Жер бедері тақырыбындағы сабақ жоспары, 9-сынып

Күні:

Жасы:

Сабақтың тақырыбы: Жер бедері, климаты.

Сабақтың мақсаты:

Білімділік: Білім алушыларға жер бедері, өзгеру себептері, климат жөнінде түсіндіру.

Дамытушылық: Өз бетінше ізденіспен шығармашылық тұрғыда жұмыс істеуге дағдыландыру. Өз ойларын еркін де сауатты, нақты жеткізу қабілеттерін арттыру.

Тәрбиелік: Жан-жақтылыққа, ізденімпаздыққа баулу, тыңдай және сөйлей білу мәдениетін арттыру.

Көрнекіліктер: Суреттер, үлестірмелер, физикалық карта.

Сабақтың әдісі: Түсіндіру, сұрақ-жауап, әңгімелеу.

Сабақ барысы:

І.Ұйымдастыру кезеңі:

ІI. Қызығушылықты ояту.

ІІІ. Жаңа сабақ

Жер бедері барлық табиғат компоненттерінің (климат, ішкі сулар, топырақ-өсімдік жамылғысы, жануарлар дүниесі) қалыптасуы мен орналасу заңдылықтарына айтарлықтай әсерін тигізеді.

Жер бедері ішкі және сыртқы күштердің қатар әсер етуі нәтижесінде өзгеріп отырады.

Ішкі күштер әсерінен болатын қозғалыстардың екі түрі белгілі: тік қозғалу (жанартаулық құбылыстар, күшті жер сілкінулер, қатпарлану, жарылыстардың пайда болуы және т.б) және өздеріңе белгілі литосфералық плиталардың ғасырлық тербелмелі қозғалыстары. Бұл қозғалыстар жер бедерінің ең ірі пішіндерін-материктерді және мұхит қазаншұңқырларын қалыптастырады. Олар жер бедерінің ғаламшарлық ауқымдағы аса ірі пішіндеріне жатады. Құрлық пен мұхит табанындағы жазықтар мен тау жүйелері жер бедерінің екінші қатардағы пішіндерін құрайды.

Ішкі күштердің әсерінен қалыптасқан ірі таулар мен жазықтар сыртқы күштердің әсерінен түрліше өзгерістерге ұшырайды.

Қазақстанның физикалық картасына қарасақ оның көп жері жазық екендігі бірден көзге түседі. Каспий мен Арал теңіздерінің маңы және еліміздің солтүстік аймақтары тегіс жазық.

Жазық деп құрлық бетінің тегіс немесе сәл белесті алқаптарын айтады. Жазықтар тегіс және төбелі деп бөлінеді.

Тегіс жазықтың бетінде қырат немесе дөң түріндегі ірі бедерлер кездеспейді. Мұндай жазықпен жол жүріп келе жатқанда көз ұшына дейін теп - тегіс болып көрінеді. Әдетте бұрын теңіз немесе көл басып жатқан жерлер су тартылғаннан кейін осындай тегіс жазыққа айналып отырған. Ондай жерлер физикалық картада бірыңғай жасыл бояумен боялады. Республикамыздың орта тұсы картада сарғыш және қоңыр түске боялған.Бұл -бөлігі биік, төбелі жазық. Бетінде төбе көп кездесетін жазықты төбелі жазық деп атайды. Төбе жазықтың үстінде шоқиып оқшау көрінеді. Өйткені ол маңайындағы тегіс жерден ондаған метр биікке көтеріліп тұрады.…