Ағаштан ұлттық ою-өрнек оюға арналған ашық сабақ

Тақырыбы: «Ағаштан ұлттық ою-өрнек ою»

Мақсаты: а) Ою - өрнек, олардың түрлері мен мағынасы және өнер туралы мағұлматтарын тереңдете түсу:

ә) жас ұрпақты ою - өрнек, өнер туралы, оның тарихын білуге тәрбиелеу,ұлттық өнерге деген сүйіспеншілігін арттыру;

б) ұлттық өнерді құрметтеуге,ұлтжандылыққа,ұқыптылыққа тәрбиелеу;

Типі: жаңа білім алу сабағы Түрі: аралас Әдісі: баяндау, сұрақ – жауап,сто элеметтері., Көрнекілігі: ою-өрнек түрлері,бұйымдар суреттері,слайд,оқулық Пәнаралық байланыс:бейнелеу өнері, тарих, әдебиет, сызу, геометрия, математика. Барысы: І. Ұйымдастыру бөлімі ІІ. Үй тапсырмасын тексеру Мұғалім: Өздеріңіз білесіздер ою - өрнек - ұлттық мұраға қосылған асыл қазыналардың бірі. Қазақта өрнек нақыштары кездеспейтін бір де бір бұйым жоқ. Заман алға жылжыған сайын жаңаша сипат алып, халықпен бірге жасап келеді. Әр өрнектің өзіне тән бейнелену сыры бар. Бүгін сендерді өрнектің осы сырларымен таныстырамыз. -Балалар ою-өрнек туралы не білесіңдер,яғни ою-өрнек дегенде ойларыңы алдымен не келді? Ассосация әдісі: қошқар мүйіз,үй жиһаздары, сандық т.б. ІІІ. Ою - өрнек туралы жалпы түсінік

Ою дегеніміз - өрнектің бір түрі. Қазақтың ою және өрнек деген қос сөзі біріге келіп, латынша орнамент деген ұғымды білдіреді. Оның мағынасы сәндеу, әсемдеу дегенді білдіреді. Ою күнделікті тұрмыста үй жиһаздарын: сырмақ, кебеже, қабырғаларды, киіз үйдің сыртын және киім – кешектерді безендіруге қолданылады. Ғылымда ою - өрнекті хайуанаттық, өсімдік, геометриялық және ғарыштық деп төрт топқа бөліп қарастырады.

Ою белгілі бір затты ою (тас, темір, ағаш), кесу (ағаш, сүйек), тілу (былғары, тері), қию (қағаз, мата) тәсілдері арқылы жүзеге асады. Ойылған, кесілген, қиылған, тігілген оюды екінші бір затқа кіріктіріп, жымдастырып, жапсырып, желімдеп әшекейлейді.

Ою- өрнек

өсімдік Геометриялық

ғарышт ық

хайуанаттық

Ою сонау заманнан ұрпақтан ұрпаққа ауысып бүгінге жеткен. Ғалымдардың зерттеулеріне сүйенсек, бұл өнер бізге ежелгі көшпенділерден жеткен. Біздің заманымыздан бұрынғы VII – IV ғасырларда Орта Азия, Қазақстан, Алтай және Оңтүстік Сібір жерлерінде бір – бірімен тығыз байланыста ортақ мәдениеті бар туыстас тайпалардан бізге жеткен ою өнерінің бір жұрнағы Алтай өңіріндегі Пазырық қорғанынан сырмақ пен кілем, үй жиһаздары. Оюдың өзіндік мән – мағыналары ерекше болады. Мысалы: сандыққа салынатын ою басқа,үй жиһаздарына да түрлі ою, ыдыстардың жиегін көркемдейтін ою бір бөлек болады. Оюшы дегеніміз – бұл да шебер, ісмерлермен қатар аталып, құрметтелетін, өнерде өзіндік орны бар адам. Ол - өзіне дейінгі дәстүрлі ою өнерінің бүкіл сырын толық меңгеріп, оны одан әрі дамытушы. Сондай – ақ ол барлық оюды өз бетінше қия алғанда және өз тарапынан халықтық нұсқалар мен өзектес, салалас, сабақтас өю түрлерін ұсынғанда, сөйтіп ою өнерінің дамуына өз үлесін қосқанда ғана оюшы атанады. Әбден машықтанған оюшы төкпе ақын секілді табан астында – ақ мағынасы мен құрылымы сәнді, үйлескен ою үлгісін өз қиялынан шығарып, сол сәтте қиып бере алады. Ол үшін тәжірибенің молдығымен қоса ой - қиялының ұшқырлығы

Қандай ою - өрнектердің түрлерін білесіңдер?(балалардың жауаптары тыңдалады және алдын-ала оқушыларға берілген ою туралы мәліметтері мен тақпақтарын айтады) 1.«Қошқар мүйіз» ою - өрнегінің мағынасы ( жер төсін толтырған отар- отар қой деген халықтың арман – тілегін, молшылықты білдіреді) 2.«Сұңқар мүйіз» (қонақжайлылықты білдіреді.) 3.«Қос мүйіз» (өмірде жұбы жазылмасын дегенді ұқтырады) 4.«Аиша бибі»

Аруы қазағымның Айша бибі, Мекенің Әулиеатада мәңгі үйі. Уыздай сол арудың жас өмірін, Қалдырған өрнегіне «Айша бибі» 5.«Құс қанат» және «Қарға тұяқ» өрнектері

«Құс қанат», «Қарға тұяқ» - бұлар өрнек, Аққу, сұңқар, қарлығаш – құстар ерек. Құстардың осы әсем сұлулығын, Бабамыз өнеріне еткен ермек 6.«Сыңар мүйіз» өрнегі («Қош келдіңіз!» Өз үйіңіздей кіріп, жантая отырып дем алыңыз! деген қонақжайлылық белгісі)

Бұйымдар бар сан алуан өнері асқан, Аяқ қап, бесік жапқыш, кесе қаппен. Қолданып «Сыңар мүйіз» нақыштарын, Арттырған бұйым сәнін ыждағатпен. 7.«Қос алқа» өрнегі

«Қос алқа», сырға, моншақ әсем заттар,