Адыраспан өсімдігі туралы ғылыми жоба 3 сыныпқа

Атырау облысы Жылыой ауданы Құлсары қаласы

№18 М. Сатыбалдиев атындағы жалпы орта білім беретін мектеп

Қаражан Мұхаммедзакир Еркінұлы

3 «и» сынып

Адыраспан өсімдігі туралы не білеміз?

Бағыты: Таза табиғи орта-Қазақстан-2030 стратегиясын іске асырудың негізі

Секциясы: Қоршаған ортаны және адам денсаулығын қорғау.

Жетекшісі: Еримбетова Дәмебике №18 М. Сатыбалдиев атындағы жалпы орта білім беретін мектептің ІІ санатты бастауыш сынып мұғалімі.

2017 жыл

Мазмұны

І Кіріспе.

1.Адыраспан өсімдігі туралы түсінік.

2.Адыраспанның табиғатта таралуы.

ІІ Негізгі бөлім:

2.1. Адыраспанның химиялық құрамы.

2.2. Адыраспанды дәрілік шикізат ретінде дайындау.

2.3. Адыраспан халық ұғымында.

2.4.Қорытынды. .............................................................................

2.5.Пайдаланылған әдебиеттер ........

Тақырыбы : Адыраспан өсімдігі туралы не білеміз?

Зерттеудің мақсаты: Адыраспан-қасиетті дәрілік өсімдік екендігіне зерттеу жүргізу, адыраспанның өсіп-өнуі, табиғатта таралуын зерттеу.

Зерттеудің міндеттері: Адыраспан өсімдігінің көпшілік біле бермейтін қыр сырын ашу.

Зерттеудің өзектілігі: Қазіргі уақытта көпшілік ауырып жатса дәрі-дәмекке жүгінеді. Адыраспан өсімдігінің кейбір ауруларға пайдасын түсіндіру. Осы ауруларды емдеуде көмегі бар екеніне үгіт насихат жүргізу.

Күтілетін нәтиже:

1.Адыраспан өсімдігінің құрамын, пайдасын білу үшін көптеген әдебиеттерді, журналдарды, газеттерді қарау;

2. Танымдық деңгейді арттыру;

3. Аурудың алдын–алу жолдарын қарастыру;

4. Ауырып ем іздегенше, ауырмайтын жол іздеу;

5. Теориялық білімді өмірде іске асыру.

Кіріспе.

Менің кішкентай бөпем суық тиіп ауырып қалған болатын. Сол кезде әжем адыраспан өсідігімен бөлмені аластады. Көп ұзамай бөпем ауруынан тез жазылды. Мен сол сәттен бастап, адыраспан өсімдігін зерттегім келді, жан-жақты іздендім. Алғашында жетекшім Дамебике Абдіғалиқызы жобаға қатысуға өтініш жасағанда, мен ойлануға уақыт сұраған едім. Сыныптас достарым мен ағайын тумаларыммен ақылдаса келе «Адыраспан өсімдігі туралы не білеміз?» тақырыбында жобаға дайындала бастады. Алдымен адыраспан өсімдігі туралы ғаламтор арқылы ізденуге кірістім. Себебі қазіргі кезде көп адамдар адыраспан өсімдігі туралы біле бермейді. Адыраспан өсімдігі туралы көп іздену қажеттігін түсіндім. Сол мақсатта №7 аудандық кітапхана бөлімшесіне бардым. Кітапханашы Қаржауова Жанаргүл Әліпбайқызымен жолығып, өзіме адыраспан өсімдігі туралы кітап беруін өтіндім. Ол маған «Өсімдіктер әлемі» кітабын ұсынды. Осы кітаптан адыраспан өсімдігі туралы көп мәліметтерді жаздым. Материалдар көлемі жеткілікті болғандықтан 2-3 күн осы кітапханадан қажетті материалдарды алуға бекіндім.

Адыраспан – биіктігі 30-60 сантиметр аралығында болатын түйетабан тұқымдас, көп жылдық шөп тектес өсімдік. Сабағы тік өседі, қабығы болмайды, жан-жағына тарамдалған бұтақшалары көп. Жапырақшалары кезектесіп орналасқан, өзіне тән иісі болады. Гүлдері бозғылт сары түсті. Олар жеке-жеке шығады. Жемісі – ішінде жуандығы 1 сантиметрдей ұрығы бар, қоңыр түсті, шар тәріздес қауашақ. Өсімдік мамыр, маусым айларында гүлдейді. Қазақстанның оңтүстік облыстарының шөл және шөлейт аймақтарының сортаңды жерлерінде жиі өседі. Дәрілік шикізат ретінде шілде айында адыраспанның бұтақшаларын, жапырағы мен гүлін жинап алады. Адырапан улы өсімдік болып саналады. Сондықтан оны жинағанда сақтық керек. Мәселен халат, резеңке қолғап, көзілдірік кииесе болмайды. Дәрілік шикізатын жинап болғаннан кейін беті-қолды сабындап жуу керек. Оны ашық көлеңке жерде аса құрғатпай кептіріп алып, үлкен қағаз қапшықтарға салып, құрғақ орындарда сақтау қажет. [1]

Негізгі бөлім

Адыраспан шөбінің құрамында гермин, гермамин, пеганин деген алколойдтар бар. Олардың мөлшері өсімдік ұрығының 4 процентке дейін жетеді. Адыраспан — тостағаншасы – бес, күлтесі бес бөлімді сары түсті, ұзындығы 1,5–2 см аталығы 15. Жемісі қоңыр түсті, құрғақ, диаметрі 6-10 мм шар тәріздес, үш жеміс қалтасынан тұрады. Тұқымының түсі қоңыр немесе сарғыш қоңыр , ұзындығы 3–4 мм, үш ұшты төбешік тәрізді. Мамыр, шілде айында гүлдейді, шілде–тамызда піседі. Қатты хош исі бар. Топтанып өседі. Жеке ірі бұтақтарында 150–ге…