Жүсіпбек Аймауытұлының Ақбілек романына ашық сабақ

Қысқа мерзімді сабақ жоспары Пәні: қазақ әдебиеті

Колледж: «Болашақ» жоғары колледжі

Күні: 09.10.2020ж Мұғалімнің аты-жөні: Баижигитова Мейрамкуль Мейрбековна Топ: ШТББ -9г-20 Қатысқан оқушылар саны:

Қатыспағандар:

Сабақтың тақырыбы

Жүсіпбек Аймауытов «Ақбілек» романы

Осы сабақ арқылы жүзеге асатын оқу мақсаттары

Әдеби шығарманың сюжеттік-композициялық құрылысын талдау арқылы идеялық мазмұнын терең түсіну;

Сабақтың мақсаттары

Әдеби шығарманың сюжеттік-композициялық құрылысын талдайды және идеялық мазмұнын терең түсінеді Бағалау критерийле рі

 Әдеби шығарманың сюжеттік-композициялық құрылысын талдай алады;  Идеялық мазмұнын терең түсіне алады. Тілдік мақсаттар

Тақырыпқа байланысты сөздер мен сөз тіркестері: Роман, сюжет, әйел теңсіздігі, қыз тағдыры, қазақ ауылындағы дүрбелең жылдар, соғыс зардабы Диалог және жазылымға пайдалы тіркестер: Менің ойымша..... Ережеге сай... Тарихи деректерге сүйенсек... Құндылықта рмен байланыс

Жауапкершілік (топтың әр мүшесі өз тапсырмасын жауапкершілікпен орындауы). Құрмет (әр оқушының, өзге топтың ойына, пікіріне құрметпен қарауы). Пәнаралық байланыс

Өмірмен байланыс

АКТ қолдану

Интерактивті тақтамен жұмыс

Алдыңғы білім

Ж. Аймауытұлының өмірі мен шығармашылығы

Жоспар

Жоспа рланат

ын уақыт

Жоспар бойынша орындалуы тиіс іс-әрекеттер

(төменде келтірілген жазбаларды жоспарланған әрекеттермен алмастырыңыз)

Бағал

ау

Дерек көздер

Сабақт

ың басы

1 минут

ІІ – тапсыр

ма орынд

ауға –

І.Ұйымдастыру кезеңі. Білім алушылармен амандасу. Білім алушыларды түгелдеу. Білім алушылар назарын сабаққа аударту

ІІ. Өткен білімді жинақтау. Өткен білімді жинақтау үшін «Миға шабуыл» сұрағын қоямын. -Өткен сабақта біз қай жазушымен таныстық? (білім алушылар Жүсіпбек Аймауытұлы және оның өмірі мен шығармашылығы) деген жауаптар айтады. Кейін оқушылардың өткен білімдерін тексеру мақсатында «Концептуалды кесте» ұсынамын.

Бағала

у шкалас

минут Тексер

уге –

4 минут

«Дұрыс» немесе «Бұрыс» жауаптырын белгілеу.

№ Ақпараттар Дұры

с

Бұрыс

1 Ж.Аймауытұлы 1889 жылы Баянауыл ауданында дүниеге келген.

2 1903-1913 жылдар аралығында Семейде мұғалімдер семинариясында білім алады.

3 1923-1926 жылдар аралығында Шымкент педтехникумында директор болады.

4 1929 жылы «ұлтшылдық ұйыммен байланысы бар» деген сылтаумен тұтқындалады.

5 Аймауытов Әуезовпен бірге Орынборда «Абай» журналын шығарды.

6 Аймауытов Әуезовпен бірге «Екеу» деген бүркеншік атпен мақалалар жазған.

Білім алушылар, орындап болған соң, бір – бірімен алмасып, бірін – бірі тексереді. Және бағалау шкаласы бойынша өздерін – өздері бағалайды.

Мұғалім: Кімде қанша ұпай екенін ауызша сұрайды, білім алушылар қолдарын көтереді. Мұғалім ауызша коментарийлер айту арқылы өткен білімді қорытады.

ы:

6 дұрыс – «өте жақсы »; 5-4 дұрыс – «жақс ы» 3 дұрыс – «қанағ аттана рлық»

Сабақ-

тың ортасы

Бейнер

о-лик –

3 минут

Бейнер о-ликті

талқы

лау сұрақт а-рына

– 2 минут

ОҚЫ- ЛЫМҒ

А –

8 минут

ІІІ. Қызығушылықты ояту. Мағынаны тану кезеңі. Сабақтың тақырыбын анықтау мақсатында оқушыларға төмендегі сілтеме арқылы «Ақбілек» романы бойынша қысқаша бейнеролик көрсетіледі. Мұғалім білім алушыларға «Миға шабуыл» сұрақтарын ұсынады:

1. Бейнеролик не туралы? 2. «Ақбілек» романының шығу тарихы қандай

болған? 3. «Ақбілек» романы қандай мақсатта жазылған? Мұғалім: Сонда бүгінгі біздің тақырып қандай екен? – деп сабақтың тақырыбын оқытушылармен бірге анықтап алады. Сабақтың мақсаттары таныстырылады: Әдеби шығарманың сюжеттік-композициялық құрылысын талдау арқылы идеялық мазмұнын терең түсіну;

Білім алушыларға (ІІІ қатарға) «Ақбілек» романы туралы қысқаша мағлұматтар ұсынылады. Оқып, танысуға 7-8 минут беріледі.

І ҚАТАР

Жүсіпб

ек Аймау

ытов «Ақбіл

ек» роман

ы туралы бейнер

олик.

«Ақбіл

ек»

Ақбілек - құрбыларының алды, теңдікке ұмтылған, азаттықты аңсаған, зорлыққа мойымаған, өмірінен тағылым-ғибрат алған, жан-жүрегі таза, махаббат, мейірімі мол, өжет қыр қызы.Ақбілек содырлардың ортасына түсіп, қарамұртқа ермек болды.Соған қарамастан өмірге деген құштарлық сезімінен айырмады.

Бекболат - қара торы, орта бойлы, қошқар тұмсық, түлкі мұрт, шүңірек көз жігіт. Жасы жиырма жетіде. Басында барқытпен тыстаған қара елтірі жекей тымақ, үстінде орысшалау пенжек, шалбар. Сұр шапан, сар сафиянға қара ала жапқан күміс белбеу, аяғында көнелеу қисық табаны бар. Белбеуіндегі жарғақ далбағайы, шашақты сары қынды мүйіз сапты өткір кездігі, алдыңғы қапталдағы дабыл байлайтын ұзын қайыс шеттегі- оның өнерсіз жігіт еместігіме айғақ болады.

Мұқаш - таңқы мұрын, бадырақ көз, шұнақ құлақтау, жарбақтау, кірпі шаш, қырыс маңдай, қара сұр жігіт. Жасы 35-те. Болыстыққа сайланбай қалған.

Офицер- романның басты тұлғасын жәбірлеп, арын аяққа таптаған жиіркенішті жан ғана емес, империялық саясаттың ғасырлар бойы халқымызды билеп, басып- жаншып келген көрінісі ретінде де есте қалады.

Ұрқия - Ақбілектің жанашыр жеңгесі. Ақбілектің қалаға келіп, көзін ашуына бірден бір себепкер. Сонымен бірге баласы Ескендірді өсіруіне де көп көмектеседі

ІІ ҚАТАР

ІІІ ҚАТАР

роман

ы туралы

кеспе қағазд

ары

«Ақбілек» – қазақ әдебиеті тарихындағы тұңғыш психологиялық роман. Романның тақырыбы – азамат соғысы жылдарындағы (1918-1920жж.) қазақ даласындағы саяси жағдай мен қазақ қызының қилы тағдырына арналған. Романның бас кейіпкері Ақбілекті ауыл азаматы Мұқаш жеке бас араздығы үшін ақ әскерлеріне ұстап береді. Ақтар қазақ ауылын шауып, анасын өлтіріп, Ақбілекті алып кетеді. Бұдан кейінгі Ақбілек үлкен қиыншылықтарды басынан кешеді. Ақтар жан сауғалап, қашқан кезде Ақбілек жұртта қалады. Ауылына келген соң өз басының қайғысына өгей шеше Өріктің қатыгездігі қосылып Ақбілек тағдыр тауқыметін тартады. Өмірдің қиындықтарымен

Ақбілек романындағы барлық оқиғалар тікелей өмірден алынған. Ақбілек романы - қазақ ауылындағы дүрбелең жылдар шындығын, олардың дәстүрі мен тұрмысын, жекелеген адамдардың іс- әрекеттері мен қарым-қатынастарын, әсіресе негізгі тұлға - Ақбілектің қызығынан қиындығы мол өмір жолдары жайында мұң мен шер де, сыр да толғайтын туынды.Бір ғана қазақ қызының күрделі тағдыры негізінде әлеуметтік төңкерістер тұсындағы қазақ ауылының өзгеру процесін суреттеген алғашқы қазақ романдарының бірі. Сонымен бірге халқымыздың өткен өмір көріністерін, адамдар арасындағы көзқарастар қақтығысын, ел мен жер, келешек күндерге деген наным, сенімдері серпінді, шабытты, көркем кестеленеді. Кейіпкерлер келбеті, іс- қимылдары да нанымды жеткізіледі. Қазақ төңкерісінен кейінгі қазақ ауылының өмір-тірліктері, ақ гвардияшылар әрекеті кеңінен көрініс береді. Романда көтерілген басты мәселе - қазақ қызының тағдыры,.әйел теңсіздігі. «Ақбілек» романы - бір ғана қазақ қызының күрделі тағдыры негізінде әлеуметтік төңкерістер тұсындағы қазақ ауылының өзгеру процесін суреттеген алғашқы қазақ романдарының бірі. Шығарманың бас кейіпкері Ақбілек өшіккен адамдардың кесірінен ақ

АЙТЫ-

ЛЫМҒ

А – 7 минут

Тапсы

р- малард

ы орынд ау-ға –

5 минут

Тапсы

р- малард

ы тексер

уге

5 минут

Білім алушыларға берілген уақыт біткеннен кейін, әрбір қатар өздеріне берілген материалдары бойынша кезекпен кезек түсінгендерін айтып, баяндайды.

ІҮ. Практикалық тапсырмалар. Тапсырмаларды орындамас бұрын білім алушылар алдында жатқан түрлі – түсті жұлдызшалар арқылы жеке, жұп және топтарға бөлінеді.

- ЖЕКЕ (олар өз орындарында қалады).

- ЖҰП (олар екі – екеуден жұптасады).

- ТОП (олар мұғалімнің үстеліне жиналады).

Білім алушылар осылайша бөлінеді. Содан кейін оларға төмендегідей тапсырмалар ұсынылады.

САРЫ ТҮС тапсырмасы. (ЖЕКЕ) «Деректердің графикалық органайзерлері»,

соның ішінде «Дара диаграмма» .

Білім

алуш ы-лар «келіс

емін» немес

е «келіс

- пеймі

н» бағал

а-уы арқы

лы қолда

-рын көтер

у арқы

ААҚБІЛЕК

АААААААА