Абай мұрасы жаңа дәуірдің жарығында мақала

Абай мұрасы – Жаңа дәуірдің жарығында

«Сөз түзелді, тыңдаушы, сен де түзел» – деп хакім Абай айтқандай, оның әрбір сөзі ғасырлардан асып, бүгінгі заманның түндігін түріп, санамызға сәуле түсіруде. Уақыт – көзге көрінбейтін жүйрік, ал Абай сөзі – сол уақыттың жүрегіне жазылған өлең. Биыл қазақ руханиятының бәйтерегі, дана ойдың даңғылы – Абай Құнанбайұлының туғанына 180 жыл. Бұл – жай ғана есептік сан емес, бұл – ел санасының оянып, жаңа дәуірге рухпен енуіне берілген мүмкіндік.Абай – қазақтың ғана емес, адамзаттың жан дауысы. Ол – өз заманының суреткері ғана емес, келер күннің сәулесін сезген кемеңгер. Оның қара сөздері – жанның айнасы, өлеңдері – рухтың шежіресі. Бүгінгі жаһандану дәуірінде біз Абайды тек оқып қана қоймай, оны сөйлетуге, оның рухын технология тілімен тірілтуге міндеттіміз. Абайды тану – өзін тану, Абайды ұғыну – болашаққа жол іздеу. Ал сол жол бүгін – цифрлы дәуірдің тасқынында, технократия мен жасанды интеллект үстемдік құрған заманда өтуде. Ендеше, Абай мұрасын жаңа заман тілімен сөйлету – ұлттың рухани болмысын жаңғыртудың ең өзекті арнасы. Бүгінгі қоғам – ақпаратқа қанық, бірақ даналыққа шөліркеген қоғам. Біз білімнің емес, ақиқаттың жетіспеушілігін сезінеміз. Осындай шақта Абай сөзі – жүрекке шип

Абай – технология дәуірінде

Абайды жаңаша ұғыну үшін оны бүгінгі техносфераға енгізуіміз керек. Бұл – оны өзгерту емес, оның мәнін сақтау арқылы жаңа киім кигізу. Себебі, “Жақсының аты өлмейді, ғалымның хаты өлмейді” деген ұлы қағиданың өзі – мәңгілік мазмұнның формамен қатар өмір сүре алатынын білдіреді.Бүгін біз жасанды интеллект дәуірінде өмір сүріп жатырмыз. GPT секілді тілдік модельдер, нейрожелілер, толықтырылған шындық пен виртуалды кеңістік – бұлар жай ғана ойыншық емес, білім мен тәрбие құралына айналып келеді. Осы тұста Абай мұрасын цифрлы технологиялар арқылы сөйлету – ұлттың болашағына салынған көпір іспетті.

Виртуалды шындық арқылы Абай әлеміне саяхат.Цифрлы дәуірдің тағы бір жетістігі – виртуалды және толықтырылған шындық (VR/AR). Бұл технологияларды қолдана отырып, Абайдың шығармашылық ортасын, оның өмір сүрген заманын қайта құру мүмкіндігі туады. Мысалы, Абайдың туған жері – Шыңғыстау өлкесін, оның үйі мен шығармашылық ортасын VR форматында жасауға болады. Осындай виртуалды әлемде кез келген адам Абайдың ауылын аралап, сол кездің тұрмыс-тіршілігімен таныса алады. Бұл тәсіл – оқушылар үшін тарихи оқиғаларды тек оқып қана қоймай, сезініп, түсініп, өз көзімен көріп, тікелей байланыс орнатуға мүмкіндік береді.

AR технологиясын пайдалану арқылы Абайдың кітаптарын “тірі” етуге болады. Қолданушы телефонды кітапқа жақындатқан кезде экранда Абайдың бейнесі пайда болып, өлең оқиды немесе кеңес береді. Мұндай технологиялар оқушылар мен жастардың білімін тереңдетуге, сонымен қатар Абайдың мұрасын жаңа буынға жеткізуге көмектеседі.Бүгінгі ұрпақ кітап оқудан гөрі, экранда бейнемазмұнды көруге бейім. Сондықтан Абайдың мұрасын цифрлы кеңістікте интерактивті түрде ұсыну – бұл маңызды қадам. “Абай мұрасы” деп аталатын мобильді қосымша немесе веб-платформа құрылуы мүмкін. Бұл қосымшада Абайдың шығармалары аудио, бейнемазмұн, мәтіндермен бірге ұсынылады. Жастар мен студенттер тек оқып қана қоймай, сонымен қатар тыңдап, көре алады. Әрбір шығармадан кейін оқушы түрлі тапсырмаларды орындайды, әрі бұл тапсырмалар арқылы білім тексеріледі. Мұндай тәсіл…