Абайдың аудармалары бойынша 10-сынып ашық сабағы

10-сынып

Қазақ әдебиеті

Сабақтың тақырыбы: Абайдың аудармалары

Сабақтың мақсаты:

а) білімділік: оқушыларға қазақтың ұлы ақыны Абай Құнанбаевтың аудармалары туралы мағлұматтар беру, оны әр қырынан аша отырып, түпнұсқамен салыстырғанда аударманың ой ұшқырлығы мен жандылығына тоқталу, өз беттерінше талдап, көз жеткізуге үйрету

ә) дамытушылық: оқушылардың сөз байлығын, сөздік қорын дамыта отырып, сабаққа, ақынға деген сүйіспеншілігін, қызығушылығын арттыру

б) тәрбиелік: қазақ халқының мәдениетін қастерлеуге, туған жерді сүюге, отбасын қадірлеуге, әнге деген сүйіспеншілігін ояту

Сабақтың түрі: кіріктірілген сабақ

Пәнаралық байланыс: орыс әдебиеті, өзін-өзі тану, математика, музыка

Сабақтың көрнекілігі: интерактивті тақта, слайдтар, үлестірмелі карточкалар, Абайдың аудармалары, бүктеме қағаздар

Сабақтың әдіс-тәсілдері: сұрақ-жауап, топтастыру, жеке, жұптық жұмыс, жигсо, кері байланыс

Сабақтың барысы:

Мұғалімінң кіріспе сөзі (ой қозғау)

Белгілі ғалым, Абайтанушы Омар Жәлелден:

-Қазіргі білім туралы көзқарасыңыз қандай?-деп сұрағанда ол:

- Бүгінде білімнің екі түрі бар: бірі-бастағы білім, екіншісі- жүректегі білім. Бастағы білімді біздің қазақ «оқыған» дейді, жүректегі білімді біздің қазақ «тоқыған» дейді. Егерде бастағы білім жүрекке қозғау салып, оған мейрімділікті, адамгершілікті, жақсылық жасай білуді үйретпесе, мұндай білімнің қазіргі қоғамда көк тиындық құны жоқ,-дейді. Ал бастағы білім жүрекке қозғау салған кезде адам өзгереді....

Енді ойланып көрелікші. Біз қазір қандай білім алып жатырмыз. Егерде қоғамға пайда әкелмейтін бастағы жаттанды білімді алып жатсақ, мұндай білімнің керегі не?

Дәл осы сауалға Омар Жәлел Абайдың сөздері, өлеңдері арқылы жауап береді.

Абай.... Ол кешегі Абай емес.Оның өмірге келгеніне биыл 174 жыл толады. Абай көзі тірісінде «өз мүсінінің тұғырын соғып кетсе, мүсінін болашағы соғып жатыр.» Бұл менің сөздерім емес, бұл француз жазушысы Виктор Гюгоның сөзі.

Жүрегімнің түбіне терең бойла,

Мен бір жұмбақ адаммын, оны да ойла,

Соқтықпалы, соқпақсыз жерде өстім,

Мыңмен жалғыз алыстым, кінә қойма....

Рас, Абай заманынан озып туған адам. Абайда бар болды, ол бай болды. Бірақ Абай жеңіл өмірді қалаған жоқ. Ол аз ғана қазақ деген халықтың санасын оятуға бар күш-жігерін жұмсады. Абаймен біз төменгі сыныптан танысамыз, тіпті жоғарғы сыныптарда Абайтану сабақтары өтеді. Сонда да біз Абайды толық танып білдік деп айта алмаймыз. Жасымыз есейіп, кемелденген сайын Абайды оқысаң, оны жаңа қырынан тани түскендей боласың. Сондықтан қазақ халқы үшін Абай тақырыбы- Мәңгілік тақырып.

Біз де өткен сабақта сендермен Абайдың өмірімен, шығармашылығымен танысқанбыз. Сондықтан бүгін сабақты әрі қарай жалғастыру үшін сыныпты ІІІ топқа бөлмекпін.

Ұлы Абай:

«Үш-ақ нәрсе адамның қасиеті-

Ыстық қайрат, нұрлы ақыл, жылы жүрек»-дейді.

Бүгінгі сабақта да топтарды осылайшы үшке бөлуді ұйғардық.

І топ- «Ыстық қайрат»

ІІ топ- «Нұрлы ақыл»

ІІІ топ- «Жылы жүрек»

Байқасаңыз әр топта 1 орындықтан бос тұр. Бұл орындықтарға 3 пән мұғалімін шақырғым келіп отыр.

Олар:

І топқа- орыс тілі мен әдебиетінің мұғалімі Төребаева Айман апайларыңды;

ІІ топқа- «үш қайнаса әдебиетке сорпасы қосылмайтын» математика пәнінің мұғалімі Жұрқабаев Серік ағайларыңды;

ІІІ топқа- әдебиетке бір табан жақын пән-өзін-өзі тану пәнінің мұғалімі Бекбаева Жазира апайларыңды шақырамын.

Мұғалімдердің сабақ барысындағы мақсаты:

Мұғалімге бағалау парағы ұсынылады. Әр мұғалім өз тобындағы оқушыларыдың білімін саралайды.

Берілген кеспе қағазға жауап береді.

Сабақ барысында әр мұғалімге 1 минут уақыт беріледі.

Мақсаты: Өз пәнін әдебиетпен байланыстырып, оқушыларға сауал беру не өзі сұраққа жауап береді.

Ой сергіту

Топтар

Абай өлеңдерінің шумағын аяқта

«Ыстық қайрат»

Ұстаздық еткен жалықпас,

Үйретуден балаға.....

«Нұрлы ақыл»

Пайда ойлама, ар ойла,

Талап қыл артық білуге....

«Жылы жүрек»

Жігіттер, ойын-арзан, күлкі-қымбат,

Екі түрлі нәрсе ғой сыр мен сымбат.....

Зымыран сұрақтары (Абай өмірі мен шығармашылығынан жеке-жеке сұрақтар беру)

Абайдың шын есімі кім?

Абайды бала кезінде «Телғара» деп атаған кімдер?

Неге Абай «Сегіз аяқ» өлеңінде «Атадан алтау, анадан төртеу...» дейді?

Абай бар болғаны қанша жыл білім алды?

Әкесі Құнанбай неге оны оқудан алдыртты?

Абай алғаш өз өлеңдерін кімнің атынан жазды?

Алғаш өз атынан жарық көрген өлеңі қалай аталады?

Абайдың көзқарасының дұрыс қалыптасуына әсер еткен орыс досы кім?

Неліктен Абай «Шығысым Батыс болып кетті» дейді?

1886-1890 жылдар несімен ерекше?

Абайдың қай әні саған ұнайды?

«Естілердің сөзін ескеріп жүрген адамның өзі де есті болады» Абайдың нешінші қара сөзі?

Абай туралы А.Байтұрсынов қандай мақала жазды?

Абайдың көзі тірісінде кітабы жарық көрген бе?

ЮНЕСКО көлемінде Абайдың 150 жылдығы қай жылы аталып өтті?

Мұғалімдерге сұрақ:

Абай «толық адам» деп кімді айтқан? (өзін-өзі тану)

Абай қай ойын түрін жақсы көрген? (математика)

«Евгений Онегинді» Абайдан бұрын аударған ұлт болған ба? (орыс әдебиеті)

Сурет бойынша сөйлем құрастыру

Төрт сурет көрсетіледі:

Абайдың ескерткіші

Мұхтардың ескерткіші 1 сөйлем

Мәңгілік от 2 сөйлем

ҚР-ның туы 3 сөйлем

Жаңа сабақ: Абайдың аудармалары

(арнайы бейнесюжетті көру)

І топ

«Ыстық қайрат»

А.С.Пушкин

аудармалары

Топтағы жекелеген оқушылармен жұмыс

Ақын туралы мағлұмат беру

А.С.Пушкин 1799 ж Мәскеуде дворян отбасында дүниеге келіп, балалық шағын сонда өткізеді. Ол әр қилы лирикалық өлеңдер, поэма, әңгіме, повесть, тарихи роман жазған.. 1836 жылы 37 жасында Санкт Петербургте қайтыс болған.

Аударған шығармаларының саны

«Евгений Онегин» өлеңмен жазылған романының 8 хатын аударды. Мәселен: «Онегиннің сипаты», «Татьянаның Онегинге жазған хаты», «Онегиннің Татьянаға жауабы», «Ленский сөзі», «Онегиннің сөзі», т.б

Мәнерлеп оқу (түпнұсқа мен аударма)

«Татьянаның Онегинге жазған хаты»

«Онегиннің Татьянаға жауабы»

Өлең құрылысын талдау