5 сынып, 1-тоқсан, Қазақстандағы жартастарға салынған ежелгі суреттер слайд

Бөлім тақырыбы: Қазақстандағы ежелгі адамдардың өмірі Сабақ тақырыбы: Қазақстандағы жартастарға салынған ежелгі суреттер

Қазақстан тарихы

5-сынып

Нұр-Сұлтан қаласы Білім беруді жаңғырту орталығы

Тарих пәнінің мұғалімі: Панияз Ш.

1 - сабақ

Оқу мақсаты :

5.2.1.1 алғашқы адамдардың наным-сенімдерін сипаттау ;

Бағалау критерийлері :

Алғашқы адамдардың сенім-нанымдарын сипаттайды.

Петроглифтердің ерекшеліктерін анықтайды;

ежелгі адамдардың жартастарға не себепті суреттер салғанын біледі.

Зерттеу сұрағы:

Тасқа салынған суреттер ежелгі адамдардың дүниетанымын қалай бейнелейді?

Тақтада қандай суреттер бейнеленген? Алғашқы адамдар бұл суреттерді неліктен салды деп ойлайсыздар ?

Олар қандай ойды білдіргісі келді?

Петроглиф дегеніміз не?

Петроглиф (лат. петро — тас және грек. глиф — жазу ) — тақтатас, жартастарға салынған суреттер , бейнелер

Пиктография деген не?

Пиктография (лат. pictus болу, грек, grapho жазамын ) — сурет жазу .

Пиктографиялык жазу шартты түрде бейнеленген суреттер аркылы тілдік формаларды емес , тек ойды , ұғымды білдіретін ертедегі жазу түрі

Тотемизм деген не?

Тотемизм -рулық

қоғамдағы адамдар тобының шығу тегін жануарларға,

өсімдіктерге немесе табиғат құбылыстарына

байланыстыру негізінде қалыптасқан сенімдер мен әдет-ғұрып , салт-сананың күрделі жүйесі

Жартастағы суреттер салынған уақытына қарай

7 кезеңге бөлінеді:

Архаикалық- ерте және орта қола дәуірі;

Кейінгі қола дәуірі;

Ерте темір дәуірі- сақ кезеңі;

Ерте көшпелілер – ғұн кезеңі;

Ортағасырлық кезең;

Этнографиялық кезең- кейінгі көшпелілер.

Қазақстан жеріндегі жартастағы бейнелер табылған жерлер :

Қаратаудан- Арпаөзен, Сауысқандық ;

Шу-Іле тауларынан- Хантау, Құлжабасы, Таңбалы ;

Жоңғар Алатауынан-Ешкіөлмес, Баянжүрек ;

Тарбағатай тауларынан- Шимайлы, Ақжал, Ақжайлау , Оралбай , Мүрсәлім петроглифтері табылған .

-Суреттер қашау , қыру , безеу, түртпелеу әдістерімен салынған .

Жартастағы суреттердің ең көнесі Құлжабасыдан табылған.

ЖАРТАСҚА СУРЕТ САЛУ ӨНЕРІ

Петроглифтер

Қазақстандағы жартастарға салынған ежелгі суреттер

Еліміздің аумағында өмір сүрген ежелгі адамдар қоршаған орта туралы түсініктерін жартасқа суреттер салу арқылы білдірген . Тау беткейлерінен орасан зор сурет галереялары – Таңбалытас шатқалы мен Теректі әулиеден табылды . Ол суреттерден соғыс арбалары , садақ тартып тұрған батырлар , билеп тұрған бишілер салынған . Барлық бейненің үстінде « күн басты тіршілік иелерінің » суреті тұр . Осындай күн бейнесі бедерленген суреттер Сарыарқадағы Жасыбай көлінің жағасында да кездеседі .