4 сынып биология пәніне арналған ғылыми жоба таныстырылымы

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі

Циолковский атындағы №84 жалпы орта мектебі

Ғылыми жобаның тақырыбы:

Мақта

Бағыты: Жаратылыстану

Секциясы: Биология

Авторы : Бекбол Айдана

Жетекшісі : Абдураимова Катира

Жоспары

1 Мақта өнімдері

2 Негізгі зиянкестері :

2.1 Артықшылықтар

2.2 Кемшiлiктер

3 Егу , өсіру

4 Экономика

Зерттеу жүмысының тақырыбы: Мақта Мақсаты: Мақта өсімдігінің пайдалану жолдары және өндірілетін шикізат түрлері Міндеті: - Берілген тақырыпта метариалдар жинақтау, мақтаның қасиеттерін зерттеу; - Өсіру жолдарын анықтау: - Мақтаның пайдасы туралы анықтау; Зерттеу жұмысының әдістемесі: - Ғылыми - әдебиеттерге шолу жасау; - Тәжірибелер жүргізу; - Оқушылар арасында сауалнамалар жүргізу; Зерттеу жұмысының жаңалығы: - Оңтүстік өңіріндегі мақта шаруашылығына сипаттама берілді; - Мақта өсімдігінің тиімді пайдаланудың жолдары көрсетілді

Кіріспе Мақта - биіктігі 1,5-2 метрге дейін жететін кіндік тамырлы, шөптекті өсімдік немесе шала бұта. Біздегі өсірілетін мақта - біржылдық өсімдік. Көпжылдық бұталы түрлері тропиктік елдерде кездеседі. Елімізде Оңтүстік Қазақстанның көптеген аудандарында (Бөген, Келес, т. б.) шитті мақта өсіріледі. «Шит» деген мақтаның ұрық шашатын тұқымы. Мақтаның екі түрлі: өсетін және жеміс беретін бұталы болады. Жеміс беретін бұтағы - қысқарған өркен. Жеміс беретін бұтақтың ұшында гүл өседі. Бірінші гүлден төменірек орналасқан жанама бүршіктен екінші гүл дамиды. Мақтаның гүлі ақсары немесе сары түсті. Маусым айында мақта бұтақтарында жеке-жеке ірі гүлдер пайда болады, яғни гүлдейді. Мақта гүлінің біріккен 5 тостағанша және тостағаншаның сыртын қаптайтын бірікпеген 3 жапырақшасы бар. Күлтесі бірікпеген 5, біріккен көп аталықтары, көп аналықтары болады. Сондықтан оның гүл формуласы: Т 3+(5) К 5 А (оо) Ж (оо) .

Мақта өнімдері

1 т шитті Мақтадан 330–360 кг талшық ( бұдан 3000 м мата тоқылады ), 100–110 кг тағамдық , техникалық май , 30–40 кг қысқа талшық , 550–580 кг тұқым алынады . Тұқымында 20–25% май болады , сондықтан 1 т Мақта тұқымынан 170 кг Мақта майы , 400–420 кг күнжара , 300 кг қауыз , мақта мамығы , олифа , глицерин, т.б. құнды өнімдер алынады . Мақта – тоқыма өнеркәсібі үшін негізгі шикізат . Мақтаның ұзын талшықтарынан әр түрлі маталар – бәтес , сәтен , маркизат тоқылса , қысқа талшықтарынан целлюлоза, пластмасса, фотопленка, дәрілік мақта , жанғыш пілте , жасанды жібек , жіп , т.б. дайындалады . Мақта майы тамақ , консерві , парфюмерия өнеркәсіптерінде ,…