8 сынып ҚМЖ қазақ тілі

Қысқа мерзімді жоспар Қазақ тілі 1-сабақ.

Бөлім:

1-бөлім: Көне түркі жазбалары және қазақ жазуы

Орфография

Педагогтің Тегі, Аты, Әкесінің аты :

Күні:

Сынып: 8

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Көне түркі жазба ескерткіштері

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары:

8.1.1.1 - мәтіннен алынған дәйексөздерге, үзінділерге сүйене отырып, көтерілетін мәселені болжау;

8.4.1.1 - тақырып бойынша бас әріппен жазылатын күрделі-құрама атауларды орфографиялық нормаға сай жазу

Сабақтың мақсаты

Мәтін үзінділері бойынша болжам жасап, көтерілетін мәселені болжай алады, тақырып бойынша бас әріппен жазылатын күрделі-құрама атауларды орфографиялық нормаға сай жаза алады.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі//

уақыты

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басталуы

5 минут

6 минут

Сабақтың ортасы

10 минут

6 минут

7 минут

6 минут

Сабақтың аяқталуы

5 минут

Оқушылармен амандасу, қатысуын түгендеу.

1.Психологиялық ахуал қалыптастыру

2.Сабақтың тақырыбы мен оқу мақсатымен таныстыру;

Ой шақыру

1-тапсырма.

Көне түркі жазба ескерткіштері туралы сұрақтарға жауап беріңіз.

Неліктен көне түркі ескерткіштері деп аталады?

Өзің тұратын аймақта қандай ескерткіштер бар?

Ол ескерткіштердің құпиясы неде?

«Түркі бектері мен халқы, мұны естіңдер! Қандай сөздерім бар болса, соларды мәңгі тасқа жаздырдым. Оларды көріңдер,ұғыңдар», -деген Күлтегіннің сөзінен қандай ой түйер едің?

2-тапсырма.

1. Мәтін үзіндісін мұқият тыңдаңыз.

(оқушы болжам жасау үшін кідіріс жасалады, сұрақ қою арқылы жауап күтіледі)

Мәтінде ары қарай не айтылуы мүмкін? Қандай мәселе көтерілуі мүмкін?

2.Мәтін жалғасын тыңдаңыз.

Өз жауабыңызбен салыстырыңыз.

Шын мәнінде, мәтінде қандай мәселе көтерілді?

3.Мәтін жалғасын тыңдаңыз.

Сіздіңше, мәселенің шешімі қандай болды?

Сұрақтарға жауап беріңіз.

Көне түркі жазулары қай кезеңде пайда болды?

Көне түркі жазуларын басқаша қалай атаған?

Көне түркі жазуының ескерткіштері қай жерлерден табылған?

«Руна» сөзі қандай мағына береді?

Тілдік бағдар

Бас әріппен жазылатын күрделі-құрама атаулар

• Халықаралық ұйымдардың аттары;

• жеке мемлекет ретіндегі республика аттары;

• мемлекеттік мекемелердің, жоғары ұйымдардың күрделі атаулары;

• жоғары дәрежелі қызмет атаулары мен берілген атақтардың әр

сөзі бас әріппен жазылады.

Бас әріппен жазылатын сөздер

Жалқы есімдер: Теміртау, Айболат

Ең жоғарғы мемлекеттік қызмет

атаулары: Президент Әкімшілігі

Мемлекет, республика, жоғарғы

мекемелер мен ұйымдардың

күрделі атаулары:Қазақстан Республикасы

Қысқарған сөздер: БҰҰ, ТМД

Мекемелер мен білім орындары

күрделі атауларының бірінші сөзі:

Қазақ Ұлттық университеті

Кітап, газет, журнал аттары: «Егемен Қазақстан»,«Абай жолы»

5-тапсырма. (оқулықтан)

Тыңдалған мәтіннен көтерілген мәселе негізінде бас әріппен жазылатын күрделі-құрама атауларды қатыстыра отырып, өз пікіріңізді жазыңыз.

3-тапсырма.

• Көне түркі жазбалары туралы қандай мәлімет қосар едің?• Тыңдалған мәтіннің мазмұны бойынша өз ойыңды дәйектеп айт.• Көне жәдігер деген не? Өз анықтамаңды ұсынып көр.

Ойтаразы

Бас бармақ - басты мәселе. Бүгінгі сабақта ең құнды мәселе не болды?

Балаң үйрек- бірлесу. Мен топта / жұпта қалай жұмыс жасадым? Кімге көмек бердім?

Ортан терек – ойлану. Мен бүгін қандай білім мен тәжірибе алдым?

Шылдыр шүмек- шынайылық. Сабақ маған ұнады ма? Неліктен?

Кішкене бөбек – көңіл күй ахуалы. Мен өзімді сабақта қалай сезіндім?

Психологиялық ахуал

-Салем достым! (амандасады)

-Сен қалайсың? (иықтарынан қағады)

-Қайда болдың? (құлақтарынан тартады)

-Мен сені сағындым! (қолдарын жүректеріне қояды)

-Сен келдің! (қолдарын жаяды)

-Жақсы болды!(құшақтайды)

Берілген сұрақтар тапсырмалар бойынша оқушы мәтіннің алғашқы бөлігін тыңдау арқылы көтерілетін мәселеге қатысты болжам жасайды.

Тыңдалған мәтін бойынша көтерілген

мәселені болжап, негізгі ойды анықтайды.

Қойылған сұрақтарға жауап береді. Тыңдалған мәтіннен көтерілген мәселе негізінде бас әріппен жазылатын күрделі-құрама атауларды қатыстыра отырып, өз пікірін жазады.

Бас әріппен жазылатын күрделі-құрама атаулар

туралы тілдік бағдар алады.

Тыңдалған мәтіннен көтерілген мәселе негізінде бас әріппен жазылатын күрделі-құрама атауларды қатыстыра отырып, өз пікірлерін жазады.

Бас әріппен жазылатын күрделі атауларды жазыңдар

Тарихи тұлғалар, кісі аттары

Жер-су, мемлекет аттары

Кері байланыс береді. Бүгінгі сабақта не үйренгендерін, топта қалай жұмыс жасағандарын, қандай білім алғандарын таразылайды.

Оқушылардың психолигиялық ахуалы қалыптасады.

Талқылау кезінде оқушылардың айтылған пікірлері мен көзқарастары ауызша

мадақтау арқылы бағаланып, сабақтың келесі кезеңінде белсенді қатысуына ынталандырады

Жарайсың!

Керемет шешім!Ойлы шешім!

Мұндай ойлы пікірлерді ешқашан естімеппін!

Дескриптор

Білім алушы

- мазмұны бойынша өз болжамын айтады;

- мәтін тыңдау барысында өз болжамын қатыстырып, пікір жазады;

- өз көзқарасын жеткізеді;

-сұрақтарға жауап береді;

-сыни тұрғыдан өз ойларын тұжырымдап,баға береді.

Дескриптор

Білім алушы

-бас әріппен жазылатын күрделі-құрама атауларды анықтайды-2 балл

- бас әріппен жазылатын күрделі-құрама атауларды орфография

лық нормаға сай жазады-2 балл

-көтерілген мәселені анықтайды-1 балл

- көтерілген мәселе негізінде өз пікірлерін 4-5 сөйлеммен жеткізеді-5 балл

Оқулық

8-сынып

«Атамұра» баспасы

2018жыл

Қалыптастырушы бағалауға арналған

тапсырма

лар жинағы

8-сынып

Оқулық

8-сынып

«Атамұра» баспасы

2018жыл

Түркі руна жазбалары

Тыңдалым мәтіні

Түркілердің жазуы туралы ең алғашқы мәліметтерді қытай деректерінен кездестіре аламыз. Негізінен түркі жазуының пайда болған уақыты V ғасыр деп есептеледі. Ал нақтырақ айтқанда, түркілер IV ғасырдың екінші жартысында өз жазуларын кең ауқымда қолданған.

Түркілер басқа мемлекеттермен қарым-қатынас жасағанда, өз жазуларын қолданғаны жайлы көптеген мәліметтер бар. Мысалға алғанда, Византия императорына түркі елшісі қағанның жазған хатын алып барған. Мұны Менандр Протектор өз естелігінде көрсеткен.

Орта ғасырды алғанда түркілердің төл жазуы және алфавиті болған. Әр рулардың таңбалары негізінен жасалған алфавиттік құрамда 35 әріп бар. Ал көне түркі жазуы руна немесе сына жазуы деп аталған.

Көне түркі жазуының ескерткіштері Орталық Азия аумағынан көп табылған. Олардың ішіндегі ең белгілісі Солтүстік Моңғолия жеріндегі Орхон, Селенга, Толы өзендерінің бойынан табылған тастағы жазулар. Бұл тастарда түркілердің атақты билеушісі мен ақылгөйлері – Білге қаған, Күлтегін, Тоныкөк құрметіне арналып жазылған руна жазулары сақталған. Ал Қазақстан аумағында Талас, Іле өзендерінің аңғарынан да көне түркі жазуының ескерткіштері табылған. Түркінің жазба ескерткіштерінің көп кездесетін жері – Сібір өлкесіндегі Енисей өзенінің бойы. Жазулар құлпытастарға, қыш пен металдарға және басқа да заттарға қашалып жазылған. Осыдан шығатын қорытынды, VII-IX ғасырлар аралығында Қазақстан аумағында ортағасырлық мемлекеттерде көне руналық түркі жазуы қолданылу аясы біршама зор болған.

Қазіргі ғылымда жиі естілетін «руна», «рунология» сөздерінің қандай мағына беретінін көбісі біле бермейді. «Руна » «әріп» және «белгі» дегенді білдірмейді. Оны «құпия» және «белгісіз» сөздерімен ұштастыруға болды. «Руна» сөзі – латыннын «арканум» (мысал, «Таро арқаны») немесе грекше «мистерион» (мистерия) сөздерінің аналогі. Бұл мәліметтер руна сөзінің мағынасы туралы құнды дәлелдер береді.

Қысқа мерзімді жоспар Қазақ тілі 8-сынып

2-сабақ.

Бөлім:

1-бөлім: Көне түркі жазбалары және қазақ жазуы

Орфография

Педагогтің Тегі, Аты, Әкесінің аты :

Күні:

Сынып:

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Көне түркі жазба ескерткіштері

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары:

8.2.3.1 - мақала, аннотация құрылымы мен ресімделуі арқылы жанрлық ерекшеліктерін ажырату;

8.3.5.1 - оқылым және тыңдалым материалдары бойынша мәтіннің баяндау желісін сақтап, әр бөлігінен алынған ақпараттардан жинақы мәтін (аннотация) жазу;

8.4.1.1 - тақырып бойынша бас әріппен жазылатын күрделі-құрама атауларды орфографиялық нормаға сай жазу.

Сабақтың мақсаты

Аннотация құрылымы мен ресімделуі арқылы жанрлық ерекшеліктерін ажырата алады; мәтіннің баяндау желісін сақтап, әр бөлігінен алынған ақпараттардан алынған жинақы мәтіндегі тақырып бойынша бас әріппен жазылатын күрделі-құрама атауларды орфографиялық нормаға сай жаза алады,

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі//

уақыты

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басталуы

4 минут

5 минут

Сабақтың ортасы

7 минут

10 минут

8 минут

6 минут

Сабақтың аяқталуы

5 минут

Оқушылармен амандасу, қатысуын түгендеу. Сабақтың тақырыбы мен оқу мақсатымен таныстыру;

Қызығушылықты ояту

Топтастыру әдісі

Көне түркі ескерткіштері жайында не білеміз?

Көне түркі ескерткіштері

Мәтінді мұқият оқыңыз.

1-тапсырма

Кестені толтырыңыз

Мәтіннің жанры қандай?

Мәтін қалай ресімдел

ген?

Басқа қандай жанрлық ерекше

ліктер байқала

ды?

2-тапсырма

(а) Әр бөліктегі маңызды ақпараттарды іріктеп алыңыз.

(ә) Мәтіннің баяндау желісін сақтап, аннотация жазыңыз. Жалқы есімдерді қолданыңыз.

4-тапсырма. Берілген мәліметтер бойынша көне түркі жазба ескерткіштерінтұңғыш зерттеуші ғалым ретінде рөлге бөлініп, күрделі-құрама атаулардыбайланыстырып, сұхбат құрыңдар.• Дания елінің ғалымы В. Томсен.• Түрколог В.В. Радлов.• Түрколог С.Е. Малов.• Швед офицері Ф.И. Страленберг.• Орыс ғалымы Н.М. Ядринцев.• Түрколог, әдебиеттанушы М. Жолдасбеков, түрколог Қ. Сартқожаұлы.• Орхон-Енисей жазба ескерткіштерінің табылған жерлері.• Ежелгі дәуір әдебиетіне жататын ескерткіштер, шығармалар.• Көне түркі әдебиеті.• Орхон жырларының негізгі ойы.• Құлпытастағы жазулар.• Күлтегін жырының батырлар жырына ұқсастығы.6-тапсырма.

Берілген пікір негізінде өз ойыңды жалғастырып жаз.Шын мәнінде, ешбір халықта жазу мәдениеті қалыптаспаған кездіңөзінде біздің бабаларымыз өз тарихын тасқа қашап жазып кеткен.(Олжас Сүлейменов)

Рефлексия «Сатылым»

Топтастыру әдісі бойынша тақырыпқа қатысты өздерінің білетін ақпараттарын жинақтайды

Кері байланыс береді. Оқушылар бүгін не үйренгендерін стикерге жазып, оны сөмкеге салады, ал егер, келесі сабақта не үйренгісі келетіні жайлы ойлары болса, оны дүкенге қояды.

Тақырыпқа қатысты өздерінің білетін ақпараттарын жинақтайды

Талқылау кезінде оқушылардың айтылған пікірлері мен көзқарастары ауызша

мадақтау арқылы бағаланып, сабақтың келесі кезеңінде белсенді қатысуына ынталандырады

Жарайсың!

Керемет шешім!Ойлы шешім!

Мұндай ойлы пікірлерді ешқашан естімеппін!

Дескриптор

Білім алушы

-мәтіннің әр бөлігінен маңызды

ақпараттарды іріктейді;

-мәтін мазмұнын сақтайды;

-аннотация жазады;

-жалқы есімдерді қолданады

Дескриптор

Білім алушы

-рөлге бөлініп, сұхбат құрады-2 балл,

-көне түркі жазба ескерткіштері жөнінде өз танымдарын көрсете алады-2 балл

-бас әріппен жазылатын күрделі-құрама атауларды байланыстыра

ды-1 балл

- тақырыпқа қатысты өз пікірлерін 4-5 сөйлеммен жеткізеді-5 балл

Оқулық

8-сынып

«Атамұра» баспасы

2018жыл

Қалыптастырушы бағалауға арналған

тапсырма

лар жинағы

8-сынып

Оқулық

8-сынып

«Атамұра» баспасы

2018жыл

Бекітемін:_________

Қысқа мерзімді сабақ жоспары 3-сабақ Қазақ тілі

Бөлім:

1-бөлім:

КӨНЕ ТҮРКІ ЖАЗБАЛАРЫ ЖӘНЕ ҚАЗАҚ ЖАЗУЫ

Педагогтің Тегі, Аты, Әкесінің аты:

Күні:

Сынып: 8

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы

ЕНИСЕЙ, ТАЛАС, ОРХОН ЕСКЕРТКІШТЕРІ

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары

Т/А. 8.1.3.1 - тыңдалған мәтіннің мазмұнын түсіну, ұсынылған ақпараттан

астарлы ойды анықтау;

ӘТН. 8.4.1.1 - тақырып бойынша бас әріппен жазылатын күрделі-құрама атауларды орфографиялық нормаға сай жазу.

Сабақтың мақсаты

Тыңдалған мәтіннің мазмұнын түсіну, ұсынылған ақпараттан астарлы ойды анықтайды, тақырып бойынша бас әріппен жазылатын күрделі-құрама атауларды орфографиялық нормаға сай жазады.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі/ уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басталуы

5 минут

5минут

Оқушылармен амандасу, қатысуын түгендеу. Сабақтың тақырыбы мен оқу мақсатымен таныстыру;

Топтарға бөлу.

Стикерде жазылған сөздер арқылы топқа бөлінеді.

1-топ: «Күлтегін»

2-топ: «Тоныкөк»

3-топ: «Білге қаған»

Қызығушылықты ояту

Орхон-Енисей ескерткіштеріне қандай жырлар жатады? Кестенің бірінші және екінші бөлігін толтырады.

«ББҮ» әдісі бойынша

Білемін

Білгім келеді

Үйрендім