Адам және қоршаған орта қолданбалы курсының бағдарламасы

Асанбаева Маржан Бексұлтанқызы

Қызылорда облысы, Шиелі ауданы, Алғабас ауылы, №157 Б. Пәрімбетов атындағы қазақ орта мектебінің

биология және химия пәндерінің мұғалімі

Биология пәнінен бейіндік оқытудың қолданбалы

курсына арналған Б А Ғ Д А Р Л А М А Х - ХІ сыныптар үшін Курстың тақырыбы: АДАМ ЖӘНЕ ҚОРШАҒАН ОРТА Бағыты: Жаратылыстану -- математика Курстың мақсаты: Оқушыларға адам анатомиясы, физиологиясы, гигиенасы, медицина және экология ғылымдарын таныстыруды және білім беруді адам физиологиясындағы ең маңызды және негізгі проблемалар бойынша; олардың өз ағзасын, денсаулығын сақтау шараларын, аурудың алдын алу, дәрігерге дейінгі алғашқы көмек беру туралы; өндіріс пен ауыл шаруашылығында медициналық – гигиеналық қауіпсіздіктің негізгі техникасын білуі, мектепте және тұрмыста жарақаттануды болдырмау, жұмыс қабілетін арттыру туралы білімі болуын, сондай – ақ адамзат қоғамының табиғаттағы орны, адам мен табиғат арасындағы қатынастар нәтижесінде биосферадағы тепе – теңдіктің бұзылуынан пайда болған өзгрістердің адамға тигізетін кері әсерлерін, одан туындайтын элеуметтік экология проблемалары бойынша тереңдету және кеңейту; Оқушылардың дүниеге көзқарасын қалыптастыру; Ойлау әрекеттерін, есте сақтауын және шығармашылығын дамыту. ҰБТ тапсыруға дайындау, мамандықты дұрыс таңдауына көмектесу, биология ғылымына қызығушылығын ояту. Еңбексүйгіштікке, табандылыққа, байқампаздыққа, білуге құмарлыққа, зер

- ҒТП және адам, адамның болашағын; - экологиялық факторларды, адам әрекеттерінің экожүйелерге әсерін, табиғатпен қарым – қатынастың номалары мен ережелерін; - адамның тұқымқуалаушылығына қоршаған ортаның қолайсыз факторларының кері әсерін; - биосферадағы өзгерістерді, адам іс - әректінің биосфераға әсерін, биосферадағы өзгеріс-тердің адам ағзасына әсерін; 2. Оқушылар атай алуы тиісті: - адамның дене бөліктері мен мүшелерін, мүшелер жүйесін және олар құралған ұлпалардың түрлерін; - белгісіне қарап аурудың түрін; 3. Оқушылар анықтай алуы тиісті: - микроскоптың көмегімен жасушаның негізгі бөліктерін, ұлпалардың құрылысындағы айырмашылықтарды; - адам мүшесі мен мүшелер жүйесіндегі негізгі бөліктерді, құрылысындағы айырмашылықтарды, қызметтерін; 4. Оқушылар сипаттай алуға тиісті: - адам ағзасын біртұтас құрылым ретінде, ұлпалары, мүшелері мен мүшелер жүйесіндегі негізгі бөліктерді, құрылысындағы айырмашылықтарды, олардың қызметтерін; - адам ауруларының белгілерін; - адамға орта факторларының әсерін; 5. Оқушылар түсіндіре білуге тиісті: - адам ағзасының біртұтас құрылымын, мүшелер мен мүшелер жүйесіндегі, адам ағзасының қоршаған ортамен өзара байланыстылығын; 6. Оқушылар есептей білуі т

гигиенасы» таблицалар жинағы мен рельефті таблицалары, қосымша әдебиеттер, интернет материалдары; Пәнаралық және пәнішілік байланыстар: математика, химия, физика, медицина, анатомия, физиология, гигиена, валеология, цитология, эмбриология, экология, ветеринария, және т.б. Кәсіпке бағдарлау: биология, химия, валелогия пәндері мұғалімі, мектепке дейінгі тәрбиеші, бала күтуші, бастауыш мектеп мұғалімі, дене шынықтыру мүғалімі, ғалым, дәрігер, психолог, дефектолог, эколог, ветеринар, мелиоратор, биотехнолог, азық – түлік өнімдерінің технологы, аспаз, т.б. Курстің уақыт көлемі: 34 сағат, аптасына 1 рет; Курсті ұйымдастыру: лекция, өзіндік жұмыс, практикалық жұмыс; Курсті оқытуды аяқтау формасы: реферат; Оқушылардың дайындық деңгейіне қойылатын талаптар: берілген материалды күнделікті, тиянақтап оқу, қосымша материалдарды, әдебиеттерді, интернет материалдарын оқып – үйрену, материалға сурет, кесте, мәтінге логикалық – құрылымдық сызбанұсқалар құру, тест құрастыру, тест кітапшаларынан тақырыпқа сай келетін тапсырмаларды топтап жинастыру, суреттерін салу, т.б.

Т Ү С І Н І К Т Е М Е «Адам және қоршаған орта» қолданбалы курсін оқытудың басты бағыты оқушыларға адам анатомиясы, физиологиясы және гигиенасы пәндерін әлеуметтік экология пәнімен байланыстырып, тереңдете оқыту. Курстің бағдарламасы адам ағзасының құрылысы мен физиологиялық құбылыстарына қоршаған ортаның әсерін, адам мен табиғат арасындағы қарым - қатынастың дамуын көрсете отырып, оқушыларда биосфера тепе - теңдігін сақтап қалуға деген ғылыми материалистік көзқарас қалыптастыруға негізделген. Курсті оқып – үйрену барысында өздігінен зертханалық тәжірибелер жүргізу арқылы сарамандық біліктері дамиды. Курсті өту барысында оқушылар ағза – біртұтас құрылым екендігімен, ағзаның құрылымдық деңгейлерімен, гомеостаз, физиологиялық қызметтердің өздігінен реттелуімен, адам ағзасының қоршаған ортамен қарым – қатынасы және онымен байланыстылығымен, физиология мен медицинаның, санитария мен гигиенаның, валеологияның алдында тұрған негізгі практикалық мақсаттарымен танысады. Курсті оқу барысында оқушылар лабораториялық құрал – жабдықтарды қолдана білу, микроскоппен жұмыс істеу, өзіне өзі бақылау жүргізе білу біліктерін қалыптастырады. Жалпы алғанда «Адам және қоршаған орта» курсі оқушы бойында

КІРІСПЕ Қазіргі замандағы адам қоғамы мен табиғат арасындағы актуальді проблемалар. Адамға экологиялық, медициналық білімнің қажеттілігі. Адам және қоршаған орта. Биосфера, ондағы адамның қызметі.

І. АДАМ АҒЗАСЫНЫҢ ҚҰРЫЛЫСЫ МЕН ҚЫЗЫМЕТІ ТУРАЛЫ ЖАЛПЫ МӘЛІМЕТТЕР ( 8 сағат ) Адам ағзасы ашық биологиялық жүйе ретінде. Адам және қоршаған орта. Адамның мүшелер жүйесі (тірек – қимыл, тері, кеуде және құрсақ қуысындағы мүшелер, жүйке, эндокринді) туралы қысқыша мәліметтер.