Алаш зиялылары туралы презентация, 9 сынып

Алаш зиялылары: Әлихан Бөкейханов,

Ахмет Байтұрсынов,Міржақып Дулатов

Әлихан Бөкейханов

Ұлттық намыстан жұрдай, жалған интернационалист, жадағай белсенділердің көрсетуімен ол 1926 жылы екі рет тұтқындалып , түрме азабын тартты . Әлихан Бөкейханов Мәскеуге жер аударылады , зор беделінен қорыққан большевиктер өкіметі оны Қазақстанға жолатпады . Онда он жыл үй қамауында отырған Әлиханды 1937 жылы тамызында қайыра тұтқындап , бір айдан кейін жалған жаламен 67 жасында Мәскеуде ату жазасына кеседі .

1989 жылы мамырдың 14 КСРО Жоғарғы сотының қаулысы бойынша әрекетінде қылмыс құрамы жоқ болғандықтан , ақталды .

Ә. Бөкейхановтың Жаза кесімі

Ә. Бөкейхановтың қуғын-сүргін кезеңінен 2 жыл алдындағы

мен ату жазасының күніндегісі

XIX ғасырдың соңында Омбы орман шаруашылығы училищесінде оқытушылық қызмет атқарып, ғылыми жұмыстармен айналысады . Ол 1896 жылы көрнекті ғалымдардың кепілдемесімен Орыс жағрапиялық қоғамы Батыс-Сібір бөлімшесінің толық мүшесі болып сайланды . Ол ғылыми жұмыспен қатар қоғамдық-әлеуметтік саяси қызметтерге де белсене араласа бастайды .

Ахмет Байтұрсынов

“ Ахаң ашқан қазақ мектебі , Ахаң түрлеген ана тілі , Ахаң салған әдебиеттегі елшілдік ұраны – «Қырық мысал », « Маса » ; «Қазақ» газетінің қан жылаған қазақ баласына істеген еңбегі, өнер-білім, саясат жолындағы қажымаған қайраты, біз ұмытсақ та, тарих ұмытпайтын істер болатын .

Бірақ зорлықпен, күшпен дегенін болдырып үйренген большевиктер бұл ақиқатты теріске шығарып, оның есімін де, еңбегін де тарихтан өшіруге тырысып бақты . Оны бар ғұмырын адал қызмет етуге арнаған туған халқына жау етіп көрсетіп , « халық жауы » деген жалалы жамылғыны жауып , атқызды , атын атағандарды қуғынға салды . Бәрібір олар мақсатына жете алмады . Жала – бұлт , шындық – күн екен , заманы қайта туып , шындықтың шұғыласы өз нұрын төкті . Ұлтын сүйген ұлтжанды Ахаң, Ахмет Байтұрсынұлы өз халқымен қайта табысты »

Қазақ тілінің негізін қалаушы

Түркітану

Ахмет Байтұрсынұлы тілші-ғалым ретінде қазақ тілінің табиғаты, өзгешеліктері, араб әліпбиінің жайы , терминдер , қазақ тілін оқыту әдістемесі туралы мақалалар жазды .

1926 ж, Бакуде болған түркітанушылардың Бүкілодақтық 1-съезіне қатысып , « Түркі тілдеріндегі терминология жайлы » деген тақырыпта баяндама жасады . Байтұрсынұлы қазақ балаларының ана тілінде сауатын ашуына көп күш жұмсады.…