Зорлық-зомбылық және халық сауатсыздығы туралы мақала

ЗОРЛЫҚ ЗОМБЫЛЫҚ - ХАЛЫҚ САУАТСЫЗДЫҒЫ

Әлемнің әр бұрышында, әр көшесінде, әр отбасында зорлық-зомбылық өз ізін қалдыруда. Өкінішке орай, біз мұны кәдімгі қалыпты дүние ретінде қабылдауға дағдыланғанбыз: көшедегі төбелес, тұрмыстық жанжалдар, мектеп жанжалдары. Алайда бір мезетке болса да тоқтап, бұл туралы ойлану керек: бұл зорлық-зомбылықтың астарында не жатыр? Бәлкім, адамзаттың ең үлкен жауларының бірі агрессор емес, үнсіз өлтіруші секілді біздің қорқынышымызбен надандығымызбен өсіп, қоректенетін халық сауатсыздығы шығар...

Арамызда күнделікті зорлық-зомбылыққа ұшырайтындар бар: тек құрбан болғандар ғана емес, олардың айналасындағы өмірдің жойылып жатқанын байқап әрі сезіп тұратын куәгерлер. Бұл көбінесе зорлық-зомбылық үйреншікті жағдайға айналғандықтан болады, мысалы жеккөрушілік секілді. Біз балаларға қақтығыстарды бейбіт жолмен қалай шешуге болатынын үйретпейміз; айқайлаудың орнына қалай сөйлеуге болатынын көрсетпейміз. Оның орнына қазіргі кезде агрессия надандыққа толы ескі шиыршық секілді ұрпақтан-ұрпаққа берілуде.

Зорлық-зомбылық жиі романтизацияланған және зорлық-зомбылық «қалыпты» өмірдің бір бөлігіне айналатын әлемде өмір сүріп жатырмыз. Кейде теледидар мен интернетте зорлық-зомбылық тек еркектік пен күшті көрсетеді. Мұндай стереотиптер сананы қалыптастырып, өзін басқаша ұстауды білмейтін ұрпақты қалыптастырады. Ал бұл өз кезегінде «үндемеу мәдениеті» мәселені одан сайын нашарлатады. Көбінесе басқалардың қайғы-қасіретіне көз жұмамыз, араласқымыз келмейді, себебі қалай дұрыс әрекет ету керектігін білмейміз.

Әрқайсымыз алдымен өзімізден бастасақ, шешімнің бір бөлігі бола аламыз. Білім – түсіністік пен бейбіт қатар өмір сүрудің есігін аша алатын кілт. Елестетіп көрейікші, әрбір мектеп тек математика мен әдебиет секілді пәндерді ғана емес, сонымен қатар өзара бір-бірін тыңдап, түсінуді, қақтығыстарды күш қолданбай шешу, сенім мен сыйластыққа негізделген қарым-қатынасты қалай құру керектігін үйретсе. Білім беру тек оқыту ғана емес, адамзатты қалыптастыру екенін түсінуіміз керек.

Әлемнің әртүрлі бөліктерінде өмірді өзгертетін бағдарламалар бар. Бұл бастамалар балаларға басқалардың сезімдеріне мән берудің және өз эмоцияларын зорлық-зомбылыққа жол бермей көрсетудің маңыздылығын үйретеді. Осылайша үміт пен тыныштық әкелетін, өз қауымдастығын өзгертетін өзгерістер агенттеріне айналады. Бізге сүйіспеншілік пен құрметпен айтылған бір ауыз сөз алып тауларды да қозғалта алатынын үйретеді.