4 сынып, еңбекке баулу пәнінен Алматы баспасы бойынша КТП

Т.Б. Байназарова, Б.Б. Таранчиева, Р.О. Қашқынбаева

Еңбекке баулу

Әдістемелік нұсқаулық

(электрондық нұсқа)

Бастауыш білім беру деңгейінің

4-сынып педагогтеріне арналған

Қазақстан Республикасының Оқу-ағарту министрлігі ұсынған

АЛМАТЫКІТАП БАСПАСЫ

Байназарова Т.Б. т.б.

Еңбекке бaулу: Әдістемелік нұсқaулық (электрондық нұсқa). Бaстaуыш білім беру деңгейінің 4-сынып педагогтеріне aрнaлғaн. / Т.Б. Байназарова, Б.Б. Таранчиева, Р.О. Қашқынбаева. – Aлмaты: AЛМAТЫКІТAП БAСПAСЫ, 2025. – 186 бет.

© Байназарова Т.Б., Таранчиева Б.Б., Қашқынбаева Р.О., (мәтіні) 2025

© «АЛМАТЫКІТАП БАСПАСЫ» ЖШС, 2025

КІРІСПЕ

Жалпы білім беретін мектептің 4-сыныбына арналған «Еңбекке баулу» пәнінің оқу-әдістемелік нұсқаулығы Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігінің 2022 жылғы 16 қыргүйектегі № 399 бұйрығына сәйкес бекітілген «Еңбекке баулу» пәнінің оқу бағдарламасы негізінде әзірленген.

«Еңбекке баулу» пәнінің оқу-әдістемелік нұсқаулығы мазмұнында «Шығармашылық идеяларды зерделеу және дамыту»,

«Шығармашылық жұмысты дайындау және құру», «Таныстырылым, талдау және бағалау» бағытында үш түрлі іс-әрекет қарастырылған.

Жалпы білім беретін мектептің 4-сынып педагогтеріне арналған «Еңбекке баулу» пәнінен оқу-әдістемелік нұсқаулығы құрылымына енген іс-әрекеттер сабақ тақырыптарының мазмұнын ашуға бағытталған.

Оқу-әдістемелік нұсқаулық мазмұны «Табиғи материалдармен жұмыс», «Қағаз және қатырғықағазбен жұмыс», «Техникалық үлгілеу және құрастыру», «Өзіне-өзі қызмет ету» тақырыбында материалдарды төрт ортақ білім беру жүйесі (желісі) арқылы оқып-үйренуді қарастырады.

Оқу-әдістемелік нұсқаулықта 34 тақырыптың әр бөлімі үшін арнайы шығармашылық жұмыстар, тапсырмалар беті, шағын аңдатпа, бейнежазба арқылы түсіндіру шығармашылық жұмыстары жасалса, әдіс-тәсіл, сергіту сәті, дескрипторы, рефлексия, мұғалімнің түсіндірмесі, бағалау оқулықпен байланыстырылған.

Оқу-әдістемелік нұсқаулықтың базалық білім мазмұны оқу бағдарламасында көрсетілген ортақ тақырыптарды қамтитын 8 бөлімнен тұрады.

І. Кең-байтақ Қазақстаным (4 сағат). Бұл бөлімде балалар бұйымдарды дәстүрлі емес материалдармен безендіруді үйренеді. Материал түрлерін ажыратып, не жасайтынын анықтай алады. Дәнді дақылдардың кептірілген сабақтары мен өсімдік тұқымдарын пайдаланып, картина жасап, туған жер табиғатын бейнелейді, кептірілген бұтақтардан үйшік жасайды.

ІІ. Адам болам десеңіз (4 сағат). Балалар бұйым дизайнына қатысты өз идеясын ұсынады. Шығармашылық жұмысты орындау барысында өлшеу, белгілеу, қию, біріктіру тәсілдерін меңгереді. Қобдиша, органайзер, қоқыс жәшігін жасауды, сонымен қатар кітабының беттері жыртылып, желімі ажырап, түбі босаған жағдайда оған бірден күтім жасау керектігін біледі.

ІІІ. Мәдени мұра (4 сағат). Бұл бөлімде балалар сәндік-қолданбалы өнер элементтерінің қолданылу аясы туралы білімін толықтыра түседі. Тұскиіз тігіп, әшекей бұйымдармен қоса даңғыра жасауды, сондай-ақ бедерлеу әдісімен өз сызбасын бедерлеуді меңгереді.

ІV. Мамандықтар әлемі (4 сағат). Дәстүрлі және дәстүрлі емес материалдарды пайдаланып, әртүрлі мамандық иелеріне қатысты бұйым жасауды, шаш үлгілеріне мән беріп, күтім жасауды, сондай-ақ әдемі гүлшоғын, қошақан бейнесін жасаудың тәсілдерін меңгереді.

V. Атадан қалған асыл мұра (5 сағат). Дәстүрлі және дәстүрлі емес материалдардан ұлттық нақышта бұйымдар жасайды. Ұршық жасау, ілмек бізбен тоқу, орындық жасау, түйме қадау, жолдорба тігу сияқты іс-әрекеттерді нұсқаулыққа сәйкес орындай отырып меңгереді.

VІ. Қоршаған ортаны қорғау (5 сағат). Балалар әртүрлі технологияларды пайдаланып, көлемді бұйымдар жасайды. Құстарға, жануарларға қамқорлық көрсетуді, муляж жасап, ермексазбен табиғат көрінісін бейнелеуді үйренеді.

VІІ. Болашаққа саяхат (4 сағат). Дәстүрлі және дәстүрлі емес материалдардың түрлерін ажырата отырып, қолданылу саласын анықтайды. Тиімді тәсілдерді пайдаланып, дрон, робот, тіпті қиялындағы зымыран-мәшине үлгілерін жасауды үйренеді.

VІІІ. Таңғажайып оқиғалар (4 сағат). Шығармашылық идеяларды зерделей отырып, ойын дамытады. Матамен, жіппен, қағазбен жұмыс істеу кезінде материалды үнемдеп пайдалануды үйренеді. Жұмсақ ойыншық жасап, жіппен «сурет салудың» тиімді жолдарын меңгереді. Желкенді қайық, ғимарат жасайды. Балалар әрбір сабақта құрал-жабдықтармен жұмыс істеу кезінде қауіпсіздік ережелерін есте қатаң сақтау қажеттігін біледі.

Әдістемелік нұсқаулыққа енген еңбекке баулу материалдары 4-сынып оқушыларының жас шамасына, физиологиялық-психологиялық ерекшеліктеріне сәйкестелген. Жеке тұлғалық қасиеттерді кең ауқымды дағдыларымен бірлесе, дамыта білім беру «қазақстандық патриотизм мен азаматтық жауапкершілік», «құрмет», «ынтымақтастық», «еңбек пен шығармашылық», «ашықтық», «өмір бойы білім алу» сияқты құндылықтарын бойына сіңіруіне, Отанына риясыз қызмет ететін, білімді, білікті, рухани қазынасы бай азамат болып қалыптасу негізінде жинақталған. Еңбекке баулу сабағын меңгерудің нәтижелеріне сәйкестелген оқу-әдістемелік нұсқаулық еңбектің адам өміріндегі шығармашылық және адамгершілік мәні туралы алғашқы түсініктерді, материалдар мен олардың қасиеттері, жобалау, үлгілеу дағдыларын қалыптастыруға бағытталған.

Әдістемелік нұсқаулықта күнтізбелік-тақырыптық (ұзақмерзімді жоспар) жоспар және сабақ жоспарлары (қысқамерзімді жоспар) қамтылған. Оқу-әдістемелік нұсқаулық мұғалімге сабақ мақсаттарын белгілеуге көмектеседі. Оқушыларға білім беру нәтижелілігін арттыру мақсатында жаңаша оқыту түрлері мен әдістері ұсынылған. Бұл ретте құрылымдау, жоспарлау және сәндеу әрекеттері сынды көркемдік- шығармашылық әрекеттің негізгі үш түрі міндетті түрде іске асырылған. Оқу-әдістемелік нұсқаулық оқу пәнінің мазмұнын толық меңгертуде мұғалімге бағыт-бағдар беруші көмекші құрал болып саналады.

Бұл оқу-әдістемелік нұсқаулық оқушының еңбек ету дағдысын қалыптастырып, өз бетінше жұмыс жасай алуына, шығармашылық белсенділігінің артып, ой-өрісінің дамуына септігін тигізеді. Эстетикалық талғамға сай ашық бояулы, тартымды, бастауыш сынып оқушысының қызығушылығын тудыратындай дәрежеде жасалған. Әрбір тақырып бойынша нақты сабақ мақсатының көрсетілуі мұғалім мен оқушы үшін нәтижеге бағытталған оқу әрекетін ұйымдастыруға бағыт-бағдар қызметін атқарады. Әрбір сабақтың бірінші тапсырмасы «оқу, жазуға даярлық» шартты белгісі арқылы алдыңғы білімді еске түсіру, оқуға қызығушылығы мен белсенділігін арттыру, зейінді шоғырландыру, жаңа білімге жетелеу қызметін атқару мақсатында өте мазмұнды берілген.

Әдістемелік нұсқаулықта көрсетілген оқытудың басты бағыты әр тақырып бойынша берілетін тапсырмалармен таныстырып, оқушыларға қиындық туғызбастан көркем еңбекке тәрбиелеуді көздеп отыр. Оқушыларды көркем еңбекке баулуда тәлім-тәрбиелік жүйеге арқау болатын әңгімелеу, түсіндіру, көрсету, үйрету әдістерін тиімді пайдалана білу мұғалімнің шеберлігін қажет етеді, сондықтан да әдістемелік құралда үлгі сабақ түрлері бағдарламалық тапсырмаларды жүйелі түрде орындауға көмектеседі.

Оқушыларға қатысты сын тұрғысынан ойлау ақпарат пен идеяларды синтездеу қабілетінің қалыптасуына, оқыту мен оқудағы жаңа тәсілдерді тиімді қолдануға арналған әдіс-тәсілдер қарастырылған. Жалпы білім беретін мектептің 4-сынып педагогтеріне арналған

«Еңбекке баулу» пәнінің оқу-әдістемелік нұсқаулығы оқушыға білім берудегі мектеп алдында тұрған мақсаттар мен міндеттерді жүзеге асыруға бағытталып әзірленген.

«ЕҢБЕККЕ БAУЛУ» ПӘНІ БОЙЫНШA 4-СЫНЫПҚA AРНAЛҒAН ҰЗAҚМЕРЗІМДІ ЖОСПAР

Aптaлық жүктеме 1 сaғaт, жылдық жүктеме 34 сaғaт

Мазмұны

Оқу мақсаты

Сағат саны

Күні

1-тоқсан (8 сағат)

І. Кең-байтақ Қазақстаным

Туған жер. Картина жасау

4.1.1.2 дәстүрлі және дәстүрлі емес материалдардың түрлерін ажырата білу;

4.2.2.4 шығармашылық жұмысты аяқтау, дәстүрлі емес материалдармен безендіру;

4.2.3.2мүмкіндігінеқарайөзжұмысорнындагигиеналық талаптарды сақтау.

Менің туған өлкем. Дәнді дақылдармен жұмыс

4.1.2.2 дәстүрлі және дәстүрлі емес материалдардың қолданылу саласын анықтау;

4.1.3.1 бұйымдардың дизайнын дайындау бойынша идеяларды ұсыну;

4.2.2.4 шығармашылық жұмысты аяқтау, дәстүрлі емес материалдармен безендіру.

Қазақстанның көрікті жерлері. Өсімдік тұқымдарымен жұмыс

4.1.2.1 материалдардың қолданылу аясы туралы білімдерін түйіндеу, мысал келтіру;

4.2.1.3ұсынылғанматериалдарданшығармашылықжұмысты орындаудың тиімді тәсілдерін меңгеру.

Еліміздегі қайталанбас ерекше нысандар. Бұтақтармен жұмыс

4.1.2.1 материалдардың қолданылу аясы туралы білімдерін түйіндеу, мысал келтіру;

4.2.1.3 ұсынылған материалдардан шығармашылық жұмысты орындаудың тиімді тәсілдерін меңгеру.

ІІ. Адам болам десеңіз

Ұқыптылыққа үйренемін. Қобдиша жасау

нұсқаулыққа сәйкес көлемді фигураларды жасау (өлшеу, белгілеу, қию, формасын және түсін келтіру, жинақтау, модельдеу мен құрастыру);