Адамның шығу тегі теориялары 10 сынып жоспары

М. ӘУЕЗОВ АТЫНДАҒЫ ОҢТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН УНИВЕРСИТЕТІНІҢ КОЛЛЕДЖІ

ТЕКСЕРІЛДІ

ПЦК төрағасы

Алменова Ф.Б._______________ "____" ___________2022ж.

ОҚУ САБАҒЫНЫҢ ЖОСПАРЫ

Модуль /пән атауы

Дүниежүзі тарихы

Сабақ тақырыбы

Адамның шығу тегі теориялары

Жалпы мәліметтер

Курс

Оқу жылы

Тобы

Күні

ВЕТн-22-1к

ҚРн-22-1к

Сабақ түрі

Жаңа материалды меңгеру сабағы

2. Мақсаты, міндеттері

10.2.1.1 -антропогенездің теорияларын жүйелеу және тұжырымдау

Оқу-жаттығу процесінде білім алушылар меңгеретін күтілетін нәтижелер және (немесе) кәсіби дағдылар тізбесі

-адамның пайда болуының қазіргі теорияларын анықтау

-белгілі бір теорияның пайдасына дәлелдер келтіру

- антропогенездің әртүрлі теорияларын қорыту

3. Қажетті ресурстар

Оқу-әдістемелік құрал-жабдықтар, анықтамалық әдебиеттер

Қайырбекова Р.Р. , Тимченко С.В., Джандосова С.А. Дүниежүзі тарихы. Жалпы білім беретін мектептіңжаратылыстану-математикалық бағытындағы 10-сыныбына арналған оқулық. 1-бөлім. Алматы: Мектеп-2019

Техникалық құралдар, материалдар

Таратпа материалдар

4. Сабақтың барысы

Уақыт (мин)

Ұйымдастыру кезеңі

Оқушылармен сәлемдесу. Көңіл-күйлерін сұрау.

Сабаққа дайындығын тексеру.

5 мин

Үй тапсырмасын тексеру

Алдыңғы білімін жаңғырту

Сұрақтар мен тапсырмалар:- Айырбас қашан пайда болды?- Халықаралық сауда деген не?- Адамдар өміріндегі сауданың орны қандай?

- Неліктен мемлекеттер саудамен айналысады?

-Елдер арасындағы сауда-саттық негізі қандай?

10 мин

Жаңа тақырыпты түсіндіру

Жаңа материал.

Антропогенез (грек тілінен anthropos – адам + genesis – шығу тегі) – адамның тарихи қалыптасу процесі. Қазіргі кезде антропогенездің үш негізгі теориясы бар.

Жаратылыс теориясы, ең көне болып келеді, адам табиғаттан тыс жаратылыс деп мәлімдейді. Мысалы, христиандар адамды Құдай бір реттік әрекетте «Құдайдың бейнесінде және ұқсастығында» жаратты деп санайды. Осыған ұқсас идеялар басқа діндерде де, мифтердің көпшілігінде де бар.

Эволюциялық теория адам тұқым қуалаушылық, өзгергіштік және табиғи сұрыпталу заңдарының әсерінен ұзақ даму процесінде маймыл тектес ата-бабалардан тараған деп бекітеді. Бұл теорияның негіздерін алғаш рет ағылшын табиғат зерттеушісі Чарльз Дарвин (1809-1882) ұсынған.

Ғарыштық теория адамның жерден тыс шыққанын айтады. Ол не бөтен жаратылыстардың тікелей ұрпағы, не ғаламшардан тыс интеллект тәжірибесінің жемісі. Көптеген ғалымдардың пікірінше, бұл негізгі теориялардың ішіндегі ең экзотикалық және ықтималдығы аз.

Антропогенезге көзқарастардың барлық алуан түрлілігімен ғалымдардың басым көпшілігі эволюциялық теорияны ұстанады, бұл бірқатар археологиялық және биологиялық деректермен расталады. Осы тұрғыдан адам эволюциясының кезеңдерін қарастырыңыз.

Австралопитек (Australopithecus) адамның тектік формасына ең жақын болып саналады; ол 4,2-1 миллион жыл бұрын Африкада өмір сүрген. Австралопитектердің денесі қалың түкпен жабылған, сыртқы түрі адамға қарағанда маймылға жақын болған. Дегенмен, ол қазірдің өзінде екі аяқпен жүріп, әртүрлі заттарды құрал ретінде пайдаланған, бұған созылған бас бармақ көмектесті. Оның миының көлемі (дене көлеміне қатысты) адамнан аз болды, бірақ қазіргі ұлы маймылдардан көп.

Білікті адам (Homo habilis) адамзат баласының ең алғашқы өкілі болып саналады; ол 2,4-1,5 миллион жыл бұрын Африкада өмір сүрген және қарапайым тастан құрал жасау қабілетіне байланысты осылай аталды. Оның миы австралопитектікінен үштен бір есе үлкен болды, ал мидың биологиялық ерекшеліктері сөйлеудің мүмкін негіздерін көрсетеді. Әйтпесе, білікті адам қазіргі адамнан гөрі австралопитекке көбірек ұқсайтын.

Хомо эректус (Homo erectus) 1,8 миллион - 300 мың жыл бұрын Африка, Еуропа және Азияда қоныстанған. Ол күрделі құрал-саймандар жасап, отты пайдалануды бұрыннан білетін. Оның миы көлемі жағынан қазіргі адамның миына жақын, бұл оған ұжымдық іс-әрекетті ұйымдастыруға (ірі жануарларды аулау) және сөйлеуді қолдануға мүмкіндік берді.500-200 мың жыл бұрынғы кезеңде гомо эректусқа ауысу болды. рационалды адам (Homo sapiens).

Неандерталь (Homo neanderthalensis) бұдан 230-30 мың жыл бұрын өмір сүрген. Неандерталь миының көлемі қазіргіге сәйкес келді (тіпті одан сәл асып кетті). Қазба жұмыстары сонымен қатар салт-дәстүрлерді, өнер мен адамгершіліктің бастауларын (руластарға қамқорлық) қамтитын жеткілікті…