Жетісай жер жәннаты туралы танымдық мақала

Жер жәннаты – ЖЕТІСАЙ

Жетісай - Түркістан облысындағы Мақтарал ауданының орталығы, қала.

Жетісай-Қазақстан Республикасының кең байтақ жерінің ең қиыр Оңтүстігінде орналасқан әсем де көрікті қала. Көктем алдымен, осы жерден басталады. Наурыз майында ағаштар көктеп, гүлдер гүлдейді. Диқаншылық ерте басталады.

Жетісай қаласы - Мырзашөлде Достық (Киров атындағы) канал құрлысының жүргізілуіне және мақта шаруашылығын дамытуға байланысты 1939 жылы іргесі қаланды. 1952 жылы кент сипатына ие болды, 1969 жылы 26 маусымда бұрынғы Кеңіс Одағы құрамында Өзбекстан Республикасы Жоғары Кеңесінің Жарлығымен ауданға бағынышты қала мәртебесі берілді. Қазіргі Жетісай қаласында 48,7 мың адам тұрады.

Географиялық орны: Облыс орталығы – Шымкент қаласынан онтүстік-батысқа қарай 232 км жерде, «Достық» каналының сол жағалауында, Сырдария алабында орналасқан.

Киров атындағы магистралды канал 1939-1940 жылдары солтүстік-батысқа қарай қанатын жая түсіп, жобада белгіленген 129-шақырымға жеткізілді.

Осы бағыттағы 115-шақырымда, каналдың сол жағында соғыстың қиын-қыстау жылдарында ирригаторлардың, құрылысшылардың және жұмысшылардың елді мекені пайда болды. 1940 жылдың шілдесінде мұнда “Қазмырзашөлқұрылыс” құрылыс тресінің ірге тасы қаланды. 1940 жылдың аяғы мен 1941 жылдың басында осы жерге жан-жақтан қоныс аударушылар көшіп келе бастады. Бұл елді мекеннің аты сол кезде “115-шақырым” деген атаумен белгілі болды.

Жетісайда мақта тазалау, сыра, нан зауытттары, май өндіру цехтары, т.б. кәсіпорындар жұмыс істейді. Қалада «Сырдария» университеті, Қожа Ахмет Иасауи атындағы қазақ-түрік халықаралық университетінің филиалы, педагогикалық колледж, 4 мектеп-гимназия, 5 жалпы орта мектеп, Қ.Жандарбеков атындағы Жетісай драма театры, «Жетісай сазы» фольклорлық-этнографиялық ансамблі, аурухана, емхана, орталық кітапхана, т.б. мекемелер жұмыс істейді. Қалада шағын, орта кәсіпкерлік бизнес кең түрде дамыған. Олар қаланың 40 пайыздық үлесін қамтиды.

Жетісай қаласында «Отаным менің — Қазақстан» атты монументті стелла орнатылған. Қ.Жандарбеков атындағы Жетісай қазақ музыка драма театры, аудандық мәдениет үйі, аудандық кітапхана, мұрағат, мақта тарихы мұражайы бар. 1934 жылдан аудандық «Мақтаарал» газеті шығады. Кейінгі жылдары тәуелсіз «Мырзашөл айнасы», «Аймақ», «Нарық әлемі», «Керуен басы» газеттері шыға бастады.

Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен 1997 жылы сәуір айында бұрынғы Жетісай, Асықата, Мақтарал аудандары бірігіп, іріленген Мақтарал ауданы құрылғалы бері Жетісай қаласы аудан орталығы статусын иеленді. Қала аумағы шетімен «Достық» магистралды каналы өтеді. Қала аумағындағы оның бөлігі-5шақырым. Соңғы жылдары қалада көріктендіру, көркейту жұмыстары қарқынды жүруде.Аудан әкімдігі алдындағы аллея бүгінде адам танымастай өзгерді. Ондағы гүлге көмкерілген гүлзар, субұрқақа қаланың көркін аша түсті. «Тәуелсіздік монументі», «Құрметті азаматтар» есімдері жазылған белгілер қайта жасалды. Абай көшесінің бойынан қазақтың ұлы ақыны Абай Құнанбаевқа үлкен ескерткіш қойылды. Қала әкімшілігі ғимараты алдындағы алаң…