Жұқпалы аурулардың алдын алу бойынша сабақ жоспары, 8-сынып

Заттардың тасымалдануы

Мектеп: Н.Төреқұлов атындағы «№13 ЖОМ» КММ

Күні: 22.11.2018 ж

Мұғалімнің аты-жөні: Г. Мырзалиева

Сынып: 8 «А»

Сабақта қатысқаны:

қатыспағаны:

Сабақ тақырыбы

Жұқпалы аурулардың алдын алу. Иммунитет түрлері: туа пайда болған және жүре пайда болған иммунитет

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына

сілтеме)

8.1.3.6 аурудың алдын алудағы екпенің ролі

Сабақ

мақсаттары

Оқушылар:

адам тіршілігі үшін, организмнің тірек қан және қан жасушаларының белсенділігін, өміршеңдігін оқушыларға түсіндіре отырып, қан топтарын ажырата білуге үйрету және білім, білік дағдысын қалыптастыру

Бағалау

критерийлері

(дағдылар: білу және түсіну; қолдану)

Топтық жұмыс арқылы ұжымдық жұмысқа, ұйымшылдыққа,сыни ойлауға ұйренді.Өзіндік идеяларын, ойларын ашық айты.АКТ-ны қолдана алады; Деңгейлі тапсырманы орындауда өзара бірлескен әрекет қалыптасады;

Тілдік мақсаттар

Оқушылар біледі:

-Пәнге тән лексика мен терминология:

1.Қарын және ішек аурулары.

2.Дизентерия.

3.Іш сүзегі.

4.Тырысқақ,тырысқақ вибрионы

5.Ішекте болатын аурулар.

6.Таспақұрттар.

7.Ішексорғы.

8.Қылқұрттар.

9.Эхинококк.

10.Гигиена.

11.Тағамнан улану.

12.Диетология.

13.Дұрыс тамақтану.

14.Тамақтану ережесі.

Диалог пен жазу үшін пайдалы сөздер мен тіркестер:

Менің ойымша су қатқанда күй ..., себебі …

Құндылықтарды дарыту

Өмір бойы білім алу, өз атқарған жұмысына жауапкершілік, ұжым/командада жұмыс істей алу

Сабақ барысы

Сабақтың

жоспарланған кезеңдері

Сабақтағы жоспарланған іс-әрекет

Ресурстар

Сабақтың басы

(М) Көрсетілім үстеліне пластмасса, шыны, гранит, бор, көмір, мақта, резеңке, маталардың бірнеше түрлері, басқа да табиғи және жасанды материалдардың үлгілерін қойыңыз.

Оқушылардан осы заттарды екі топқа бөлуін және қандай белгі бойынша бөлгендерін сұраңыз.

1. Қан топтары бір-бірінен қандай белгілері бойынша ерекшеленеді? (5 балл)

2. Бұл қанның өз қызметін атқаруына әсер ете ма? (15 балл)

3. Бұрынғы уақытта қан құю жұмыстары неліктен әрдайым сәтті өтпеген? (5 балл)

4. Жануарлардан адамға қан құюға бола ма? (10 балл)

5. Егер қан топтары сәйкес келмесе қандай ағзада өзгерістер болады? (10 балл)

6. Анасы мен баласының қан топтары әрқашан сәйкес келе ме? Неліктен? (15 балл)

пластмасса, шыны, гранит, бор, көмір, мақта, резеңке, маталардың бірнеше түрлері, басқа да табиғи және жасанды материалдардың үлгілері

Сабақтың ортасы

Талқылаудан кейін оқушыларға кейбір заттар табиғатта, ал кейбіреулері жасанды жолмен алатындығын нақтылаңыз.

Жүре пайда болған иммунитет дегеніміз – адамның өмір сүру барысында пайда болады,ол ұрпаққа берілмейді.

1.Табиғи жүре пайда болған иммунитет – бұл инфекциялық аурумен ауырғаннан кейін дамиды. Қоздырғыштың түріне және ағзаның иммундық жүйесіне байланысты.

А) өмірлік (қызамық)

Б) ұзақ уақыт (бөртпе сүзегі)

В) қысқа уақыт (тұмау)

Инфекциялық (стерильді емес) иммунитет - жүре пайда болған иммунитеттің ерекше формасы, инфекциялық аурудан жазылған соң да инфекциялық агент ағзада кездеседі.

Жасанды жүре пайда болған иммунитет – вакцинация, серопрофилактика (сарысу енгізу) жүргізгеннен кейін дамиды.

1. активті жүре пайда болған иммунитет - өлі немесе әлсіреген микроорганизмдер және олардың антигендерімен иммунизация жасаған соң дамиды. Иммунизациядан соң 1-2 апта өткен соң иммунитет қалыптасады, кейбіреулері жыл, ондаған жылдар немесе өмір бойы сақталады.

2. пассивті жүре пайда болған иммунитет – дайын антидене енгізу, кейде сенсибилизирленген лимфоциттерді енгізеді. Бұл кезде иммундық жүйе пассивті түрде қалыптасады, иммундық жүйе керекті уақытынан кеш дамиды. Дайын антидене жануарлардан иммунизация жолымен алынады. Кейбір уақытта ағзаға дайын антидене енгізгенде кері әсерлері дамиды, сондықтан бұл препараттарды емдік мақсатта қолданады және жоспарлы иммунопрофилактикада қолданбайды.

Қазіргі уақытта антитоксиндер кең қолданылады. Антитоксиндер – микроорганизмдердің токсинін ыдыратады. Пассивті жүре пайда болған иммунитет – тез дамиды, препаратты енгізгеннен соң бірнеше сағаттан соң дамып және тез жойылады.

Инфекциялық агенттен ағзаның қорғаныш факторлары

1. туа пайда болған (конституциональді)

2. жүре пайда болған (индуцирленген)

Туа пайда болған иммунитет

1. механикалық

2. физико-химиялық

3. иммунобиологиялық

Механикалық барьер. Адам ағзасын патогенді агенттерден тері және кілегейлі қабат қорғайды. Көптеген қоздырғыштар адам ағзасына тері және кілегейлі қабаттағы мирожарақаттар немесе қан соратын жәндіктер арқылы енеді.

Физико-химиялық барьер. Әртүрлі терідегі бездердің бөлінділері. Кілегейлі қабатта ферменттердің секрециясы және антидене (лизоцим, сілекей, сурфактант).

Иммунобиологиялық барьер. Ішкі ағзалардың қорғаныштық қызметі – гуморальді және торшалыболып бөлінеді. Олардың негізгі қызметін комплемент және фагоцитирлеуші торшалар атқарады.

Комплемент.

Комплемент жүйесі – қан сарысуында кездесетін 26 ақуыз, қабыну процесінде гранулоциттер мен макрофагтар қатысады. Комплемент компоненттерінің негізгі механизмі – фагоцитозды қалыптастыру, микроорганизм клеткасының қабырғасының бүтіндігін бұзу және қабыну медиаторларының жауабын қалыптастыру.

Комплемент компонентінің активтелу жолы

1. классикалық жол

2. алтернативтік жол