10-сынып география пәнінен оқу жоспары, сабақ материалы

«НАЗАРБАЕВ ЗИЯТКЕРЛІК МЕКТЕПТЕРІ»

ДЕРБЕС БІЛІМ БЕРУ ҰЙЫМЫ

География

(жаратылыстану-математикалық бағыт)

Оқу жоспары

2019-2020 оқу жылы

10-сынып

Мазмұны:

Ұзақ мерзімді жоспар......................................................................................................................................3

Тілдік мақсаттар туралы.................................................................................................................................4

Орта мерзімді жоспарлар................................................................................................................................6

1 бөлім: Географиялық зерттеу әдістері........................................................................................................6

2 бөлім: Картография және геоинформатика..............................................................................................10

3 бөлім: Табиғатты пайдалану және геоэкология.......................................................................................13

4 бөлім:Геоэкономика...................................................................................................................................22

5 бөлім:Геосаясат...........................................................................................................................................30

6 бөлім: Елтану...............................................................................................................................................37

7 бөлім: Адамзаттың ғаламдық проблемалары...........................................................................................43

Ұзақ мерзімді жоспар:

10-сынып

1-тоқсан

2-тоқсан

3-тоқсан

4-тоқсан

1. Географиялық зерттеулер әдістері

1.1 Жалпыгеографиялық әдістер

Зерттеу әдістерінің түрлері

3. Табиғатты пайдалану және геоэкология

3.2 Геоэкологиялық зерттеулер негіздері

Геоэкологияның зерттеу пәні мен өзектілігі

Геосфералардың ластануы

Геоэкологиялық аудандастыру

Геоэкологиядағы антропогендік факторлар

Ғаламдық экологиялық проблемалар

Экологиялық проблемаларды шешудегі ғылыми-техникалық прогресс

Қазақстанның экологиялық проблемалары

4. Геоэкономика

4.1 Геоэкономика негіздері

Геоэкономиканың зерттеу пәні мен өзектілігі

Шаруашылықты ұйымдастырудың аумақтық факторлары

Дүниежүзілік шаруашылықтың құрылымы

Дүниежүзілік шаруашылықтың аумақтық модельдері

Дүниежүзі елдерінің экономикалық даму көрсеткіштері

Қазақстан Республикасы экономикалық дамуындағы мақсатты көрсеткіштер мен индикаторлар

6. Елтану

6.1 Дүниежүзі аймақтары

Кешенді географиялық аудандастыру

6.2 Дүниежүзі елдері

Салыстырмалы елтану

2. Картография және геоинформатика

2.1 Картография

Заманауи картографиялық әдістер

2.2 Геоинформатика негіздері

Географиялық деректер базасы

Географиялық деректерді визуализациялау

5. Геосаясат

5.1 Геосаясат негіздері

Геосаясаттың өзектілігі

Дүниежүзінің геосаяси аймақтары

Геосаясаттағы географиялық факторлар

Мемлекеттік аумақтың морфологиясы

Мемлекеттік шекара

7. Адамзаттың ғаламдық проблемалары

7.1 Ғаламдық проблемаларды шешу

Ғаламдық проблемалардың географиялық аспектілері

3. Табиғатты пайдалану және геоэкология

3.1 Табиғатты пайдалану

Табиғатты пайдалану түрлері

Табиғатты пайдалану түрлерінің қоршаған ортаға әсерін бағалау

Табиғатты тиімді пайдаланудың қағидаттары

Тілдік мақсаттар туралы

Пән мазмұнын екінші не үшінші тіл арқылы оқытуда Зияткерлік мектептер пән мазмұны мен тілді оқып үйренуге тең қолдау көрсетілетін оқу ортасын құруға ұмтылады. Әр пәннің өз тілдік стилі бар, оны нақты бір пәннің «ғылыми тілі» деп атауға болады. Ғылыми тіл – пәннің мазмұнын оқып үйрену және ойлау мен пәндік мазмұнның негізгі ұғымдарымен жұмыс істеу қабілетін жақсарту үшін қолданылатын негізгі құрал. Екінші не үшінші тіл арқылы оқитын оқушылардың көпшілігіне олардың ғылыми тіл мен пән мазмұнын игеруі үшін білім алу үдерісінде үнемі қолдау көрсетілуі қажет. Үштілді білім беру контексінде бірінші тілдегі ғылыми тілдің дамуы да тұрақты назарды талап етеді. Сондықтан, бірінші тіл арқылы оқуға берілетін шектеулі уақытты тиімді және нәтижелі қолдану керек.

Тілдік мақсаттар ғылыми тілді үйрену үшін маңызды құрал болып табылады. Оқушылардың өздерінен не күтілетіндігін түсінуі тілдік мақсаттардың анық құрылуына тікелей байланысты. Сондай-ақ, тілдік мақсаттар оқытушылар мен оқушыларға оқуға деген ынтаны қалыптастыруға, өлшеуге және қолдауға көмектеседі. Пәндік мазмұнды оқытуға, әрі ғылыми тілді үйретуге тұрақты екі бағытты ұстанатын пән мұғалімдері оқушыларға үлгі көрсетіп, пән мен тілді қатар алып жүруге көмектеседі.

Ғылыми тілді оқып үйренуді қолдау үшін оқытушыларға оқу жоспарларына мынадай тілдік мақсаттарды қосу ұсынылады:

•оқушылардың назарын ғылыми тілге аудару (мысалы, пән бойынша оқу мақсаттарына жету үшін қажетті терминология мен тіркестері бар лексика);

•сабақ барысында пән мазмұнының ұғымдарын қолдануға қажетті жұмыс тілін қалыптастыру (мысалы, топтық жұмыстар, сұрақты дұрыс қоя білу, жағдайды талдау және пікірталас жүргізу үшін қажетті тіркестері);

• сабақ барысында лексиканы, оның ішінде терминология мен тіркестерді орынды пайдалану үшін оларды алдын ала оқыту кезеңінде тиімді қолдану;

•оқушылардың тілдік дағдының төртеуін де түрлі әрекеттерде (мысалы, оқылым-тыңдалым, оқылым-жазылым, оқылым-айтылым,тыңдалым-жазылым және т.б.) әртүрлі мақсаттарға қол жеткізу үшін қолдану;

•оқушыларды пікірталас, диалогтарға тарту (мысалы, оқушылардан қысқа жауаптарды қабылдамау және жауаптары тек білімді ғана көрсететін сұрақтар қоймау; оқушыларды өз білімін нәтижелі талқылау үшін пайдалануға ынталандыру, сондай-ақ оқушылар диалогқа қатыса алуы үшін қажет бай сөздік қормен қамтамасыз ету);

•белгілі бір тілге тән дағдыларды дамыту (мысалы, қажетті мәліметті алу үшін тыңдау, түсіндіру, металингвистикалық және метакогнитивтік танымды дамыту, басқа сөзбен айту, сөздікпен жұмыс істеу дағдылары);

• тіл туралы сын тұрғысынан ойлауды дамыту (мысалы, тілдерді салыстыру, оқушылардың тілді барынша нақты пайдалануға ынталандыру, тілді меңгерудегі жетістіктерін бағалау);

•сабақтың басында тілдік мақсатты белгілеу, сабақтың соңында осы мақсат бойынша қол жеткізілген жетістіктерді талқылау.

Тілдік мақсат үлгісі оқу жоспарының әр бөлімінде көрсетілген. Тілдік мақсат үлгісі сонымен бірге ғылыми тілдің құрамдас бөліктерін қамтиды, оны пайдалану мен есте сақтауға оқушылардың назарын аудару маңызды. Олар келесі тақырыпшалар арқылы көрсетілген:

(1) пәнге тән арнайы лексика және терминология, (2) диалог/жазылым үшін қажетті тіркестер. Берілген тіл оқушылар үшін түсінікті әрі анық болса, бұл олардың пәндік мақсаттар мен тілдік мақсаттарға қол жеткізулеріне көмектеседі.

Тілдік мақсаттарды құру үшін келесі етістіктерді пайдалануға болады: талдау, санаттарға бөлу, таңдау, жіктеу, салыстыру, байланыстыру, сәйкестендіру, көшіру, құру, сынау, анықтау, сипаттау, құрастыру, бағалау, түсіндіру, мысалдар келтіру, болжау, анықтау, негіздеу, келіссөздер жүргізу, болжау, өндіру, балама шешімдер ұсыну, себептерді түсіндіру, пысықтау, қайта ұйымдастыру, басқа сөзбен айту, мазмұндау, қайта қарап шығу, көшіріп алу, рөлдік ойындар ойнау, қорытындылау, синтездеу және жазу, әртүрлі мақсаттар үшін пайдалану, өз сөзімен анықтама жазу, безендіру.

Кейбір тілдік мақсаттардың пән мазмұнынының оқу мақсаты деп те қарастыруға болатынына қарамастан, мазмұн мен тілдің бөлінуі оқушылардың мазмұнға да, тілге де бірдей назар аударуларына ықпал етеді. Бұл, сонымен қатар, жауаптар/шешімдерге және үдерістерге теңдей назар аударуға көмектеседі. Атап айтқанда, осы үдерістерге назар аудару тілдің дұрыс қолданылуы мен ойлау әрекетінің жақсаруына жағдай жасайды.

Тілдік емес пәндердің оқыту мақсаттарының көпшілігі мазмұнға негізделеді, бірақ кем дегенде бір мақсатты тілді дамытуға арнау қажет.

География Жоғары мектеп 10 сынып

Географиялық зерттеулер әдістері

1.1 Жалпыгеографиялық әдістер

Осыған дейін меңгерілген білім

Осыған дейін меңгерілген білімдер география пәні бағдарламасының (6-9 сыныптар) қолдану арқылы оқушылардың ағымдағы картамен, атласпен, зерттеулерді жүргізу мен деректерді өңдеу сынды шеберлік деңгейіне негізделеді.Оқушылар географиялық зерттеу әдістерін талдайды. Тақырыптық карталармен жұмыс жасайды, профиль сызады, әртүрлі диаграммалар құрастырады.

Контекст

Қарастырылып жатқан тарау алдыңғы сыныптардағы бағдарламалардан алынған білімдерді қамтиды және 10 сыныпта өтілетін Дүниежүзі географиясын түсінуге негіз болады. Ғалымдардың зерттеулерімен танысады. Географиялық мәліметтерді қолдана отырып, оларды өңдеп, талдап, деректер базасын құрастырады және ұсынады.

Осы бөлімдегі «География» пәнінің тілдік мақсаты

Төменде оқушыларға қажетті ғылыми тіл қамтылған тілдік мақсат үлгісі берілген.

Пәндік мақсат

Тілдік мақсат

Пәнге қатысты лексика мен терминология

Диалогқа/жазылымға қажетті тіркестер

Зерттеу тақырыбына сәйкес географиялық мониторинг әдістерін қолдану;

Зерттеу тақырыбына сәйкес салыстыру әдістерін қолдану;

Зерттеу тақырыбына сәйкес сандық әдістерді қолдану;

Зерттеу тақырыбына сәйкес географиялық сараптама әдістерін қолдану;

Зерттеу тақырыбына сәйкес аудандастыру әдістерін қолданады;

Оқушылар географиялық зерттеу әдістерін қолдана алады. Әртүрлі диаграммаларды талдап, сипаттап сараптама жасай алады (айтылым және жазылым дағдылары)

нысан,

зерттеу,

әдістер,

құралдар,

дерек көздер,

зерттеу нәтижелері

график, диаграмма

қасиет (өлшеу, тіркеу, өңдеу, талдау, ұсыну)

профиль

басты мақсаттары...

География ғылымы ... толықты

Бақылау.......арқылы

Зерттеу нәтижелері ... болды

Қысқаша шолу

Бұл бөлімде оқушылар географиялық зерттеулер әдістері тақырыбына сәйкес географиялық мониторинг әдістерін қолданады, географиялық сараптама жасайды, нәтижесі бойынша аудандастырады.Географиялық зерттеу әдістерін қолданып, нәтижелерін түрлі формада ұсынады.

Оқу бағдарламасына сілтеме

Оқыту мақсаттары

Ұсынылатын оқыту іс-әрекеттері

Мұғалімге арналған ескертпелер

Оқыту ресурстары

1.1 Жалпыгеографиялық әдістер

Тақырып: Зерттеу әдістерінің түрлері

10.1.1.1. зерттеу тақырыбына сәйкес географиялық мониторинг әдістерін қолдану;

(Т) Географиялық зерттеу әдістерін түсіндіреді.

(Д) Оқушылар өздерінің таңдауы бойынша

географиялық зерттеу әдісінің бірін алып зерттеу жүргізеді.

(Д) Оның нәтижесін

картасызба түрінде ұсынады.

Оқушылармен далалық зерттеуге шығады, деректер жинақтайды:

Бақылау:

Далалық әдіс: табиғат құбылыстарын бақылау, үлгілерді жинау, географиялық нысанды сипаттау

Картографиялық әдіс: картаны оқу, салыстыру, шартты белгілермен жұмыс жүргізу

Теориялық әдіс: әдебиеттерге шолу статистикалық деректерді талдау

Қашықтықтан зерделеу: аэрофото түсірілімдер, Жер серіктері арқылы зерделеу, Google earts (карталар) бағдарламасын қолдану

Экономикалық географияның негізгі зерттеу әдістері

https://geographyofrussia.com/ekonomicheskaya-geografiya-osnovnye-metody-nauki/

Картографические методы

http://dic.academic.ru/dic.nsf/bs

e/93950/

stat.gov.kz

Мониторингті жүргізу әдісіhttp://www.justlady.ru/articles-146094-kak-provesti-monitoring

10.1.1.2 зерттеу тақырыбына сәйкес салыстыру әдістерін қолдану;

(Ж) Оқушылар арнайы статистикалық деректерді қолдана отырып салыстырады.

Мұғалім оқушыларға арнайы статистикалық деректермен қамтамасыз ету керек.

Салыстыру әдісіне байланысты кез-келген деректерді колдануға болады. Мысалы: халык саны, жер көлемі, ЖІӨ, АДИ т.б.

Атлас, отандық мектептерге арналған оқулықтар

https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9D%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%85%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0

Экономикалық географияның негізгі зерттеу әдістері

https://geographyofrussia.com/ekonomicheskaya-geografiya-osnovnye-metody-nauki

10.1.1.3 зерттеу тақырыбына сәйкес сандық әдістерді қолдану;

(Ж) (Д) Географиялық үдерістер мен құбылыстарды сандық көрсеткіштері бойынша салыстырады.

Зерттеулерден жинақталған деректердің нәтижесін сандық көрсеткіштер түрінде салыстыру:

Сандық: статистикалық, математикалық деректер (графиктер мен диаграммалар)

Атлас, отандық мектептерге арналған оқулықтар

Экономикалық географияның негізгі зерттеу әдістері

https://geographyofrussia.com/ekonomicheskaya-geografiya-osnovnye-metody-nauki

10.1.1.4 зерттеу тақырыбына сәйкес географиялық сараптама әдістерін қолдану;

(Ж) (Д )Географиялық үдерістер мен құбылыстардың өзгерістеріне сараптама жасайды.

Жинақталған деректерге сараптама жасау:

Тақырыптық карталар атаулары жазылған ақпаратты оқушыларға тарату, оқушылар осы ақпаратты қолдана отырып тақырыптық карталарды жіктеуді, талдауды ұйымдастыру

Оқушыларға карта және кез кеген тақырыпқа қатысты (мысалы демография, халық тығыздығы т.б.)мәтінді беру

Карталардағы қосымша элементтер: Диаграммалар

Графиктер

Фотокарталар

Статистикалық кестелер

Қима

Жас-жыныстық пирамидасы.

Атлас, отандық мектептерге арналған оқулықтар

Экономикалық географияның негізгі зерттеу әдістері

https://geographyofrussia.com/ekonomicheskaya-geografiya-osnovnye-metody-nauki/

10.1.1.5 зерттеу тақырыбына сәйкес аудандастыру әдістерін қолданады

(Ж) (Д) Географиялық нысандарды (физикалық-географиялық, экономикалық-географиялық, геоэкологиялық) аудандастырады.

Түрлі аудандастыру карталарымен (гипсометриялық, әкімшілік бөліну және т.б.) қамтамасыз ету.

К = мұғалімнің көрсетілімі С = бүкіл сынып Т = топтық жұмыс Ж = жұппен жұмыс Д = дербес жұмыс ҚБ-қалыптастырушы бағалау

География Жоғары мектеп 10 сынып

2 Картография және геоинформатика

2.1 Картография

2.2 Геоинформатика негіздері

Осыған дейін меңгерілген білім

Төменгі сыныптарда қарапайым географиялық деректермен жұмыс жасауды біледі.АКТ қолдана отырып географиялық деректер базасын құрастыра алады.картографиялық зерттеулер әдістерін қолдану нәтижесінде статистикалық деректерге сипаттама жасай алады.

Контекст

Осы тарау бойынша картографиялық зерттеулер әдістерін қолдана отырып, статистикалық деректерді талдау, нәтижелері бойынша картограммалар мен картодиаграммалар жасау.Графикалық редакторларының қолданысымен тақырыптық картасызбаларды сызу.

Осы бөлімдегі «География» пәнінің тілдік мақсаты

Төменде оқушыларға қажетті ғылыми тіл қамтылған тілдік мақсат үлгісі берілген.

Пәндік мақсат

Тілдік мақсат

Пәнге қатысты лексика мен терминология

Диалогқа/жазылымға қажетті тіркестер

Тақырыпқа сәйкес картографиялық зерттеулер әдістерін қолдану;

Microsoft Excel бағдарламасының қолданысымен тақырыпқа сәйкес географиялық деректер базасын құрастыру;

Статистикалық деректерді талдау нәтижелері бойынша картограммалар мен картодиаграммаларды жасау;

АКТ графикалық редакторларының қолданысымен тақырыптық картасызбаларды жасау;

Тақырыпты зерттеу және сыныптастарына өз қорытындыларын (оқу, жазу, сөйлеу, тыңдау дағдылары) түсіндіру үшін АКТ қолдана отырып, жақсы ұйымдастырылған презентацияны, деректер базасын, буклеттер, баяндама, жоба ретінде ұсыну

Номенклатура

Карта

Картосхема

Деректер базасы

Кесте

Картада ...көрсетуге, ... есептеуге, ...анықтауды болады.

схема ...көрсету үшін пайдаланады.

картосхема мен схема .... ұқсас болса да, айырмашылықтары келесідей... .