Жеке тұлғаны қалыптастырудағы тәрбие туралы материал

ЖЕКЕ ТҰЛҒАНЫ ҚАЛЫПТАСТЫРУДАҒЫ ТӘРБИЕНІҢ РӨЛІ

Елбасының Н.Ә. Назарбаев ұсынған еліміздің әлеуметтік экономикалық дамуының стратегиялық бағыттарына сәйкес, Қазақстан Республикасының жалпы ұлттық деңгейдегі 12 жылдық жалпы орта білім беруде басты мақсат: әлеуметтік, экономикалық және саяси өміріне белсенді қатысуға дайын, бәсекеге қабілетті, жан-жақты дамыған, білмді де, білікті жеке тұлғаны қалыптастыру. Сонымен қатар Қазақсан Республикасының «Білім беру туралы» Заңында ұлттық және жалпы адамзаттық құңдылықтар ғылым мен практика жетістіктері негізінде жеке адамды қалыптастыруда тәрбиенің мәні зор.

Қазақстан Республикасының жеке тұлғаны қалыптастырудың стратегиялық бағыты өміртану мәдениеті дамыған, тәрбиелі жаңа адамдарды қаылптастыруды алға тартып отыр. Бұл идея қолданыстағы нормативтік құқықтық құжаттарда көрініс тапқан. Олар: «Қазақстан- 2030» стратегиясы, Қазақстан Республикасында білім беруді 2005-2010 жылдарға дейін дамытудың мемлекеттік бағдарламасы, Қазақстан индустриалды жаңаруын 2003-2010 жылдарға дейін дамытудың стратегиясы, этномәдени білім Тұжырымдамасы, Қазақстан Республикасының Білім ұйымдарындағы тәрбиенің кешенді бағдарламасы, гуманитарлық білім бағдарламасында айқындалған.

Қ. Бөлеевтің анықтамасы: Этнопедагогика – халықтық педагогиканы зерттейтін ғылым саласы.

Ал белгілі ғалым Қ. Жарықбаев болса, «Этнопедагогика – халықтық тәлім-тәрбиені, оның тәжірибесін қорытындылап, жүйедейтін теориялық сипаттағы ғалым» деген анықтама берген.

Е. Сағындықұлының анықтамасы бойынша: Этнопедагогика - ұлт тәрбиесінің бөліктерін нақтылы материалмен қамтамасыз ететін қайнар көз.

Сонымен, ғалымдардың пікірлерінің қорытындысына сүйенсек, этнопедагогика – жас ұрпақты тәрбиелеген, тәрбиелеп отырған бұқараның тәжірибесін зерттейді, халқының рухани қорын, атап айтсақ өз ұлтының әдет-ғұрып, салт-дәстүрлерін қазіргі ұрпаққа жеткізеді. Ал этнопедагогиканың бастау бұлағы – халықтық педагогика.

Этнопедагогика жеке тұлға дамып, қалыптасатын, әлеуметтік нормаларды меңгеретін ортадан баланы тәрбиелеу және оқыту жайындағы діни ілімдерде, мақал-мәтелдерде, ырым-тыйымдарда және басқа халық мұраларында сақталған білімдерді жинақтап жүйелейді. Жеке тұлғаның қалыптасуына әсер ететін отбасылық өмірді, дәстүрлерді, философиялық-этикалық, педагогикалық ой-пікірлерді зерттейді.

Этнопедагогиканың зерттейтін тақырыптары:  Халықтың негізгі педагогикалық ұғымдары (баланы күту, тәрбиелеу, өзін-өзі тәрбиелеу, қайта тәрбиелеу, оқыту т.б.);  Бала тәрбиесінің объектілері мен субъектілері (өмірге келген сәбилер, жетімдер, асырап алған балалар, баланың құрдастары, достары, балалар ортасы);  Тәрбиенің функциясы (еңбекке әзірлеу, мінездің моральдық, ерік-жігер белгілерін тәрбиелеу, ақыл-ойды дамыту,