Жас эколог жобасы бойынша сегізінші сынып мақаласы

8 сынып

Тақырыбы: «Қазақстандағы қазіргі экологиялық проблемалар» тақырыбына өткізген сабағымды ұсынамын.

Мақсаты : 1. Оқушыларға табиғат пен қоғам арасындағы қарым-қатынастың физиологиялық өсіп жетуіне экологиялық мәдениеттің ауадай қажет екендігі жөнінде көз жеткізу.

2. Экологиялық аймақтар туралы мағұлмат бере отырып экология ұғымын жан-жақты ұғындыру.

3. Табиғатты сүйе білуге, қорғай білуге, ұқыптылыққа тәрбиелеу.

Сабақ түрі : ойын сабақ

Сабақ әдісі :сұрақ-жауап, «Өрмекші», «мұғалім-оқушы»

Көрнекілігі : слайд, реферат, электрондық оқулық

Сабақ барысы

Ι Ұйымдастыру кезеңі

(оқушыларды түгелдеп, оқу құралдарын дайындау)

Слайдта

Экология! Бөтен сөз, Тұтқасы бар әлемнің,

Бір туғаның бірақта. Бізше ғылым-логия.

Білгенге бұл көсем сөз, Онсыз мекен, жоқ ұя,

Мәңгі қалар құлақта. Жоқ киесі өлеңнің.

Эко дегені-үй, Отан, Өз үй-өлең төсегің,

Ежелден-ақ ерекше. Табиғат боп қалады.

Сөз патшасын ұнатам, Оған атқан кесегің

Жүрегіме гүл ексе. Өз басыңды жарады.

Омар Қаржау Айтолқын

«Өрмекші» ойыны

Барлық тірі организмдер өзара бір-бірімен және сыртқы орта жағдайларымен үнемі байланыста болады. Сырқы орта жағдайларының әсерінен тірі организмдер көбейеді, дамиды және қалыпты тіршілігін жалғастырып отырады. Экология негіздері тарауын «Өрмекші» ойыны арқылы еске түсіреміз.

(Ойын барысымен таныстыру)

1-оқушы

1-Кіріспе. Экология нені зерттейтін ғылым?

(Тірі организмдердің өзара қарым-қатынасын және олардың орта жағдайларымен байланысын зерттейтін ғылым)

2-Жалпы экология ғылымының салаларын атаңыз.(факторлық экология, организмдер экологиясы (аутэкология), популяциялар экологиясы (демэкология), бірлестіктер экол-ы(синэкология), ғаламдық экол-ы,тарихи экология.)

3- Экологиялық факторлардың түрлерін атаңыз.

(Абиотикалық-климат, атмосфера, топырақ, су, жарық, t0т.б.

Биотикалық-тірі организмдердің өзара қарым-қатынасы.

Антропогендік-адамның іс әрекетінің табиғатқа әсер етуі.)

4- Экологиялық апат дегеніміз не? Мысал келтір.

(Табиғат пен қоғам арасындағы қарым - қатынас әбден шиленісіп кеткен жағдайда байқалады. Бұл кезде табиғатта қалыптасқан эколг. тепе-теңдік мүлдем бұзылады, оны қайтадан қалпына келтіру мүмкін емес. Экол. апат адамның тікелей немесе жанама әсерінен болады. Өсімдіктер, жануарлар түрлері мүлдем жойылады. Басты экол. апат – ол биосфераның ластануы. 1945 ж. Хиросима, Нагасаки – атом бомбалары радиоактивті заттар таралады, 1986 ж Чернобыль АЭС – ең ірі апат болды.)

5- Су-тіршілік ортасының қандай ерекшеліктері бар? (су көптеген организмдер үшін қолайлы орта. Суда тіршілік етуге бейімделген тобы- гидробионттар. Судың қалың қабатында пелагостар тіршілік етеді. Су түбінде бенкостар. Судың беткі қабатында қалқып жүретін ұсақ организмдер планктондар. Суда жүзіп жүріп тіршілік ететіндер нектондар.)

2-оқушы

Экология терминін ең алғаш ғылымға кім енгізді? (1866 жылы, неміс ғалымы Эрнст Геккель)

Адам экологиясы нені зерттейді?

(Сыртқы орта жағдайларының адам организміне әсерін зерттейді)

3-«Маниторинг» деген ұғым нені білдіреді? (Маниторинг- латынша «monitor»- сақтандыру, немесе бақылау жұмыстары, маниторинг арқылы белгілі бір аймақтың өзгерістеріне(ауаның, судың, топырақтың т.б бақылау жүргізіледі ))

Топырақ-тіршілік ортасы деген не?