Абайтану бойынша авторлық бағдарлама, 9 сынып

Абайтану Авторлық бағдарлама

Бекетова Кулаш Байсейтовна

2020-2021 оқу жылы.

УДК 789-32

ББК

Рецензенттер:

О.О.Мұқатаев педагог мастер.

Қазақстан Республикасы «Өркениет» Ғылыми- әдістемелік Орталығының аға ғылыми қызметкері,

А. Н. Тургинбаева

Қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі, мастер педагог.

Абайтану/құрастырған: Бекетова Кулаш Байсейтовна

Бастауыш сынып мұғалімі 2021 жыл. 58 бет.

Түркістан облысы

Сайрам ауданы

ISBN –978-601-7104-12-4

Құрастырушы авторлар 34сағаттық күнтізбелік-тақырыптық жоспарлауды оқушылардың жас ерекшелігін ескере отырып жасаған. Жасыл әлем, тіршілік негіздерін зерттейтін биология пәнінің адам денсаулығымен байланыстылығын меңгертуді мақсат ете жасалған бағдарлама мемлекеттік білім беру стандартына сай жазылған.

УДК -789-32

ББК

«Өркениет» ғылыми-әдістемелік орталығының 2021 жылғы «11» ақпан- дағы №3 хаттамасына сәйкес сараптау комиссиясының шешімімен баспаға ұсынылды.

ISBN

© ҚР «Өркениет» ҒӘО-2021жыл.

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ

«ÓRKENIET» ҒЫЛЫМИ-ӘДІСТЕМЕЛІКТІҢ БАСПАСЫНА

ҰСЫНЫЛДЫ

Рецензенттер:

«Órkenіet» Ғылыми-әдістемелік Орталығының аға ғылыми қызметкері О.О. Мұқатаев,

А. Н.Тургинбаева

Қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі, мастер педагог.

Құрастырған: Бекетова Кулаш Байсейтовна

Бастауыш сынып мұғалімі.

№30 Ы.Алтынсарин атындағы орта мектеп

Түркістан облысы

Сайрам ауданы

Сертификат № 405.

ISBN-978-601-7104-12-4.

© Қазақстан Республикасы

Пікір

«Арымыз да, бағымыз да–Абай» - деп сөз бастайтын қазақ үшін де, сөз қадірін ұғар кез-келген ұлт үшін де кемеңгер халық перзенті А.Құнанбаевтың әрбір сөзі– мойнымызға салар бойтұмар, санаға қуат берер рухани азық, қара түнекті жарық етер шамшырақ.

Бекетова Кулаштың Абайтану курсы бойынша 4-сыныптарға арнап жазған авторлық бағдарламасы талапқа сай құрастырылған. Авторлық бағдарлама жасауда оқушылардың жас ерекшеліктері ескерілген, білім берудің мемлекеттік стандартына сай нормада жазылған.

РЕЦЕНЗИЯ

Каждое слово мудрого сына народа А.Кунанбаева для нас-талисман, духовная пища, наполняющая разум, светоч, озаряющий тьму.

Бекетова КулашБайсейтовна разработала авторскую программу для 4-класса по курсу Абаеведения.

Авторская программа разработана в рамках учебно-методических норм с учетом возрастных особенностей учащихся.

1. О.О.Мұқатаев

«Órkenіet» Ғылыми-әдістемелік Орталығының аға ғылыми қызметкері.

2.Тургинбаева Аширгуль Набиевна

Қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі,

шебер педагог.

Түсінік хат

Дана халықтың дана Абайы атанған ұлы ойшыл ақын А.Құнанбаевтың 175-жылдығына орай Қазақстанда «10 тамыз -Абай күні» боп белгіленді. Бұл ұлтымыздың кемеңгер ұлына жасап жатқан құрметтерінің бірі ғана. Халқына, күллі адамзатқа сарқылмайтын, тозбайтын рухани мұра қалдырған Абай мұрасы қалай, қаншалықты көп оқытсақ та, көптік етпейді. Мен осындай мақсатта

«Болмасаң да Ұқсап бақ,

Бір ғалымды көрсеңіз» -деп ,

Абайтану авторлық бағдарламасын жасауды қолға алдым.

«Арымыз да, бағымыз да–Абай» - деп сөз бастайтын қазақ үшін де, сөз қадірін ұғар кез-келген ұлт үшін де, кемеңгер халық перзенті А.Құнанбаевтың әрбір сөзі–мойнымызға салар бойтұмар, санаға қуат берер рухани азық, қара түнекті жарық етер шамшырақ.

Абайтану-қалыптасу кезеңдері, мақсаты мен өзіндік міндеттері бар ғылым. Үш кезеңнен тұратын Абайтануды оқыту жалпы орта білім беру ұйымдарында 2012 жылдың 27 сәуірінде бекітілген. «Қазақстанның ішкі саясатындағы идеологиялық менеджментті қайта жаңғырту жөніндегі 2012-2013 жылдарға арналған «Жалпыұлттық іс-шаралар жоспарының» 41 және 42-тармақтарына сәйкес қолға алынды. «Абайтану» курсы оқу бағдарламасы ҚР Білім және ғылым министрінің 2013 жылғы 3 сәуірдегі №115 бұйрығымен бекітілген.

Жалпы білім беретін мектептерде «Абайтану» курсының жылдық оқу бағдарламасына 34 сағат бөлінген.Оның 31 сағаты бағдарламадағы материалдарды оқуға, 2 сағаты шығармашылық жұмыстарды орындауға, 1сағаты оқушылардың пән бойынша алған білімдерін жүйелі түрде қорытындылауға беріледі.

«Абайтану» бағдарламасы мектеп оқушыларын Абай шығармашылығының ұлттық әдебиетіміздің өркендеуіне жасаған идеялық-көркемдік ықпалын жан-жақты саралай отырып, терең ұғындырырады, Абайтанудың тарихи, ғылыми құнды нәтижелерін танып білуге баулиды.

Авторлық бағдарламалар осы мақсаттарға сай жасалуы қажет.

Курсты оқытудың мақсаты:

-ұлы ақын шығармалары арқылы елжанды, ұлттық идеологияны бойына сіңірген, халқымыздың әдебиетін, өнерін, салт-дәстүрін, мәдениетін, тілін ұлттық құндылық ретінде бағалайтын, эстетикалық талғамы жоғары, әдеби-теориялық білімдермен қаруланған, түйген ойларын іс жүзінде өз кәдесіне жарата білетін, ұлттық сана-сезімі қалыптасқан, өркениетті қоғамда өмір сүруге лайықты, рухани дүниесі кемелденген азаматтар тәрбиелеу.

Абайтану курсының міндеттері:

Абайдың ақындық жолын, шығармашылығын толыққанды меңгерту;

ақын шығармашылығынының тақырыбын анықтап, поэтиқалық талдау жасауды үйрету;

кемеңгер ақын мұрасын тақырыптарға топтастырып, тереңіне бойлап, рухани азық, ғибрат алуға тәрбиелеу;

ақынның қарасөздері, өлеңдері мен поэмаларындағы ақын көтерген мәселерді түсініп,өз көзқарасын білдіруге, зерделеуге үйрету;

- Жалпыадамзаттық құндылықтар, адамгершілік идеяларын таныту;

оқушылардың ұлттық танымын қалыптастыру, шығармашылық қиялын дамыту;

Абайдың ғылым, білім, өнер, тәрбие мәселелері туралы айтқандарын оқыту арқылы жастарды өмірден өз орнын табуға шақыру.

Курс бойынша білім алушылармен ағымдық бағалау жүргізілмейді, емтихан алынбайды..

Абайдың сөзі–қазақтың бойтұмары, Абайды тану, бағалау, насихаттау, оқыту – қоғамдық ой-санада тың серпілістер туғызып, мақсаткерлікке жұмылдырады.

4-сынып оқушылары оқу жылының соңында мынандай нәтижегелерге қол жеткізеді.1) Абайтанудың қазіргі уақыттағы өзектілігін, рухани қажеттілігін түйсінеді;

2) Абайды оқу, түсіну, жұртқа танытудағы басты мақсат пен міндеттерді біледі;

3) ақынның қазақтың халықтық өлең-жырларынан, ертегі, қисса, аңыз әңгімелерінен зерттеп оқығанын біледі;

4) ақын шығармашылығына шығыс, батыс, орыс әдебиеттерінің тигізген игі ықпалын;

5) ақын аудармаларының қазақ әдебиетін көркем ой оралымдарымен байытқандығын;6) Абайтану ғылымының негізін салушылар мен оның қалыптасу кезеңдерін және алғашқы зерттеушілердің еңбектері жайында ;

7) ақын шығармашылығындағы шығыс, батыс, орыс әдебиеттеріне қатысты күрмеуі қиын мәселелерді;

8) ақын шығармаларының басылымдары мен оған ықпал еткен адамдар хақында біледі;

9) Абайдың ғылым, білім тақырыбына жазған өлеңдерінің, қарасөздерінің басты идеясын және философиялық көзқарастарындағы тағылымдарын түсіне білуі;

10) ән мен күй өнері жайындағы толғанысын және эстетикалық талғамын білуі;

11) поэмаларының тақырыбын, көркемдік-идеялық маңызын, тәлім-тәрбиелік мәнін, көркемдік ерекшеліктерін білуі;

12) ақын шығармаларының көркем-образдылық қасиеттерін талдай білуі тиіс.

13) ақын шығармаларын жазудағы суреткерлік шеберліктерін білуі;

14) өлеңдері, қарасөздері, аудармалары, поэмаларының тақырыптық және идеялық көркемдік негіздерін, мән-мағынасын талдап, суреткерлік шеберліктерін айқындай білуі;

15) ақынның поэзияның қоғамдық мәні мен маңызына қойған биік талабын білуі;

16) Абайдың қазақтың сөз өнерін тың ой оралымдарымен байытып, ұлттық көркем ойды дамытудағы көшбасшылық рөлін б ілуі;

17) өлеңдері мен қарасөздерінің арасындағы өзара үндестікті түсіне білуі;

18) өлеңдері, қарасөздері, аудармалары, поэмаларындағы авторлық ұстанымдардың маңызын көрсете білетін болады.

Ұсыныс:

Абай шығармашылығын оқытып насихаттау, Абай оқуларын өткізу жұмыстары өзге ұлттілді мектептер арасында ұйымдастырылса екен.

«Абайтану» курсы бойынша күнтізбелік-тақырыптық жоспар-лау.4-сынып.

Аптасына – 1 сағат, жылына – 34 сағат

Сабақтың тақырыптары

Сағат саны.

Мерзімі.

Абайтану ғылымына кіріспе. Абайтану ғылымдарының кезеңдері жайлы

Абайтану ғылымының негізін қалаушылар

Абай ауылына саяхат. Абай және халық ауыз әдебиеті. Ақынның алғашқы өлеңі «Кім екен деп, қалып ем түйе қуған...»

14 жасар бала Абайдың орыс әдебиетіне ден қоюы.

Кітапханадағы кездесу, орыс достарымен танысуы.

Абайдың өнер-білім жайындағы өлеңдері. «Ғылым таппай мақтанба.»

«Ғылым таппай мақтанба» өлеңіндегі ой маржандары.

«Жасымда ғылым бар деп ескермедім» өлеңі.

«Интернатта оқып жүр» өлеңі.

Абай өлеңдерін жатқа айтудан сайыс

Табиғат лирикасы . «Қыс» өлеңі.

Кейіптеу туралы түсінік.

«Жазғытұры» өлеңі.

Адамның мінездерін сынға алған өлеңдері

Сабырсыз, арсыз, еріншек»

«Сегіз аяқ» өлеңі.

«Бойы бұлғаң» өлеңі.

Абай –шебер аудармашы: Абай және Крылов «Есек пен бұлбұл».

«Құмырсқа мен шегіртке» мысал өлеңі.

Абай әндері

«Желсіз түнде жарық ай» әні

«Көзімнің қарасы» әні.

Абай қарасөздеріндегі тәлім-тәрбие мәселесі. «Баланың жақсысы – қызық, жаманы – күйік»

«Айттым сәлем, қаламқас» әні

«Көңіл құсы құйқылжыр шартарапқа, «Құлақтан кіріп бойды алар»

Өзгеге, көңілім, тоярсың», «Сегіз аяқ» өлеңдері

Абай әндерінің таралуы «Ұйықтап жатқан жүректі ән оятар».

Абай әндері мен өлеңдері бойынша сайыс

Абай әндерінің зерттелуі жайлы.