Жаппай жазалау шаралары туралы 9-сыныпқа ашық сабақ

9 сынып Қазақстан тарихы Сабақтың тақырыбы: 1937-1938 жаппай жазалау шаралары. Қазақстан аумағындағы «еңбекпен түзеу» лагерьлері. Сабақтың мақсаты: Білімділік: Сталинизмнің орнығуы, жазалау шаралары. Халық қасіреті. Қазақстан – лагерьлер өлкесі. Кеңес Одағы кезіндегі Қазақстанда салынған еңбекпен түзеу лагерьлерінің тарихына шолу жасау. Дамытушылық: оқушылардың шығармашылықпен іздену арқылы олардың философиялық ойлау қабілетін жетілдіру, өз ойларын жеткізудегі сөйлеу мәдениетін қалыптастыру. Тәрбиелік: оқушылардың отаншылдық сезімін арттыра отырып, қиындыққа төзе біліп, болашаққа деген сенімдерін жоғалтпауға тәрбиелеу. Сабақтың типі: топпен, жұппен жұмыс Сабақтың әдісі: ауызша баяндау, сұрақ-жауап Көрнекі құралдар: Қазақстанның картасы, КарЛАГ картасы, қазақ зиялыларының суреттері, слайд шоу. Сабақтың барысы: І. Ұйымдастыру кезеңі

 Оқу құралын тексеріп түгендеу

 Оқушылар зейінін сабаққа аудару ІІ.Жаңа сабақ дайындық «Қуғын сүргін» атты видео фильм көрсетемін. 3 мин

«Сандар сөйлейді» ойыны әр топтан оқушы шығып сұрақ қояды4 мин. 1. Нешінші жылы басшылық қызметтегі «Алаш» партиясының барлық бұрынғы мүшелері орындарынан қуылды? (1922ж) 2. Қай жылдары ауыл комунистерінің қатары толығып, Республикалық партия ұйымы толық қалыптасты?(1925-1932жж) 3. Қай жылы БКП(б)П Қазақ өлкелік партия Комитетінің бірінші хатшылығына Ф.И.Голощекин келді. (1925ж) 4. Нешінші жылдың соңында «буржуазияшыл ұлтшылдар» атанған «Алашорданың» бұрынғы қайраткерлерінің бәрі тұтқындалды? (1928ж) 5. Қай жылдары ашаршылық болды? (1932-1933ж)

ІІІ. Жаңа тақырып.

Топпен жұмыс «Қарап шығу» әдісі Топтық, Жұптық жұмыс 8 мин (5 мин) сотка 1 топ «Карлаг»

1. 1930 жылдардағы қоғамдық саяси өмір 2. «Алаш қайраткерлерін қуғындау» Алихан Бөкейханов 2 топ «Алжир» 1. « Әдебиет өкілдерін қуғындау» А. Байтұрсынов 2. « Қазақ ғалымдарын қуғындау» 3 топ «Степлаг » 1.« Сталиндік қуғын - сүргіннің ақиқаты» С. Сейфуллин 2. Қазақстан аумағында орналасқан концетрациялы лагерьлер

Бағалау саусақ 1 мин «Ой дамыту» 3 мин дайындық 6 мин « Қазақстан - лагерьлер өлкесі» картамен жұмыс И.В.Сталин мен Ф.И.Голощекиннің суретін қойып қандай байланыс бар екенін анықтау. Қазақ КСР- нің құрылуының тарихи маңызы. мәтінмен жұмыс Қорытындылау 4 мин «Көңілді тапқырлар» ойыны 1. 1937 жылы «Алашорданың» қызметіне араласқаны үшін қайта

айыпталып, 1937-1938 жылдары атылған қазақ зиялылары кімдер. (А.Байтұрсынов, М.Жұмабаев) 2.Қай жылдары Қазақстанда 25833 адам партиядан шығарылып, олардың 8544-іне «халық жаулары» немесе «халық жауларының сыбайластары» және т.б. айыптар тағылды. (1936-1938жж) 3.Қай жылы Қарағанды облысының Ә.Асылбеков, Н.Нұрсейтов, М.Ғатаулин т.б. басшыларының үстінен жүргізілген сот ісі халықтың жан-жақты талқылауына ұласты? (1937 жылы қарашада) 4.Қазақстанның қай аумақтарында саяси қуғын-сүргіндерді жазалау лагерьелі құрылды? (Ақмола, Қарағанды, Жезқазған) Бағалау 2 минут Кері байланыс себетке салу 1 мин

Үй тапсырмасы1 мин Үйге тапсырма: Саяси – қуғын сүргін құрбандарына байланысты эссе жазу.

1930 жылға қарай елдің барлық жерінде социалистік қатынастар орнады. Жер фабрика, заводтар, ұжымшарлар мен кеңшарлар мемлекет меншігіне өтті. Өндіріс құрал-жабдықтарына қоғамдық меншік орнықты. Елде 1936 жылдың 5 желтоқсанынада Кеңестердің Жалпыодақтық ҮІ төтенше сьезінде жаңа сталиндік Конститутция қабылдады. Ол бойынша КСРО – да бюрократиялық орталықтандыру орнықты. Социализм тоталитарлық казармалық сипат алды. Елде сталиндік саясат жүзеге асты. Жазалау органдарының қызметі күшейтілді. Осылайша жеке адам құқығы аяққа басылып, пікір айтқан, ұсыныс жасаған адам «халық жауы» қатарына жатқызылып жазаланды. Сталиндік қуғын-сүргін «геноцид саясаты» осылай басталды.

1.Қазақстандағы екінші репрессия 1937-1938 жылдары жүргізілді. Себебі бұл жылдары бүкіл елімізде, әсіресе Мәскеу мен Ленинградта жаппай жазалау шаралары басталған еді. Соның ызғары Қазақстанғы Қарағанды қаласына да келіп жетті. Өйткені Қарағанды еліміздегі үшінші көмір ошағы аталды. Мұнда көптеген партия, мемлекет және қоғам қайраткерлері, белгілі ғалымдар мен ақын- жазушылар жұмыс істеді. Соның ішінде деп слайд арқылы сол кездегі қуғын-сүргін құрбандары болған қазақ зиялыларына тоқталамыз

Ахмет Байтұрсынов. Оның тағдыр – қиын, бірақ кісі қызығарлық тағдыр. Ғұмыры ащы арманға толы, алайда адамға өнеге боларлық ғұмыр. Мақсат-мұратының мазмұны, кей тұста қайшылықтарға соқтырды десек те, өте терең. 1929 ж. қамауға алынған қазақ зиялыларының ішінде «рухани көсем» А. Байтұрсынов та бар. 1937 ж. 9 қазанда сталиндік репрессияның қанды пышағына ілігеді

Тұрар Рысқұлов - адам ретінде де, қоғам және саяси қайраткер ретінде де ерте есейіп, есімі жиырма жастан асар-аспас кезінде жұрт аузына ілініп, халыққа танымал болды. Ол Сталиндік- Голощекиндік «Кіші Қазан» бағытын жүзеге асыру нәтижесінде жаппай ашаршылыққа ұшыраған өз халқына ара түсіп шырылдады. Сталинге хаттар жазды. «Ұлы көсеммен» сөзге келіп, айтысқа түсті, оның диктаторлық ел билеу тәртібіне қарсы шықты. Нәтижесінде 1937-1938 жылдары бүкіл ел көлемінде орын алған үлкен террордың құрбаны болып кете барды.

Мағжан Жұмабаев - табиғат жаршысы, махаббат жыршысы. Оның бұл тақырыптардағы өлеңдерінің де негізгі тақырыбы тәуелсіздік. Ел тәуелсіздігінің жыршысы Мағжан ақынның өзі де 1937 жылы 30 желтоқсанда өз тәуелсіздігінен айрылып, қызыл қырғынның құрбандығына айналды.

Міржақып Дулатов – «Оян, қазақ!» бұл сөздің құдіреті де қасиеті де сол - осы отты өлеңнің жарық көргеніне ғасырдан астам уақыт өтсе де, сол қаныш тамшылаған өзекті күйінде қалып отырғандығы - бүгінде қазақ байтағын індеттей жайлаған бойкүйездік, самарқаулық, жалқаулық, еріншектік - қысқасы ұлтымызды ұлық істерден кері тартып отырған барша кесапаттарды тап басып айта білген, содан арылуға үндейді, намысқа шақырады. 1938 жылы қайтадан қамауға алынып, ату жазасына кесілді.

2. Осы жазалау шараларын ұйымдастыру үшін Қазақстанда лагерьлер жүйесі құрылды. 1930 жылдың мамыр айында КСРО Халық Комиссарлары Комитеті «Қазақстанда еңбекпен түзеу лагерьін құру туралы» қаулы қабылдайды. Қазақстан картасында Карлаг, Степлаг, Алжир т.б лагерьлер пайда болады. Видеоролик арқылы түсіндіру.

Сабақты қорытындылау: Бүгінгі сабағымызды қортындылай келе Сталиннің жеке басына табынудың салдарынан тұтас бір халық өздерінің ең асыл азаматтарынан айырылып қалды.Иә, Бәріміз репрессия құрбандары ұрпағымыз. Сол жылдары қан ішіп, қара жамылмаған қазақ отбасы жоқтың қасы. Сол нәубат жылдарында қазақтың жалпы санының жетпіс пайызға жуығы қырылып кеткенін Елбасы ашық айтты. Қазақ халқын қынадай қырған сол бір сұрапыл нәубатқа мәңгі лағынет айтамыз!

Сабақты бекіту:

Топтарға сұрақ беру арқылы өздерінің ойларын плакаттка түсіріп, қорғау керек.

1. Зиялы қауымды жаппай қудалау.

2. Халық жауларын жазалау.

3. Қазақстан аумағындағы лагерьлер.

4. 1937-38 жылдардағы репрессияның тарихи маңызы.

Бюрократия – қоғам мүшелеріне белгілі бір артықшылықтары бар өкімет аппаратының көмегімен іске асырылатын басқару жүйесі, шенеунік билігі.

Репрессия – мемлекеттің өз азаматтарына қолданатын қатаң жазалау шаралары.

Геноцид – қандайда болсын ұлттық, этностық немесе діни топтарды толық немесе жартылай жойып жіберу.

Тоталитаризм – әрбір азаматтың, қоғам өмірінің барлық саласымемлекет тарапынан, толық бақылауға алынған мемлекеттің саяси құрлыс түрі.

Бағалау: өзін – өзі

Рефлексия:

Үйге тапсырма: Саяси – қуғын сүргін құрбандарына байланысты эссе жазу.

Сабақтың тақырыбы:1937- 1938 жылдардағы жаппай жазалау шаралары

Мұғалімнің аты-жөні:Алин А.Ж Күні: 11.12.2017жыл Сынып: 9 «ә» Қатысқан оқушылар саны: 24

Қатыспаған оқушыла р саны: Сабақ негіздел ген оқу мақсаттар ы:

«Алаш» партиясының мүшелері мен ұлттық интеллигенцияға қарсы саяси жазалау, 1930 жылдардағы жаппай саяси қуғын сүргін, зардаптары жайында біледі.

Сабақтан күтілетін нәтиже: 1-деңгей (білу, түсіну):

Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады: 1937-1938 жылдардағы жаппай қуғын-сүргін, оның зардаптары жайында біледі.