Ағылшын тіліндегі арнайы дыбыстарды үйрету әдістемесі

Латын әліпбиінде орыс әліпбиімен бірдей ортақ әріптер көп, мысалы, А, С с, Е е, В, К, М, Р р, О о, Х х, ағылшын тілін енді үйрене бастағандар үшін тіптен жаңа әріптер: F f , h, L l, G, S, W, V, Z, J. Оқушыларға олар көп әріптерді жаза алатынын көрсету қажет. Өкінішке орай, графикаға үйрену тәжірибесінде, ережеге сәйкес, ыңғайластырылған әдістеме жоқ. Оқушыны әрбір әріпті жазуға үйретеді және графикалық тұрғыдан қарағанда ол әріп жаңа ма жоқ па оған қарамастан, одан жаңа әріптің бір-екі жолын үйде жазып келуді талап етеді. Осының нәтижесінде, оқушыда ағылшын әліпбиіндегі әріптерді жазуға ыңғайластырылған әдістеме дағдыланбайды. Ал осындай әдістеме қажет болып табылады.

Графиканы меңгерудегі ыңғайластырылған әдістеме пәнаралық байланыстарды (орыс тілі- ағылшын) қалыптастыруға мүмкіндік береді және оқушыға ең аз дегенде, оның әріптерді біліп жаза алатынын айтып, ағылшын тілін үйренуге деген оң икемін жасау керек.Бұл кезде балалар әріпті айтпай, тек оның нөмірін атау керек. Балаларға осындай тапсырма ұнайды, олардың қолдарынан келеді, оны орындау алдыңғы тәжірибемен қамтамасыз етіледі.

Сонымен қатар ол балаларды проблемалы жағдайда қалдырады: оны шешімін табу үшін ағылшын тілі білімін қолдану.

Ыңғайластырылған әдістеме шынында да жаңа әріптерді, мысалы: J, R, G, L, N, S, W, V жазуды меңгеру үшін оқушылардың жігерін жұмылдыруға мүмкіндік береді.

Орфографияны меңгеру кезінде оқушылар егер сөздер ереже бойынша жазылса, ережеге сүйене білуі тиіс. Бұл ережелер оқу кезінде оқушыларға түйіндік сөздер ретінде беріледі.

Балалар меңгеруге тиіс басқа тәсіл, бұл жазылуы бойынша ортақ ағылшын сөздерінің бірігуі, мысалы: lightright сияқты, brightright сияқтынемесеbrought, thought,bought және тағы сол сияқты, дыбысталуы бірдей, бірақ мағынасына байланысты ажыратылатын, яғни жазылған сөздің мағынасымен анықталатын сөздерді «көбейту». Бастапқы кезеңде бұндай сөздерге: two – too, write – right, I – eye, see – sea жатқызылады.

Ана тілде тұрмыста қолданылатын, ағылшын тіліндегі сөздерді жазу кезінде оқушыларды орыс тіліндегі алынған дағдыларды пайдалануды үйретуқажет.

Мысалы, sport, port, doctor, farmer, student, radio, lamp, hospital және басқалары; графикалық белгілерге, сөздерге деген олардың жітілігін жетілдіру, алған білімдерінің орыс тілінен ағылшын тіліне тасымал қабілеттілігін дамыту, осының арқасында ағылшын тілін меңгеруді жеңілдету. Орфографикалық қиын сөздерді кездестіргенде, ал олар көрсетілген бойынша көп, есте сақтауды жеңілдететін арнайы тәсілдер бірталай пайдаланылуы тиіс. Сондай тәсілдердің бірі – сөздерді әріп бойынша оқу. Дыбыстық нұсқада білім жақсы болса да, графикалық нұсқаны есте сақтауда көмегі тимейтіндігі белгілі, керісінше болуы мүмкін, ол екеуінің арасында қарама-қайшылық болуы ықтимал (know – no). Сөзді әріп бойынша оқуәрбір әріп оқылып және буынға біріккенде, есте сақтауға көмектеседі, мысалы, language lan-gu-age сияқты, beautiful beau-ti-ful сияқты, daughter dau-ghter сияқты.Сөзді осы тәрізді есте сақтау орфографияны игеруге де, сонымен қатар оны оқыған кезде тануға көмектеседі. Оқу үшін сөздің графикалық нұсқасын ойында сақтау талап етіледі, ал бұл нұсқа өзге емес, сөздің әріптік құрамы: сөздің ұзындығын анықтайтын әріптер саны және олардың орналасу жүйелігі болып табылады. Мысалы: Wednesday деген ағылшын тілінде

Сөйлеуге оқытудың табыстылығын анықтайтын факторлар

Сөйлеуге оқытудың тасбыстылығы оқушылардың жеке жас ерекшеліктеріне (оларда оқу себептерінің, назары мен қызығушылығының, ауызша қарым-қатыныстың стратегиясын пайдалану икемінің болуы, бастапқы сөз тәжірибесіне сүйену және т.б.), мәтіннің лингвистикалық және дискурсивтік сипатына, соңында оқу жағдайына (оқудың техникалық құралдарыныңболуы,жағдай мен проблемалы жаттығулармен қамтамасыз ету, сабақты жұптық-топтық ұйымдастыруға және басқалары) байланысты.

Оқудың орта кезеңіндегі оқушылардың жеке-жас ерекшеліктеріорта жас үшін (5-7 сыныптар)әртүрлі формадағы көрінетін «есею» элементтері тән, дербестікке ұмтылып, көмектен бас тарту, жұмыстың орындалуын бақылауда қанағаттанбауы байқалады. Ересектерде ақылдың даму өзгерістері болады. Ол логикалық сипатқа ие болады. Материалды меңгеру мен сөз икемін дамытуда мақсаттық бақылауға зор мән беріледі, ең бастысын табуға талпыну, еске сақтау мен еске түсіруді жеңілдететін демеу пунктерін айқындау.[2]

Бұл жастағы оқушылар жоғары қарым-қатынаспен ерекшеленеді, осы арқылы топтық және коммуникативтік ойындар өткізу кезінде жұптық қарым-қатынасты ұйымдастыру кезінде оң әсерін береді.

Бұл жастағы топ әлемнің бейнесін ғана салып қоймайды, білгені мен көргенінің барлығына жеке қатынас тудырады. Оның ақыл-ой қызметінде ойды, пайымдауға бейімділікті, сезімді, әсерді, белгілі бір тілдік және мәдени қауымдастыққа жататын өзін тұлға ретінде сезінетін сезімді, талдайтын селективтлік (таңдау, іріктеу) үйлеседі. Аталған топтағы оқушылардың қызығушылықтары ең тұрақты сипатқа ие болады. Дәл осы жастан бастап профессионалдық бағыт пайда болады, ол жоғары сыныптарда біржолата анықталады.

Сөйлеуге оқытудың мақсаттары: сөйлеуге оқытудың негізгі мақсаты оқушылардың әртүрлі әлеуметтік детермирленген (анықталған)жағдайларда ауызша сөз қарым-қатынасын жасау қабілетін жүзеге асыру болып табылады.

Кез келген типтегі мектепті бітірген оқушылардың міндеті:

а) тікелей байланыс жағдайында қарым-қатынас жасау, яғни сала аясында, тақырыбы мен ахуалы, белгілі бір типтегі мектептерге қарастырылған бағдарлама бойынша өз серігінің (партнер) (соның ішінде зерттейтін тілдің тасымалдаушысының) айтылған пікірін түсіну және жауап беру

б) өзі туралы, қоршаған орта туралы айту, естігені мен оқығаны жайында немесе алынған ақпаратқа деген қатынасын білдіріп пікір айту

Тілді меңгеруге деңгейлік сипат тән, сондықтан әртүрлі мектеп оқушыларында сөйлеу шеберліктері мүлтіксіздік дәрежесі, бекемдік қалыптасуы, салаларды, тақырыптар мен қарым-қатынас жағдайларын қамтуға байланымты ерекшеленеді. Мысалы, базалық курсты бітірген шәкірттер күндегі болып тұратын жағдайларда қарым-қатынас жасау керек. Шәкірттер өз сөздерінде коммуникацияны бұзбайтын қателіктер жіберіледі [3]

Оқудың орта кезеңі (5-7 сыныптар)

Тақырып сипаты: диалог-сұрау, диалог – бұйрық, диалог – ақпаратпен алмасу. Монолог – сипаттама, мәлімдеме, баяндама, мінездеме

Сөз шеберлігі:

Коммуникативтік мүддеге сәйкес ақпарат сұрау немесе хабарлау

Логикалық және дәйекті түрде пікір айту

Көзқарасын/ жеке ойын дәлелдеу

Айтылғанды нақтылау / толықтыру

Әртүрлі коммуникативтік мүддені білдіру

Кең түрде мәлімдеме құру

Әңгімені басқа тақырыпқа ауыстыру

Эмоциялық- экспрессивтік құралдарды және басқаларын қолдану

Стратегиялық (құзыретті) шеберлік

Ым мен ишараны қолдану

Әңгімелесуші адамнан көмек сұрау

Көрінетін көрнекілік құралдарына сүйену

Тыңдап үйренудің қысқаша психологиялық сипаты –ойлық-мимикалық қиын рецептивті қызметі болып табылады, ол қабылдауға, түсінуге және ауызша жеткізетін ақпаратты белсенді жазуға байланысты болады. Аудирование яғни тыңдау үйретуге арнап жүргізілген біршама зерртеулерге және құрамына фоножазбалар, диа- және кинофильмдер, сондай-ақ басқа техникалық құралдар кіретін орта мектептердегі оқыту комплекстеріне қарамастан, ауызша қарым-қатынастың аталған формасы әзірге әлі де жеткілікті дамымаған болып есептеледі, бұл екі себепке байланысты: бірінші себеп тыңдау осы күнге дейін сөйлеудің жанама азығы деп қарастырылады, осыған сәйкес сабақтарда дәлме-дәлдіктен тым алшақ эпизодтар мен жағдайларда қолданылады. Екінші себеп – мұғалімдердің психологиялық және лингвистикалық қиын тыңдауға қарағанда, қабылдау деңгейі мен…