10 сынып Химия пәні ҚГБ, БЖБ

«Химия» пәнінен

Жиынтық бағалауға арналған әдістемелік ұсыныстар

10-сынып

(қоғамдық-гуманитарлық бағыт)

Нұр-Сұлтан, 2019

Әдістемелік ұсыныстар мұғалімге 10-сынып білім алушының «Химия» пәні бойынша жиынтық бағалауды жоспарлау, ұйымдастыру және өткізуге көмек құралы ретінде құрастырылған. Әдістемелік ұсыныстар 10-сынып «Химия» пәні бойынша ұзақ мерзімді оқу бағдарламасы негізінде дайындалған. 10-сыныпта жиынтық бағалау 1,2,3 және 4-тоқсандарда өткізіледі.

Бөлім / ортақ тақырып бойынша жиынтық бағалаудың тапсырмалары мұғалімге Білім алушылардың тоқсан бойынша жоспарланған оқу мақсаттарына жету деңгейін анықтауға мүмкіндік береді.

Әдістемелік ұсыныстарда бөлім / ортақ тақырып бойынша жиынтық бағалауды өткізуге арналған бағалау критерийлері мен дескрипторлары бар тапсырмалар ұсынылған. Сондай-ақ, жинақта білім алушылардың оқу жетістіктерінің мүмкін деңгейлері (рубрикалар) сипатталған. Дескрипторлары мен балдары бар тапсырмалар ұсыныс түрінде берілген.

Әдістемелік ұсыныс жалпы орта білім беретін мектеп мұғалімдеріне, мектеп әкімшілігіне, білім беру бөлімінің әдіскерлеріне, критериалды бағалау бойынша мектеп, өңірлік үйлестірушілеріне және басқа да мүдделі тұлғаларға арналған.

Әдістемелік ұсыныстарды дайындау барысында ресми интернет-сайттағы қолжетімді ресурстар (суреттер, фотосуреттер, мәтіндер, аудио және бейнематериалдар) қолданылды.

МАЗМҰНЫ 1-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУҒА АРНАЛҒАН ТАПСЫРМАЛАР4

10.1А «Атом құрылысы» бөлімі бойынша жиынтық бағалау4

10.1В «Периодтық заң және химиялық элементтердің периодтық жүиесі» бөлімі бойынша

жиынтық бағалау9

10.1С «Химиялық байланыс және зат құрылысы» бөлімдері бойынша жиынтық бағалау13

2-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУҒА АРНАЛҒАН ТАПСЫРМАЛАР20

10.2А «Химиялық реакциялар заңдылығы» бөлім бойынша жиынтық бағалау20

10.2В «Кинетика» бөлімі бойынша жиынтық бағалау24

10.2С «Химиялық тепе-теңдік» бөлімі бойынша жиынтық бағалау29

3-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУҒА АРНАЛҒАН ТАПСЫРМАЛАР34

10.3А «Металдар мен бейметалдардың жалпы сипаттамасы» бөлім бойынша жиынтық бағалау34

10.3В «Маңызды s-элементтер және олардың қосылыстары» бөлімдері бойынша жиынтық

бағалау40

10.3С «Маңызды d-элементтер және олардың қосылыстары» бөлімі бойынша жиынтық

бағалау46

4-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУҒА АРНАЛҒАН ТАПСЫРМАЛАР52

10.4А «Маңызды p-элементтер және олардың қосылыстары» бөлімі бойынша жиынтық бағалау52

10.4В «Бейорганикалық қосылыстарды және құймаларды өндіру» бөлімі бойынша

жиынтық бағалау58

1-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУҒА АРНАЛҒАН ТАПСЫРМАЛАР

10.1А «Атом құрылысы» бөлімі бойынша жиынтық бағалау

Оқу мақсаты

10.1.2.2 s, p, d, f орбитальдарының пішінін ажырату

10.1.3.1 Квант сандарының сипаттамасы мен мәндерін білу

10.1.3.3 Алғашқы 36 химиялық элементтің электрондық конфигурациясын жазу

10.2.1.9 Радиоактивті ыдырау типін білу және қарапайым ядролық реакциялар теңдеуін құра алу (α, β-, β+, γ ыдырау)

10.1.1.1 Құрамындағы химиялық элемент атомының массалық үлесі бойынша қосылыстың химиялық формуласын шығару

Бағалау критерийі

Білім алушы

s, p, d, f орбитальдарының пішініндерін ажыратады

Квант сандарының сипаттамасын түсіндіреді және мәндерін атайды

Алғашқы 36 химиялық элементтің электрондық конфигурациясын жазады

Ядролық реакцияларды ыдырау типі бойынша ажыратады

Құрамындағы химиялық элемент атомының массалық үлесі бойынша қосылыстың химиялық формуласын табады

Ойлау дағдыларының Білу және түсіну

деңгейі Қолдану

Орындалу уақыты 20 минут

Тапсырмалар

Жеке орбитальдар пішіндеріне қарай отырып, орбиталь түрін табыңыз.

Орбиталь түрі

Жеке орбитальдар

(a) Әрбір квант сандары үшін белгіленулерін және қысқаша сипаттамаларын жазыңыз.

Квант сандары #

Белгіленуі

Сипаттамасы

Бас квант саны

Орбиталь квант саны

Магнит квант саны

Спин квант саны

(b) Квант сандары қабылдайтын мәндерді толтырыңыз.

Қабат

n

l

ml

ms

К

L

M

Радиактивті ыдырау сызбанұсқасын толықтырып, сәулелену типін анықтаңыз.

Өзіңіздің таңдауыңыз бойынша кестедегі реттік нөмерлері берілген аралықтағы кез келген бір элементті таңдап, кестені толтырыңыз.

Элементтердің реттік №

Жалпы электрон

Электрондық конфигурациясы

Құрамына кіретін элементтердің массалық үлестері бойынша: калий – 26,53 %, хром – 35,37 % , оттегі – 38,10 % тұздың қарапайым формуласын табыңыз.

Бағалау критерийі

Тапсырма №

Дескриптор

Балл

Білім алушы

s, p, d, f

орбитальдарының пішініндердерін ажыратады.

орбитальдар пішіндерін ескере отырып орбиталь түрлерін табады;

(Әрбір екі дұрыс орбиталь түріне 1 балл)

Квант сандарының

сипаттамасын

түсіндіреді және мәндерін атайды.

2 (а)

квант сандарын белгілейді және сипаттайды;

4 (Әрбір дұрыс квант

белгіленуі және

сипаттамасы үшін 1 балл)

2 (b)

L қабатындағы квант саны

қабылдайтын мәндерді жазады;

M қабатындағы квант саны

қабылдайтын мәндерді жазады;

Алғашқы 36 химиялық элементтің электрондық конфигурациясын жазады.

5-20 аралықтағы кез келген бір элемент үшін кесте мәндерін толтырады;

21-30 аралықтағы кез келген бір элемент үшін кесте мәндерін толтырады;

31-36 аралықтағы кез келген бір элемент үшін кесте мәндерін толтырады;

Ядролық реакцияларды ыдырау типі бойынша ажыратады.

№ 1 ядролық реакция теңдеуі бойынша реакцияның ыдырау

типін анықтайды;

№ 2 ядролық реакцияның типі бойынша ядролық реакциядағы ыдыраушы элементті және ыдырау типін анықтайды;

№ 3 ядролық реакцияның типі бойынша ядролық реакцияның өнімін табады және ыдырау типін анықтайды;

№ 4 ядролық реакция теңдеуі бойынша реакцияның ыдырау

типін анықтайды;

Құрамындағы химиялық элемент атомының массалық үлесі бойынша қосылыстың химиялық формуласын табады.

формула құрамына кіретін элементтердің мольдік қатынасын табады;

қосылыстың эмпирикалық

формуласын құрастырады;

белгісіз молекула фомуласын жазады.

Барлығы

10.1А «Атом құрылысы» бөлімі бойынша жиынтық бағалаудың нәтижесіне қатысты ата-аналарға ақпарат ұсынуға арналған рубрика Білім алушының аты-жөні ___________________________________________

Бағалау критерийі

Оқу жетістіктерінің деңгейі

Төмен

Орта

Жоғары

s, p, d, f орбитальдарының пішініндердерін ажыратады.

Орбитальдар пішіндерін, орбиталь түрлерін ажыратуда қиналады.

Орбитальдар пішіндерін/орбиталь түрлерін ажыратуда қателіктер жібереді.

Орбитальдар пішіндерін, орбиталь түрлерін дұрыс ажыратады.

Квант сандарының

сипаттамасын түсіндіреді және мәндерін атайды.

Квант сандарын белгілеуде, сипаттауда, қабылдайтын мәндерін жазуда қиналады.

Квант сандарын белгілеуде / сипаттауд қабылдайтын мәндерін жазғанда қателікте жібереді.

а Квант сандарын белгілейді, сипаттайды және қабылдайтын мәндерін дұрыс жазады.

Ядролық реакцияларды ыдырау типі бойынша ажыратады.

Ядролық реакцияларды құрастыруда, ядролық реакциялардың ыдырау типін анықтауда қиналады.

Ядролық реакцияларды құрастыруд ядролық реакциялардың ыдырау типі анықтауда қателіктер жібереді.

а Ядролық реакцияларды құрастырады және ядролық реакциялардың ыдырау типін дұрыс анықтайды.

Алғашқы 36 химиялық элементтің электрондық конфигурациясын жазады.

Алғашқы 36 химиялық элемент ішінен кез келген элементтің электрондық конфигурациясын жазуда қиналады.

5-20/21-30/31-36 аралықтағы кез келге элементтердің электронды конфигурациясын жазуда қателікте жібереді.

Алғашқы 36 химиялық элемент ішінен кез келген элементтің электрондық конфигурациясын дұрыс жазады.

Құрамындағы химиялық элемент атомының массалық үлесі бойынша қосылыстың химиялық формуласын табады.

Құрамындағы химиялық элемент атомының массалық үлесі бойынша қосылыстың химиялық формуласын құруда қиналады.

Формула құрамына кіретін элементтерді қатынастарын табуда/ белгісіз молекул фомуласын құрастыруда қателікте жібереді.

Құрамындағы химиялық элемент атомының массалық үлесі бойынша қосылыстың химиялық формуласын дұрыс құрастырады.

10.1В «Периодтық заң және химиялық элементтердің периодтық жүиесі» бөлімі

бойынша жиынтық бағалау

Оқу мақсаты

10.2.1.1 Периодтық заңның физикалық мәнін түсіндіру

10.2.1.2 Валенттілік және атомның тотығу дәрежесі ұғымдарының физикалық мәнін түсіндіру

10.2.1.3 Химиялық элемент атомдарының қасиеттерінің өзгеру заңдылықтарының сипаттау: радиусы, иондану энергиясы, электронтартқыштық, электртерістілік және тотығу дәрежесі

10.2.1.4 Период және топ бойынша химиялық элементтердің оксидтерінің, гидроксидтерінің және сутекті қосылыстарының қышқылдық – негіздік қасиеттерінің өзгеру заңдылығын түсіндіру

10.2.1.5 Периодтық кестеде орналасуы бойынша химиялық

элементтердің және олардың қосылыстарының

қасиеттерін болжау

Бағалау критерийі

Білім алушы

Периодтық заңның физикалық мәнін түсіндіреді

Валенттілік және атомның тотығу дәрежесі ұғымдарының физикалық мәнін анықтайды

Химиялық элемент атомдарының қасиеттерінің өзгеру заңдылықтарын сипаттайды

Периодтық кестеде орналасуы бойынша химиялық элементтердің және олардың қосылыстарының қасиеттерін болжайды

Ойлау дағдыларының Білу және түсіну

деңгейі Қолдану

Жоғары деңгей дағдылары

Орындалу уақыты 20 минут

Тапсырмалар

Периодтық кестеде элементтер атомдық номерлерінің өсуі бойынша орналасқаны белгілі. Алайда, бұл заңдылыққа бағынбайтын элементтер де бар. Мәселен, атомдық массасы 39,9 тең Ar атомдық массасы 39,1 тең K қарағанда бірінші орналасқан. Мұны заманауи периодтық заңның физикалық мәні тұрғысынан түсіндіріңіз.

Валенттілік және тотығу дәрежесі ұғымдарының сәйкес физикалық мән(дер)імен сәйкестендіріңіз.

Ұғым

Физикалық мәні

Валенттілік

Әр түрлі қосылыстардағы коваленттік байланыстар санын көрсетеді

Топ номіріне сәйкес келеді

Қосылыстағы электрондардың таралуын сипаттайды

Тотығу дәрежесі

Қосып алған немесе беріп жіберген электрон саны

Қосып алатын немесе беріп жіберетін электрондар саны

Валенттілік электрондар саны

Химиялық элемент атомдары қасиеттерінің өзгеру (артуы/кемуі) заңдылықтарын сәйкес бағыттарда (топ және период) жазыңыз.

Әр түрлі элементтердің балқу температурасы бейнеленген графикті талдай отырып, келесі сұрақтарға жауап беріңіз.

(і). Топ бойынша сілтілік металдардың балқу температурасы жоғарыдан төмен қарай (артады/кемиді)____________________________________________________

(іі). Топ бойынша галогендердің балқу температурасы жоғарыдан төмен қарай

(артады/кемиді)_________________________________________________________

(ііі). ІІ Период элементтерінің солдан оңға қарай балқу температурасы

(артады/кемиді) _________________________________________________________

(іv) Топ бойынша асыл газдардың балқу температурасы жоғарыдан төмен қарай

(артады/кемиді)_________________________________________________________

(v) Графиктен P мен Cl арасындағы белгісіз элементті табыңыз. Ол элемент орналасқан топтағы элементтердің балқу температураларын салыстыра отырып, белгісіз элементтің балқу температурасын бағана түрінде графикте көрсетіңіз.

Бағалау крите

рийі

Тапсырма №

Дескриптор

Балл

Білім алушы

Периодтық физикалық түсіндіреді.

заңның мәнін

заманауи периодтық заңның

физикалық мәнін түсіндіредеді;

Валенттілік және атомның тотығу дәрежесі ұғымдарының

физикалық мәнін анықтайды.

валенттілік ұғымының

физикалық мәнін түсіндіреді;

(кез келген дұрыс

сәйкестендіру ге 1 балл)

тотығу дәрежесі ұғымының

физикалық мәнін түсіндіреді;

(кез келген дұрыс

сәйкестендіру ге 1 балл)

Химиялық элемент

атомдарының қасиеттерінің өзгеру заңдылықтарының сипаттайды.

химиялық элемент атомдарының және олардың қосылыстарының қасиеттерінің өзгеру заңдылықтарын период және топ бойынша өзгеруін жазады;

7 (әрбір дұрыс

жазылған қасиет

өзгерісі үшін 1 балл)

Периодтық кестеде орналасуы бойынша химиялық элементтердің және олардың қосылыстарының қасиеттерін болжайды.

4 і

топ бойынша

металдардың температурасы сипаттайды;

сілтілік балқу өзгерісін

іі

топ бойынша галогендердің балқу температурасы өзгерісін

сипаттайды;

ііі

ІІ период элементтерінің балқу температурасы өзгерісін

сипаттайды;

іv

топ бойынша асыл газдардың балқу температурасы өзгерісін

сипаттайды;

v

белгісіз элементті анықтайды;

белгісіз элементтің балқу температурасын графикте дұрыс бағана түрінде көрсетеді.

Барлығы

10.1В «Периодтық заң және химиялық элементтердің периодтық жүиесі» бөлімі бойынша жиынтық бағалаудың нәтижесіне қатысты ата-аналарға ақпарат ұсынуға арналған рубрика Білім алушының аты-жөні ___________________________________________

Бағалау критерий

і

Оқу жетістіктерінің деңгейі

Төмен

Орта

Жоғары

Периодтық физикалық түсіндіреді.

заңның мәнін

Заманауи периодтық заңның физикалық мәнін түсіндіруде қиналады.

Заманауи периодтық заңның физикалық мәнін түсіндіруде қателіктер жібереді.

Заманауи периодтық заңның физикалық мәнін дұрыс түсіндіреді.

Валенттілік және атомның тотығу дәрежесі ұғымдарының физикалық мәнін анықтайды.

Валенттілік, ұғымдарының мән(дер)імен қиналады.

тотығу дәрежесі сәйкес физикалық сәйкестендіруде

Валенттілік/тотығу дәрежесі ұғымдарының сәйкес физикалық мән(дер)імен сәйкестендіруде қателіктер жібереді.

Валенттілік және тотығу дәрежесі ұғымдарының сәйкес физикалық мән(дер)імен дұрыс сәйкестендіреді.

Химиялық элемент

атомдарының қасиеттерінің өзгеру заңдылықтарының сипаттайды.

Химиялық элемент атомдарының, олардың қосылыстарының қасиеттерінің өзгеру заңдылықтарын период, топ бойынша сипаттап жазуда қиналады.

Химиялық элемент атомдарының/оларды қосылыстарының қасиеттерінің өзгеру заңдылықтарын период/топ бойынша сипаттап жазуда қателіктер жібереді.

Химиялық элемент атомдарының/олардың қосылыстарының қасиеттерінің өзгеру заңдылықтарын период/топ бойынша дұрыс сипаттап жазады.