Жастардың психологиялық денсаулығы туралы мақала

Жастар және психологиялық денсаулық: Цифрлық дәуірдің жаңа сынағы

Цифрлық технология дамыған сайын жастардың өмір сүру салты түбегейлі өзгерді. Қазір көпшілік бос уақытын TikTok, Instagram сияқты әлеуметтік желілерде өткізеді, оқуды онлайн форматта жалғастырады, достарымен де көбінесе мессенджерлер арқылы сөйлеседі. Бұл үрдістер бір жағынан мүмкіндіктер ашса, екінші жағынан жалғыздық, күйзеліс, мазасыздық сияқты психологиялық мәселелерді өршітіп отыр. 2024 жылы ҚР Денсаулық сақтау министрлігінің дерегінше, жастар арасында психикалық денсаулыққа қатысты шағымдар 30%-ға артқан. Бұл – қоғам назар аударуы тиіс өзекті мәселе.

Әлеуметтік желілер және фейк-өмір синдромы

Көптеген жастар әлеуметтік желідегі “мінсіз өмірлерді” көріп, өз өмірін солармен салыстыра бастайды. Бұл – фейк-өмір синдромы деп аталады. Адамдар өздерінің шынайы эмоцияларын жасырып, тек жетістіктерін көрсетуге тырысады. Бұл шындыққа сай келмегендіктен, басқа жастарда “мен жетістікке жетпей жатырмын” деген ой туындап, күйзеліске әкеледі.

Сауалнама нәтижесі:

Біз жүргізген шағын сауалнамада (12 оқушы қатысты), респонденттердің 75%-ы әлеуметтік желілердің көңіл-күйіне теріс әсер ететінін мойындады. Ал 60%-ы өз өмірін желідегі басқа адамдармен салыстыратынын айтты.

2. Онлайн оқу және оқшаулану

Карантин кезеңінен кейін онлайн оқу кең тарады. Бұл оқудың қолжетімді болуына сеп болғанымен, көп жастар әлеуметтік ортадан алыстап, жалғыздыққа ұшырады. Қоғаммен қарым-қатынас азайып, сөйлеу, эмоцияны бөлісу дағдылары әлсірей бастады.

Психолог пікірі (парафраз): Психолог Айгүл Қалиқызының айтуынша, онлайн режимде оқитын студенттердің көпшілігі мазасыздық, уайым, көңілсіздік сезімдеріне жиі тап болады. “Бұл – жасөспірімдердің ең белсенді, ашық болуға тиіс шағы. Ал олар экран алдында көп уақыт өткізсе, өз ішіне түсіп кетуі мүмкін”, – дейді маман.

3. Психологиялық көмекке қолжетімділік

Бүгінгі күні көптеген университеттер мен мектептерде психологтар жұмыс істегенімен, жастардың тек аз бөлігі ғана оларға жүгінеді. Бұл ұялу, сенімсіздік, құпияның сақталмауынан қорқу сияқты себептерге байланысты.

Сауалнама нәтижесі бойынша, 12 оқушы тек 2-еуі ғана психологқа жүгінген, ал қалғандары “барғым келмейді” немесе “сенбеймін” деп жауап берген.

4. Әлеуметтік желіде отыру статистикасы:

5. Актуалды тақырыптарды қадағалау

Қайдан бақыладым:

•Informburo.kz – Жастар арасындағы күйзеліс, суицид деректері жиі көтеріледі.