Алаш зиялылары туралы ғылыми жұмыс

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі

Бағыты: Қазақстанның тарихи ескерткіштері және болашақ дамуы бар саясат маршруттары

Секциясы: Тарих

Тақырыбы: Алаш зиялылары

Авторы: Шәріпханова Айым

Талғатқызы 11 «А» - сынып «№ 13 жалпы

орта білім беретін мектеп» КММ, Семей қаласы Жетекші: Токбаева Данагуль

Ерлановна тарих пәнінің мұғалімі «№

13 жалпы орта білім беретін мектеп» КММ, Семей қаласы Кеңесшісі: т.ғ.к., доцент

Қайырханова Фарида

Кабировна

Семей қаласы

2018 жыл

Мазмұны

Кіріспе................................................................................... ................................3-5

І бөлім Алаш қозғалысының ұлт тағдырындағы орны 1.1. «Алаш» партиясының құрылуы.................................................... 5-12

ІІ бөлім ХҮІІІ Алаш аманаты және ұлттық идея 2.1. Алаш зиялыларының қилы тағдыры.......................................13-22

Қорытынды.......................................................................... ...........................23-24

Әдебиеттер тізімі...................................................................................... ............25

Кіріспе

Зерттеу жұмысының өзектілігі: Бүгінгі таңда мемлекет қазақ тарихын зерттеуге үлкен маңыз беруде. Қазіргі кезде мемлекеттің өзі тарихи зерттеулерге баса назар аударуда, оның себебі, Қазақстандық патриотизмнің негізін қалауда қазақ зиялыларының, қоғам қайраткерлердің кең тарихи сананы және жадыны қалыптастыру мәселесі тұр.

Елбасының өзі тарихи зерттеулердің, оның ішінде қазақ тарихының қалыптасу маңыздылығына өзінің сөйлеген сөздерінде үнемі айтуда. Отандық тарих ғылымында аз зерттелмеседе, өзекті деп санайтын тақырыптардың бірі – «Алаш зиялылары». Осы тұрғыдан келгенде де таңдап алынған тақырып жаң-жақты, маңызды және өзекті деп санаймыз. Сонымен қатар, қазіргі таңда жалпыұлттық деңгейде қорытылып жалпыұлттық деңгейде игерілген, яғни ұлттық дүниетаным мен ұстанымның іргетасы міндетін атқара алатын тарих қажет. Ал Алаш қозғалысы сол дүниетанымдық тарихтың өзегі. Өйткені Алаш халқымызды бесігінде тербетіп, есейіп ат жалын тартып мінгенде бойына күш-қуат және сенім берген – ұлттық идея. Алаш – ұлттың өзін бөлінбес тұтас жер, яғни территория ретінде сезінуі. Алаш – ұлттың аспан асты, жер үстінде өз орны бар ел ретінде өз еншісі мен үлесін анықтау харакеті.

Қазақстанның тарихы өте тереңде жатыр. Өз еліңнің, туған жеріңнің тарихын білмесең, ешқашан болашаққа, келешекке қадам баса алмайсың. Ұлт тарихы- қазақ тарихынан бастау алады, сондықтан Қазақстан тарихын оқытудың маңызы зор.

Жұмыстың мақсаты мен міндеттері: XX ғасырдың бас кезіндегі ұлт-азаттық қозғалыс тарихының өзекті мәселелерінің бірі – Алаш зиялылары және партияның құрылуы, оның тарихи негіздері, саяси әлеуметтік сипаты және тарихта алатын орны. Қазақ зиялылары саяси партия құру әрекетін бірінші орыс революциясы жылдарында-ақ қолға алған болатын – XX ғасырдың бас кезіндегі ұлт-азаттық қозғалыс тарихының өзекті мәселелерінің бірі – Алаш партиясының құрылуының бүгінгі таңдағы мән-маңызын зерделеу;

Алаш партиясының, оның тарихи негіздері, саяси әлеуметтік сипаты және тарихта алатын орнын анықтау;

– Алаш партиясының құрылуындағы қоғам қайраткерлердің, қазақ зиялыларын қосқан үлесін анықтау;

– Алаш қозғалысының сипатын, тарихи маңызын анықтау;

– Алаш мұрасын жас ұрпаққа оқытудың тәрбиелік тиімділігін зерделеу Жұмыстың нысаны – Алаш зиялылары жайындағы зерттеу материалдар мен дерек көздері. Жұмыстың ғылыми жаңалығы – Алаш зиялылары бағдарламасындағы саяси құқықтық және әлеуметтік идеялардың мәні мен маңызын саралау болып табылады. Жұмыстың құрылымы. Ғылыми жұмыс кіріспеден, екі бөлімнен, қорытынды бөлімнен және пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады. Кіріспеде жұмыстың негізгі қағидалары мен мақсаттары баяндалып, жұмыс нысанының өзектілігі көрсетіледі. Оның теориялық және тәжірибелік маңызы, ғылыми сипаты баяндалады.

Жұмыстың негізгі тарауларында Алаш партиясының құрылуының зерттелу тарихына қатысты материалдарға жан-жақты талдау жасалып, олардың қаншалықты маңызды екендері анықталды. Қазақ зиялыларының қилы тағдыры жайлы толықтай талдау жасалынды. Қорытынды бөлімде негізгі тарауларда сөз болған зерттеу нәтижелері жинақталып, қысқаша түйін жасалды.

Жұмыстың «Алаш партиясының құрылуы» атты І тарауының алғашқы бөлімінде Алаш партиясының құрылуы, жайлы сипаттама беріліп, партияның құрамындағы қазақ зиялылардың тағдыры сомдалады. Тараудың бірінші бөлімінде XX ғасырдың бас кезінде, Қазақстанда өмір сүрген көптеген саяси ағымдар мен саяси партиялар жайлы сөз болады. Алаш партиясының құрылуын зерттеуде мол еңбек сіңірген зерттеушілер туралы ой кештік, нақты тақырыптар іздедік. Өзіміз ше таптық та. Нәтижеде айтарымыз: Алаш партиясының құрылуы, оның жетекшісі Әлихан Бөкейханов, оның төңірегінде болған Ахмет Байтұрсынов, Міржақып Дулатов т.б. қазақтың таңдаулы зиялы өкілдері топтастасқан жайлы да көптеген жинақтар жарық көрген. Бұдан өзге Алаш партиясының құрамындағы қоғам қайраткерлер, қазақ зиялылары тақырыбында да кездестіреміз. Бір сөзбен айтқанда, Алаш зиялылары өзекті тақырыптарды сөз еткен.

Жұмыстың екінші бөлімінде Алаш қозғалысының ұлт тағдырындағы орны жөнінде, оның сипатын толық ашып көрсететін тұстарды қамтуға тырыстық.