Жыл мезгілдеріне арналған тақпақтар мен жұмбақтар жинағы

Жыл мезгілдеріне байланысты

тақпақтар, мақал-мәтелдер, жаңылтпаштар, жұмбақтар жинағы.

Мазмұны

1.Күз

1.1 Тақпақтар....................................................................... 3-4

1.2 Жұмбақтар...................................................................... 5-6

1.3 Жаңылтпаштар...............................................................7-8

1.4 Мақал-мәтелдер................................................................. 9

2. Қыс

2.1 Тақпақтар.....................................................................10-12

2.2 Жұмбақтар.........................................................................14

2.3 Жаңылтпаштар.................................................................15

2.4 Мақал-мәтелдер................................................................16

3.Көктем

3.1 Тақпақтар.....................................................................17-19

3.2 Жұмбақтар....................................................................20-21

3.3 Жаңылтпаштар.................................................................22

3.4 Мақал-мәтелдер...........................................................23-25

4. Жаз

4.1 Тақпақтар..........................................................................26

4.2 Жұмбақтар.........................................................................27

4.3 Жаңылтпаштар.................................................................28

4.4 Мақал-мәтелдер...........................................................29-30

Күз

Тақпақтар

Далада егін орылды,

Жел тондырды қолымды.

Ол да жаурап қалған-ау,

Дірілдейді тобылғы.

Майтабанға сыз өтіп,

Киіп алдық біз етік.

Бара жатыр енді бұл

Қара суық күз өтіп.

Сарғайыпты атырап,

Қыс күні де жақын-ақ.

Түсіп жатыр секіріп,

Ағаштардан жапырақ.

Сарғайды тоғай,

Сап-сары маңай.

Соңғы әнін айтып,

Құс кетті қайтып.

Айнала жым-жырт,

Көк аспан сұрғылт.

Жер жыртқан тыңда

Трактор қырда.

Жапырақ ұшты,

Суық та түсті.

Сонда да бізге,

Қызық көп күзде.

Жапырақ ұшты

Суық та түсті.

Сонда да бізге,

Қызық көп күзде.

Берекесін сыйлауға,

Өлкемізге күз келді.

Жемістерін жинауға,

Шақырады біздерді

Көбейді құт –береке

Астық толы қоймамыз.

Құтты болсын мереке,

«Алтын күзді»тойлаймыз.

Көрініп еліме

Күндері мереке.

Келді ғой жеріме

Күз дейтін мереке.

Күздің қазан айында,

Алма, алмұрт піседі.

Жапырақтар сарғайып,

Сыбдыр - сыбдыр түседі.

Жұмбақтар

Ақ түсті,Көк түсті,От түсті,Тот түсті-Төрт түсті жер үсті. (Қыс, көктем, жаз, күз)

Ағайынды бәрі:Шықса-көк,Түссе-сары. Жапырақтар

Сырылдатады шәйнегн,

Ұнатпаса да жұрт, мейлі.

Тереземіздің әйнегін Жуады,

Бірақ сүртпейді. Жаңбыр

Көктен түседі, Жер ішеді. Жаңбыр

Арыстан арқырады,

Орман жарқырады. Найзағай

Ат шаптырым аумағы,

Байқалмайды салмағы.

Мың кессең де ол мейлі,

Жүреді,ұшып өлмейді. Бұлт

Бұлттартөніп, жерге төгіліп,

Дымқыл тұман басады.

Шөп сарғайып, өңі тайып,

Дала нұры қашады.

Ойнай алмай,

Денең мұздап тоңады.

Күз

Тырс – тырс тамады,

Сайға қарай ағады.

Жаңбыр

Бір нәрсе жоғарыда от жағып тұр,

Жарқырап дабылын ол қағып тұр.

Найзағай

Жаңбыр жауып басылды,

Аспан шайдай ашылды,

Қызыл,сары, жасылды,

Көкте бір зат асылды.

Кемпірқосақ

Жаңылтпаштар

Күз, Кез,Күз,

Күш, Кеш,Көш,

Кір, Кер,Көр,

Күл, Кел, Көл,

Кілең қысқа сөз,

Кім оқиды тез?

Алқан астық. Аптап-ақ!

Жұмыс қауырт қат-қабат!

Астық жинап қаптап ап,

Таппидық бір сәт тағат!

Алма пісті,

Алмұрт пісті,

Алша пісті,

Жерге түсті.

Қияр пісті,

Қауын пісті,

Қарбыз пісті,

Қандай күшті !

Жидектердің

Татып дәмін.

Жемістердің

Жейміз бәрін.

Күз келіп жапырақты бояды,

Атырапты бояды,

Бояп – бояп барлығын

Сап- сары ғып қояды.

Алтын екен күзіміз.

Жүзімнің де жүзін жеп,

Гүл жайнайды жүзіміз.

Жайдары күз, жарқын күз

Аяулы күз, алтын күз.

Күз келді, күз келді

Жапырақтар солды енді

Жапырақтар түскен кез

Жеміс – жидек пісен кез.

Тоңазыған түздің гүлін

Көңілімнен үздім бүгін.

Иіскедім өмір-ай деп

Күрең шашты Күздің мұңын

Мақал-мәтелдер

Көктемде жерге түскен дән,

Күзді күні мың дән болады.

Көктемгі әрекет, күзгі берекет.

Күз әуені жаздан белгілі.

Малдың төлін күзде сана.

Егіндікті күз суар,

Күз суарсаң, жүз суар.

Күз береке, байлықтың бастауы.

Күз келсе – бақыт келер ырыспен.

Жаз – береген,

Күз алаған.

Бұлттанған күн жаумай қоймас.

Күзгі мұздың айнадайынан қашпа,

Көктемгі мұздың айнадайын да баспа.

Қыс

Тақпақтар

Өзен, көл — мұз,

Дала — қар,

Суық еді қыс неткен?!

Тоңып қапты балалар

Аязға бет тістеткен.

Шаңғы теуіп барады,

Қалай-қалай самғайды.

Міне, мұндай баланы

Аяз тістей алмайды.

Сүйреп бірі шананы,

Жүгіруден танбайды.

Міне, мұндай баланы

Аяз тістей алмайды.

Аңсатып бау-бақтарын,

Көктем мен жаз түске енді.

Сықырлатып ақ қарын

Аулымызға қыс келді!

Көктем келіп көгілдір,

Жасыл көрпе төседі.

Күміс күн де төгіп нұр,

Көлеңкелер кешеді.

Шомылдырды даланы,

Құйып өткен нөсері,

Жаудыраған жанары

Шық та күбірлеседі.

Шың басында кіл ақ қар,

Жіпсіп жатыр күн ысып.

Таудан құлап бұлақтар

Жөңкіледі күлісіп.

Табиғат та — жыр бағы

Тынбайтұғын құс үні.

Байшешектер қырдағы —

Қыздардың көп мүсіні.

— Ағылды сайға қар суы,

Көктемнің қандай тартуы?

— Күн көзі жерге қуатты

Төгеді нұрлы шуақты.

Жер жыртып, тұқым себеміз,

Жайнайды гүлмен көбеміз.

— Тараған көпке арайы,-

Несімен қызық жаз айы?

— Су жылып, құм да қызады,

Ыстықтың жақсы ұзағы.

Шомылып көлге, гүл теріп...

Қызық көп көрсең үлгеріп.

— Сыйлайды бізге қаласа,

Күз күні қандай тамаша!

— Дархан-ай дейді күзіңді,

Алмұрт, алма, жүзімді,

Басқа да жеміс жейсің ғой,

Бәрі де балдай дейсің ғой.

— Қызығын қандай құшақтап,

Келеді бізге қыс аппақ?

— Жүресің қарға омбылап,

Тұрсаң да тайып, он құлап.

Алма бет бала атанып,

Қайтасың үйге шаттанып.

Қар жауып тұр себелеп,

Қалтыраған бауларға...

Бейне құйттай көбелек

Қонып жатыр талдарға.

Қонып алып құлаққа,

Қытықтайды керемет.

Көбелегім бірақ та

Ұстатпайды, не керек?!

Жұмбақтар

Қолы жоқ сурет салады,Тісі жоқ тістеп алады. Аяз

Шелек қалпақ басында,Сәбіз екен танауы.Қыста қардан туатын,Тауып көрші, сен оны. Аққала

Қолы жоқ, сурет салады,

Тісі жоқ, тістеп алады.

Аяз

Қыста ғана болады,

Ұстасан қолын тоңады. Қар

Отқа жанбас,

Суға батпас.

Мұз

Жазда болмайды, Қыста болады

Терезеге қонады,

Әсем ою ояды.

Қырау

Өзі сондай аппақ

Жердің бәрін жаппақ.

Қар

Зулап түсіп төменге,

Шықпас менсіз төбеге.

Шана

Ақ қарда тек тұрмадым,

Қос таяқпен зырладым.

Шаңғы

Тікен, тікен, тік пісте,

Қысы – жазы бір түсте.

Шырша

Табаныма байладым,

Қос таяқпен айдадым.

Шаңғы

Мінсем,

Төменге зу етем,

Өрлесем,

Оны өзім сүйретем.

Шана

Шанамен зырғып желетін,

Шанғы, коньки тебетін,

Аққала жасап ойнайтын

Қай мезгіл деп ойлайсын?

Қыс

Жаңылтпаштар

Ала қарға қарға қонды,Қара қарға жарға қонды.

Бұл қар – сүр қарСүр қар – кір қарҮстінде ойнама,Үстіңді былғар.

Қыс қыспаса, қыс па? Құс ұшпаса, құс па?

Қар аппақ, дала аппақ-бәрі аппақ....

Ақ мақта ақ қарда аппақ па? Ақ қар ақ мақтадан аппақ па?

Қарға-қарға, қарғалар,

Қар үстінде жорғалар.

Қыс қатты-ақ

Қыспаққа ап,

Құс тоңып жүр

Қыстап қап.

Сұрап Мұрат

Коньки тап.

Байлап майлап,

Аттай шөп.

Қыста құлағым үсіп кетті,

Үсіп ісіп кетті.

Мақал-мәтелдер

Қылышын сүйретіп қыс келер.

Қыс азығын жаз жина.

Қыстың қамын жазда ойла.

Қыс – арбаңды,

Жаз – шанаңды сайла.

Қар – қара жердің көрпесі.

Қыстағы қар - жерге ырыс.