8 сынып, 1-тоқсан “ Күлдір-күлдір кісінетіп толғауындағы тілдік ерекшеліктер” ҚМЖ

Бөлім: Дананың сөзі - ақылдың көзі

Мектеп:

Мерзім:

Мұғалімнің аты-жөні:

Сынып: 8

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы: Ақтамберді Сарыұлының «Күлдір-күлдір кісінетіп» өлеңіндегі

тілдік қолданыстар

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары

8.2.3.1 шығармадағы көркемдегіш құралдардың (психологиялық параллелизм, перифраз, сатира, ирония, гротеск, эллипсис) қолданысын талдай отырып, автор стилін анықтау;

Сабақ мақсаттары

Барлық оқушылар орындай алады:

Ақтамберді Сарыұлының «Күлдір-күлдір кісінетіп» өлеңіндегі тілдік қолданыстар, көркемдегіш құралдарды анықтау;

Оқушылардың көпшілігі орындай алады:

Шығармадағы көркемдегіш құралдарды анықтап(символ, синекдоха, қайталау түрлері: эпифора, анафора, аллитерация, ассонанс, риторикалық сұрақ), талдау;

Кейбір оқушылар орындай алады:

Шығармадағы көркемдегіш құралдардың(символ, синекдоха, қайталау түрлері: эпифора, анафора, аллитерация, ассонанс, риторикалық сұрақ) қолданысын талдай отырып, автор стилін анықтау.

Бағалау критерийі

Толғаудың тілдік ерекшелігін талдайды;

автор стилін анықтайды.

Тілдік мақсаттар

Сөздер мен сөз тіркестер: ғұмыр, ғұмырнама, мемуар, өмірбаян

Пән лексикасы және терминология: психологиялық параллелизм, перифраз, гротеск, эллипсис

Диалог және жазылым үшін қажетті сөз тіркестер:

менің ойымша....,

мен оны былай түсіндіремін.....,

себебі....., оған мынандай дәлел келтіре аламын....,

мәселенің шешеу жолдарын ұсынар болсам,....,

қорыта келе,.......

Құндылықтар

Тарихтың, мәдениет пен тілдің біртұтастығы (6-құндылық)

Пәнаралық байланыс

қазақ тілі, тарих

Алдыңғы білім

Психологиялық параллелизм, перифраз, сатира, ирония, гротеск, эллипсис туралы алған білімді кеңейту

Жоспар

Сабақтың кезеңі/ уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

Ұйымдастыру кезеңі. Сынып оқушылары түгенделеді. Оқушылар назары сабаққа аударылады.

І. Қызығушылықты ояту.

«Бұрыштар» тәсілі. Оқушыларға толғаудан үзінділер беріледі. Олар үзіндінің қандай көркемдегіш тәсіл арқылы жасалып тұрғанын айтып, анықтауы тиіс.

Өзім бір бөлек жайласам,

Жігіттен нөкер сайласам,

Ойпаң жерге он отау,

Қыраң жерге қырық шатыр тігіп,

Қонағымды жайғасам!

Бір кісіге арнап тартқан табағым!

Халыққа атым білініп,

Шүлеңгір мырза атанар ма екеміз?!

Ерлерден салсам нөкерді

Дұшпаннан кекті алатын!

Жоны бір жалпақ жотадай,

Мойны бір жалпақ бұқадай,

Балуаннан нөкер барлатып,

Күреске салар ма екенбіз.

Эпитет

Риторикалық сұрау

Теңеу

Сабақтың тақырыбы, мақсаты және бағалау критерийлері таныстырылады.

Сынып оқушылары түгенделеді. Оқушылар назары сабаққа аударылады.

Оқушыларға толғаудан үзінділер беріледі. Олар үзіндінің қандай көркемдегіш тәсіл арқылы жасалып тұрғанын айтып, анықтауы тиіс.

Сабақтың тақырыбы, мақсаты және бағалау критерийлері таныстырылады.

Қалыптастырушы бағалау

ҚБ

Тамаша жауап!

Жақсы жауап!

Ұсыныс!

Сабақтың ортасы

ІІ. Мағынаны тану

1-тапсырма. Мұғалім терминдердің мағынасымен таныстыра келіп, сатылай кешенді талдау негізіне сүйене отырып, өлең құрылысына талдау ретін көрсетеді:

1. Авторы

2. Тақырыбы

3. Жанр түрі

4. Идеясы дегеніміз

5. Шумақ саны

6. Тармақ саны

7. Бунақ дегеніміз

8. Буын саны

9. Ұйқас түрі.

10. Әдеби теориялық ұғымдар:

11. Сөздікпен жұмыс.

12. Өлеңнің тәрбиелік мәні.

Оқушылар осы тапсырмадағы көрсетілген рет арқылы өлең құрылысына талдай алатыны есте сақтау керек.

Әдеби-теориялық ұғым

Троп (гр. tropos – айналым, тіл оралымы, иін, иірім, сөз қолданысы) немесе құбылту – атаудың немесе мағынаның ауыспалы түрде қолдану тәсілі. Сөздерді тура мағынасында емес, бұрма мағынасында қолдану, шындықты бейнелеп, кейде тіпті перделеп жеткізу тәсілі болып табылады. Әдеби тілдің әсемдігі ғана емес, әсерлігі үшін де орасан қажет.

Тілде троп түрлері өте көп, ол екі нәрсенің, не құбылыстың бір-бірімен сабақтастығы мен арақатынасын ашу негізінде жасалады (метонимия, синекдоха), не сипатталатын құбылыстың…