Ахмет Ясауидің Даналық кітабы бойынша сабақ, 8 сынып

Мектеп:

«Комсомол» жалпы орта мектебі

Күні:21.09.2018ж

Мұғалім: Арипжанова Рахат Омаровна

Пәні:

Қазақ әдебиеті

Сынып: 8А

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Бөлім: 1 Дананың сөзі - ақылдың көзі

Сабақтың тақырыбы: А.Ясауидің «Даналық кітабы»

Осы сабақ арқылы жүзеге асатын оқу мақсаттары

8.3.1.1 Шығарманың тақырыбы мен идеясын басқа шығармалармен салыстырып, тарихи және көркемдік құндылығын бағалау.

Сабақтың мақсаты

Оқушылардың барлығы орындай алады:шығарманың тақырыбы мен идеясын анықтайды.

Оқушылардың көпшілігі орындай алады:шығарманың тақырыбы мен идеясын басқа шығармалармен салыстырады.

Оқушылардың кейбірі орындай алады:Шығарманың тарихи және көркемдік құндылығына баға береді.

Бағалау критерийі

Шығарманың тақырыбы мен идеясын басқа шығармалармен салыстырады.

Шығарманың тарихи және көркемдік құндылығын бағалай алады.

Тілдік мақсат

Оқушылар орындай алады: шығарманың тақырыбы мен идеясын анықтай алады;

Оқушылардың көпшілігі орындай алады: көркем шығарманы басқа шығармалармен салыстыра алады;

Оқушылардың кейбірі орындай алады: шығарманың тарихи және көркемдік құндылығын бағалайды.

Пәнге қатысты сөздік қор мен терминдер:Ясауи кесенесі, Арыстан баб, хикмет, сопылық, диуан

Талқылауға арналған сұрақтар: Сөздікпен жұмыс

( түсіндірме сөздік) Хикмет, әзәзіл, қыңбай, мақшар күні, ысырт, тауба, төрт аяқты ағаш ат, жазмыш сөздерін түсіндіру

1.Қожа Ахмет Ясауи туралы не білесіңдер?

2.А.Ясауи «Даналық кітабында» қандай игі қасиеттер мен игі істерді насихаттайды?

3« Даналық кітабында» ислам дінінің төрт алтын діңгегі қандай?

4. Ясауи сақтандырған 5 нәрсе?

Құндылықтарға баулу

«Мәңгілік ел» идеясының жалпыға бірдей қоғам құндылықтарына, тарихтың, мәдениет пен тілдің біртұтастығы жетелеу

Ойлау дағдысы

Жинақтау, талдау, бағалау

Пәнаралық байланыс

Қазақстан тарихы, қазақ тілі, география

Алдыңғы оқу

А.Ясауидің өмірі, «Даналық кітабы»

АКТ қолдану

Интербелсенді тақта, таныстырылым, слайд

Сабақтың жоспарланған кезеңдері

Сабақтағы жоспарланған жаттығу түрлері

Педагогикалық әдіс-тәсілдер

Ресурстар

Сабақтың басы

5 минут

Сабақтың барысы:

І Ұйымдастыру кезеңі.

Сәлемдесу, оқушыларды түгелдеу,

І Психологиялық ахуал қалыптастыру.

«Шаттық шеңбер» әдісі бойынша әрбір оқушы «Өз есімінен» басталатын жақсы тілек айту. Оқушыларға «Түркістан», «Арыстанбаб» деп жазылған кеспе қағаздар арқылы екі топқа бөлемін.

«Шаттық шеңбері»

әдісі

Кеспе қағаздар

5 минут

ІІ Үй тапсырмасын сұрау

«Ашық микрофон» әдісі

Оқушылар қолдарына микрофон ұстап, өткен сабаққа байланысты сұрақ қояды, екінші оқушы жауап береді.

1.Қожа Ахмет Ясауи кім?

2.Ясауи кесенесінің тарихи туралы не білесіңдер?

3.А.Ясауи «Даналық кітабында» қандай игі қасиеттер мен игі істерді насихаттайды?

4.Ахмет Ясауи не себепті өмірінің соңында қылуетте өткізді?

5.« Даналық кітабында» ислам дінінің төрт алтын діңгегі қандай?

6. Ясауи сақтандырған 5 нәрсе?

ҚБ. Смайлик арқылы бағалау

«Ашық микрофон» әдісі

Смайлик

Микрафон

Сабақтың ортасы

23 минут

7 минут

2 минут

Жаңа сабақтың оқу мақсаттары, орындалатын тапсырмалар мен бағалау критерийлерімен таныстырылады.

1-тапсырма

«Сократ шеңбері» әдісі арқылы ішкі шеңбер А. Ясауидің «Даналық кітабы» шығармасының тақырыбы мен идеясын ашыңдар, ойларыңды толық жеткізіңдер, ал сыртқы шеңбер мәліметті тыңдап, сұрақ қойыңдар.

Дескриптор:

1. А. Ясауидің «Даналық кітабы» шығармасының тақырыбы мен идеясын ашады.

2. Сұрақтар қояды және жауап береді.

ҚБ.«Бағдаршам» әдісі арқылы оқушыларды бағалау, ауызша қолдау, марапаттау

2-тапсырма.Топтық жұмыс.

Қ.А.Ясауидің даналық сөздері мен Қорқыт атаның нақыл сөздерінің тақырыбы мен идеясын салыстырыңдар.

1-топ «Қос диаграмма» әдісін пайдаланыңдар.

Қорқыт ата нақыл сөзі

Ясауи даналық сөзі

2-топ «Венн диаграммасы» әдісін пайдаланыңдар.

Қорқыт ата нақыл сөздері

Ясауи даналық сөздері

Дескриптор:

1. Шығарма тақырыбы мен идеясын салыстырады.

2.Шығармалардың ұқсастықтары мен айырмашылықтарын табады.

ҚБ. «Бас бармақ» әдісі арқылы бағалау. Формативті, мадақтап бағалау.

3- тапсырма Жеке жұмыс.

«Үш түрлі күнделік» әдісі арқылы А.Ясауиің «Даналық кітабы» хикметінен тарихи және көркемдік құндылықтарын тауып, бағалаңдар.

1.Оқушы жеке күнделік толтырады.

2.Жеке ойынан мұғалімге сұрақ қояды.

3.Жұмыс нәтижесін топта талқылайды.

1-топ А.Ясауиің «Даналық кітабы» хикметінен тарихи құндылығын тауып, бағалаңдар.

Мәтіннен өзіңе ұнаған үзіндіні жаз

Жеке түсінік беру: өз ойын білдіру.

«Мұғалімге хат»- сұрақтар

2-топА.Ясауиің «Даналық кітабы» хикметінен көркемдік құндылығын тауып, бағалаңдар.

Мәтіннен өзіңе ұнаған үзіндіні жаз

Жеке түсінік беру: өз ойын білдіру.

«Мұғалімге хат»- сұрақтар

Дескриптор:

1.Шығарманың тарихи және көркемдік құндылықтарын табады.

2.Шығарманың тарихи және көркемдік құндылықтарына баға береді.

ҚБ.Топтар «Бірін –бірі» бағалау. Формативті, мадақтап бағалау.

Сөздікпен жұмыс (түсіндірме сөздік)

А.Ясауи «Даналық кітабы» шығармасынан түсінбеген сөздерді теріп жазыңдар: Хикмет, әзәзіл, қыңбай, мақшар күні, ысырт, тауба, төрт аяқты ағаш ат, жазмыш.

«Ой шақыру»

АКТ

Таныстырылым

«Бағдаршам» әдісі

«Қос диаграмма» әдісі

«Венн диаграммасы» әдісі

«Бас бармақ» әдісі

«Үш түрлі күнделік» әдісі

«Бірін-бірі» бағалау

Сөздікпен жұмыс

Сурет

Флепчарт, маркер

А4

Қағаз

Кітап, дәптер

Сабақтың соңы

Кері байланыс

7 минут

«Синквейн» әдісі Топтық жұмыс.

А.Ясауидің хикметтеріне байланыстырып «5» жолды өлең жазыңдар.

1-жол Тақырыптың атауы (зат есім)

2-жол Тақырыпты сипаттайтын екі сөз (сын есім)

3-жол Тақырып туралы қимылды білдіретін екі сөз (етістік)

4-жол Тақырыпқа байланысты төрт сөзден тұратын сөз орамы

5-жол Тақырыптың мәнін ашатын синоним сөз

«Синквейн» әдісі

А4 қағазы

Рефлексия: Сабақтан алған әсерлері мен ұсыныстарын жазу үшін «Ойыңды аяқта» әдісі арқылы сабақты бекітемін.

«Ойыңды аяқта» әдісі

А4

Үйге тапсырма

«Ясауи - сопылық әдебиеттің өкілі» эссе жазу

Қосымша ақпарат

Саралау- Сіз оқушыларға көбірек қолдау көрсету үшін не істейсіз?

Қабілеті жоғары оқушыларға қандай тапсырма беруді көздеп отырсыз?

Бағалау- Оқушылардың ақпаратты қаншалықты меңгергенін қалай тексересіз?

Пәнаралық байланыс

Қауіпсіздік ережелері

АКТ- мен байланыс

Құндылықтармен байланыс

(тәрбиелік элемент)

Оқушыларға«Шаттық шеңбер», «Ашық микрофон», «Қос диаграмма», «Үш түрлі күнделік», «Синквейн», «Ойды аяқта» әдістерін қолданамын. Қабілетті оқушының жеке, жұптық, топтық жұмыс барысында шығармашылыққа жетелеймін. Мәтін мазмұнын негізге ала отырып, шығарманың тарихи және көркемдік құндылықтарын басқа шығармалармен салыстыртамын және анықтатамын.

«Бағдаршам», «Бас бармақ», «Бірін-бірі» бағалау, «Смайлик», ҚБ арқылы оқушылардың сабақты қаншалықты меңгергенін байқаймын. Рефлексия, Смайлик, Ойды аяқта әдістері арқылы кері байланыс жасаймын. Мадақтаймын, қолдаймын. Әр тапсырмадан кейін дискриптор құрамын, сол дискриптор арқылы оқушылардың бүгінгі сабақты қаншалықты меңгергенін анықтаймын.

Тарих, қазақ тіл, география

Электр құралдарын қолдануға сақ болу;

АКТ-ны тиімді қолдану

Шығармашылыққа, имандылыққа, адалдыққа, мейірімді болуға, өмір бойы білім ауға, тарихи құндылықтарымызды бағалауға, құрметтеуге жетелеу.

Ойлану

Сабақ мақсаттары/ оқу мақсаттары жүзеге асырымды болы ма?

Бүгін оқушылар нені үйренді?

Сыныптағы оқу атмосферасы қандай болды?

Дифференцияны жүзеге асыру қолымнан келді ме?

Мен жоспарлаған уақытымды ұстандым ба?

Мен жоспарыма қандай өзгерістер енгіздім және неліктен?

Төменде берілген бөлімді осы сабақ туралы ойларыңызды жазу үшін пайдаланыңыз. Сол жақ бағанда берілген сабағыңызға қатысты ең маңызды сұрақтарға жауап беріңіз.

Жалпы баға

Сәтті өткен екі нәрсені атап көрсетіңіз (сабақ беру және оқытуға қатысты)?

Қандай екі нәрсе сабақтың одан да жақсы өтуіне ықпалын тигізер еді (сабақ беру және оқытуға қатысты)?

Осы сабақ барысында сынып немесе жеке оқушылар туралы менің келесі сабағыма дайындалу үшін қажет болуы мүмкін қандай ақпарат алдым?

МАЙЛЫҚОЖА СҰЛТАНҚОЖАҰЛЫ 2010 жылғы 27 қаңтар 12:20 61177 Бөлісіңіз: Майлықожа Сұлтанқожаұлы (1835-1898) - қазақтың халық ақыны (суырып салма ақын). Қазiргi Оңтүстік Қазақстан облысы Отырар ауданының Қожатоғай ауылында дүниеге келген. Ауыл молласынан сауат ашып, ескіше хат таныған. 14 жасында әкесiнен айырылған ақын тағдыр тауқыметiн көп көрiп, терме-толғаулар шығарып айтыс өнерiне бет бұрады. Ұлдары Асан, Жолбарыс, Исабек әке жолын қуған сөз шеберi апайтөс ақындар болып өмiрден өткен. Майлықожа Сұлтанқожаұлы XIX ғасырда өмір сүрген ақын-жыраулардың ішінде өзіндік орны ерекше, артына мол мұра қалдырып, халықтың ықыласына бөленген ақын. Атақты Жамбыл ақынның өзі оның ақындығына, ғибраты мол өлең-термелеріне «Майлықожа, Сүйінбай, пірім еді сиынған» деп бағасын да беріп кеткен. Майлықожа Сұлтанқожаұлы өлеңдерін ауызша шығарған, өзі жазып қалдырған мұралары да кездеседі. Майлықожаның әдеби мұрасын жанры мен мазмұнына қарай бірнеше тақырыптарға бөлуге болады: ғибрат, нақылдар («Ер көгерер дұғамен», «Жолдас болсаң жақсымен», «Жақсы адам қартайса»), арнау өлеңдер («Ахмет төреге», «Тұрлыбекке», тағы басқалар), дастан- мысалдар («Қасқыр», «Тотынама», «Аңқау мен қу», «Шора батыр», «Үш жігіт»)

Барлық құқықтар қорғалған. inform.kz белсенді сілтемені пайдаланыңыз https://www.inform.kz/kz/maylykozha-sultankozhauly_a2231756

йлықожа Сұлтанқожаұлы — өткен ғасырдың екінші жартысында күнгей Қазақстанда жасаған көрнекті ақынңың бірі. Оның өнегелі сөздерін халық өз қазынасы қатарында сапап, сап алтындай сақтап, ауыздан-ауызға көшіріп, атадап балаға мирас етіп қалдырып келеді. Жол саны жүздеп емес, мыңдап саналып, Қазақ ССР Ғылым академиясы ғылыми кітапханасының қолжазба-лар қорында жатқаң ақын жырлары бұл пікірімізді толық растайды.Майлықожа 1835 жылы Сырдария өзенінің бойында, қазіргі Шымкент облысы, Қызылқұм ауданына қарасты «Қожатоғай» қаракөл қой совхозы тұрған жерде туған. Акынның әкесі Сұлтанқожа Атақожа баласы орта ша-руалы, ұрт мінезді, тура сөзді кісі болыпты. Оның кейбір оқыс қылықтарын көрсететін аныз-әнгімелер ел ішінде: осы күнге дейін сақталып қалған. Соның бірі, мысалы, былай айтылады: сәске түс кезінде шағын қараша үй алдынан өтіп бара жатқан Сұлтанқожа әлгі үйдін табалдырығынан асып, сыртқа шығып жатқан біреудің аяғын көреді. Табанда аяқтан алып тысқа сүйреп шығарса — солақпандай жігіт. Апалақтап қалған жігіттен жасын сұраса «жиырма бестемін» деп жауап беріпті. Сонда ол кісі: «Саған қор болған қайран жиырма бес»,— деп қамшымен батырлата жөнелтіпті. Қызметіке қырсыз, жалқау жан өз жазасын ос

МАЙЛЫҚОЖА СҰЛТАНҚОЖАҰЛЫ ШЫҒАРМАЛАРЫНЫҢ ТАҚЫРЫПТЫҚ, КӨРКЕМДІК ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ

Төлебаева Айдынгүл Тойбазарқызы

Қорқыт Ата атындағы Қызылорда мемлекеттік университетінің магистр-оқытушысы

ХІХ ғасыр әдебиетінде есімі ерекше аталатын «терең ойлы шындықты ту еткен» шайырлардың бірі – Майлықожа Сұлтанқожаұлы. Тәкен Әлімқұловтың: «Абайға дейінгі ақындардың күллі қазаққа танымал алты тарланы – Асан қайғы Сәбитұлы, Бұқар жырау Қалқаманұлы, Тілеуке Құлекеұлы (Шал ақын), Дулат Бабатайұлы, Шернияз Жарылғасұлы, Майлықожа Сұлтанқожаұлы»,- деп көрсетуі сөзіміздің дәлелі болмақ.

ХІХ ғасыр әдебиеті жанрлық және көркемдік жағынан қайта түлеп, тақырып аясын барынша кеңейтті. Дегенмен Майлықожа ақынның жыраулар поэзиясының дәстүрін мықтап ұстанғанын бәріміз білеміз. Осыған орай «Бес ғасыр жырлайды» жинағында: «Майлықожа ақынның түр жағынан енгізген тың жаңалықтары жоқ. Солай бола тұрса да, ол Шығыс әдебиетінің үлгілерімен жақсы таныс болғандықтан, өз шығармаларының өрісін кеңейтуге, оларға жаңа өрнек, бояу беруге мүмкіншілігі мол екенін аңғарамыз»,- делінген [1,25]. Бұл пікір ақын шығармаларының өзіндік ерекшелігін тағы бір аңғартқандай.

Біз, Майлықожа ақын шығармаларын тақырыбы жағынан былайша топтастыруды жөн көрдік: адамның бойындағы адамгершілік, ізгілік сынды жақсы, жаман қасиеттерді жырлау; дүниенің өткіншілігі, адамдардың бір-біріне қонақ екендігі туралы; адалдықты уағыздау, озбырлықты әшкерелеу; еңбек туралы т.б. Енді осы мәселеге кеңінен тоқталсақ.

Мысалы, «Дүниеге мейман, көңілім» атты толғауында ақын:

Өлшеніп берген өмір бар,

Уақытыңмен жүрерсің.

...Сағынар сауық-күлкіні-ай,

Қызықтырған түлкідей,

Дүние өтер бір күні-ай,- деп [1,36], фәни жалғанның өткінші екендігін айта келіп, қамшының сабындай қысқа ғұмырда ойна да күл деп жырлайды.…