ел арасында да өте жоғары бағаланады. Бұл жүннен тоқылған бұйымдарға сұраныс көп. Өйткені, түйе жүнінен жасалған орамал, кеудеше суық өткізбейді, жеңіл,таза, жұмсақ.

Ешкі жүнін түйе жүнінен де қымбат, жібекпен теңдес саналған. Одан шарф, шұлық, қолғап, шәлі, сияқты жеңіл, әрі жылы киімдер тоқыған.

Қой жүнінен жеңіл қалпақ байпақ, қолғап, кеудеше, шұлық, киім-кешектер жасалады.

2.2. Ұршық және жасалу жолы.

Осы төрт түлік малдан алынатын жүнді иіруге арналған құрал-ұршық деп аталады.