Ас қорыту мүшелері тақырыбына ашық сабақ, 8 сынып

Күні:

Сабақтың тақырыбы: Ас қорыту мүшелері

Мақсаты: 1) Ас қоыту жүйесі құрылысының ерекшелігін көрсеу, астың ауыз қуысында қорытылу процесін, асты қорытудағы ферменттердің рөлін түсіндіру.

2) Оқушылардың талдау, синтездеу, салыстыру, ойлау қабілеттерін дамыту.

3) Тамақ ішу, оның сапасын және сақталу мерзімін, санитарлық – гигиеналық дағдыға үйрету. Салауатты өмір сүру салтына үйрету.

Сабақтың типі: Аралас сабақ

Сабақтың әдісі: Әңгімелесу, тест, тірек-сызба, практикалық тапсырма т.б.

Сабақтың көрнектілігі: Интерактивті тақта, ас қорыту көрнекті суреттер

Пән аралық байланыс: Медицина, валеология, химия, өсімдіктану, әдеп, халық педагогикасы

Сабақтың формасы: Жеке, жұптық

Сабақтың барысы: 1.Ұйымдастыру

Жоспар1. « Кім шапшан?» 3мин2. Биологиялық есеп 3 мин

3. Бейнекөрініс 4 мин

4. Мәтінмен танысу 3 мин5. Ойлан тап 3 мин6. Мылқау сурет 3 мин 7. Сандық лабиринт 4 мин 8. Биологиялық диктант 4 мин

9. Сәйкестендіру тесті 5 мин

10. “Бәрін білгім келеді” 4 мин11. Рефлексия 3 мин

12.Үйге тапсырма. Бағалау 1 мин

3.Үй тапсырмасын сұрау “Кім шапшаң?” 3мин

1.Қоректік заттар дегеніміз не? (нәруыздар,көмірсулар,майлар,минералды тұздар,су т.б)

2.Гемоглобин нәруызы қандай қызмет атқапрады? (ұлпалар мен мүшелерге оттек тасымалдайды)

3.Адам күнделікті пайдаланатын нәруыздар? (крахмал және қант)

4.Ас қорыту дегеніміз не? (тағам құрамындағы күрделі органикалық қосылыстардың ыдырап, қан мен лимфаға өтуі)

5.Адам ағзасындағы нәруыздың тәуліктік мөлшері қандай? ( 80-120гр)

6.Қорғаныш қызметін атқаратын нәруыздар? ( антиденелер)

7.Майлардың тәуліктік мөлшері қандай? 80-90гр

8.Дәрумендер не үшін қажет? ағзаның өсуі мен дамуы үшін)

9.Ұлттық тағамдарды ата? (айран,қатық,құрт,ірімшік,ет,қымыз,шұбат т.б)

2) “Биологиялық есеп” 3 мин

Есеп №1.

Егер бір адамға тәулігіне 6 грамм тұз жеткілікті болса, әр отбасыға бір аптада, бір айда қандай мөлшерде тұз жұмсалады? (Егер отбасында 3 немесе 5 адам болса).

Жауабы:

(6 г 3 отбасы саны) = 18 х 7 = 126 г

(6 г 3 отбасы саны) = 18х 30 = 540 г

6 г 5 отбасы саны) = 30 х 7 = 210 г

(6 г 5 отбасы саны) = 30х 30 = 900 г

ІІІ. Жаңа сабақ

Эпиграф

Апыл-ғұпыл ішкен ас

Асқазанға түскен тас М.Әлімбаев

3.Бейне көрініс 4 мин

4. Мәтінмен танысу 3 мин

Жұптық жұмыс

5.Ойлан тап 3 мин 6. Мылқау сурет 3 мин

1-бауыр; 2- өңеш ; 3-асқазан; 4-ұйқы безі; 5-ұйқы безі өзегі; 6-ұлтабар ; 7-өт өзегі; 8-өт қабы;

Асқорыту жолының жалпы ұзындығы

Ауыз қуысындағы сілекей бездерінің саны

Ашішектің ұзындығы

Тоқүішектің ұзыңдығы

Өңештің ұзындығы

Соқырішек ұзындығы

Жұтқыншақтың ұзындығы

Ұлтабардың ұзындығы

8. Биологиялық диктант 4 мин

1.Ас қорыту ...................... басталады.

2...........................ас қорыту және тыныс алу жолдарымен қиылысады.

3.Қарынның пішіні ................... немесе қапшық тәрізді

4.Ас қорыту жолының ұзын бөлігі ..................

5.Тоқ ішектің тұйықталған бөлігі .................деп аталады.

Керекті сөздер: алмұрт, ауыз қуысынан, аш ішек, бүйен, жұтқыншақ

9. Сәйкестендіру тесті 5 мин 1.Бауыр б а) қорытылмаған заттар өтеді

2. Соқырішек в ә) астың сіңуі өтеді

3. Ұлтабар д б) ең үлкен без

4. Аш ішек ә в) құрт тәрізді өсінді

5. Тоқ ішек а г) жұтқыншақтан кейін орналасқан мүше

6. Өңеш г д) аш ішектің жуан бөлімі

11“Бәрін білгім келеді” 3 мин

Адамда ас қорыту жолының ұзындығы? 8-9м

Эпителий ұлпасынан тұратын ас қорыту жолының қабырғасы? Ішкі

Бірыңғай салалы бұлшықет қабаты? Ортаңғы

Дәнекер ұлпасы орналасқан қабаты? Сырқы

Тіл түбірі? Ащыны

Тіл ұшы? Тәттіні

Тіл бүйірі? Қышқыл мен тұзды

Ауамен енетін микробтарды фагоцитоздайтын лейкоциттер орналасқан ауыз қуысының бөлігі? Бадамша бездер

Ас қорыту және тыныс алу жолдары қиылысады? Жұтқыншақ

Алмұрт немесе ұзын қапшық тәрізді ас қорыту мүшесі? Асқазан

Тоқ ішектің өсіндісі? Соқырішек

Ең ірі без? Бауыр

12. Рефлексия 3 мин

Үйге тапсырма: Ас қорыту мүшелерінің құрылысы. Ас туралы 5 мақал-мәтел жазу 1 мин

Бағалау “Бейнет түбі - зейнет”

Сергіту сәті. Жұмбақтар шешейік. 3 мин.

1.Ти десем тимейді

Тиме десем тиеді. (Ерін)

1.Әрі жүрер қараша ат,

Бері жүрер қараша ат.

Су бойында тұнық су,

Таңдап ішер қараша ат. (Көз)

1.Күмбір-күмбір жарғағым,

Қартайғанша жарадың. (Құлақ)

1.Жағалай – жағалай тас қойдым,

Жирен атты бос қойдым. (Тіс,тіл)

1.Тілалмасқа сөз айтсаң,

Адам таппас жауап айтар.

Бір тауды мекен еткен отыз бөрі,

Он кісі отызының жұмыскері.

Сол таудың ортасында бағлан қозы,

Масайрап секіреді ары бері.

(Отыз бөрі – отыз тіс, он жұмысшы- он саусақ, қозы - тіл)

Сабақтың тақырыбы: Асқорыту мүшелерінің құрылысы

Сабақтың мақсаты: Асқорытудың маңызы, асқорыту мүшелерінің құрылысы мен қызметі туралы білім беру.Міндеттері:

1. Ас қорыту процесінің мәнімен, адам ағзасында энергия мен зат алмасудағы маңызымен таныстыру: қызметіне байланысты асқорыту мүшелерінің құрылысы, атқаратын қызметі туралы білім алу.

2. Өзінің денсаулығы туралы жинақылыққа тәрбиелеу. Санитарлық –гигиеналық әдетке тәрбиелеу.Салауатты өмір сүру әдетін тәрбиелеу.

3. Оқушыларды талдау, синтез, салыстыру, қорытындылау және ойлау қабілеттерін дамыту.

Құрал –жабдықтар: Асқорыту мүшелерінің құрылысы, кесте, тест, электронды көрсетілім.

Сабақтың типі: Аралас сипаттаҚолданылатын модульдер: Сыни тұрғыдан ойлауға үйрету, Жас ерекшеліктеріне қарай оқыту Стратегиялық іс әрекет: «Блум таксономиясы», «Биологиялық есеп», «Топтық жұмыс», «Жұптас – ойлан - бөліс», «Кlaster» әдісі, «Топтық бағалау».Ұйымдастыру: - Қайырлы таң, оқушылар!

Сабақтың бағалау критериімен таныстырып, парақшалар тарату.

Сабақтың жоспары

Үй тапсырмасы

Жаңа сабақ

Суреттер арқылы оқушылардың түсіндірілуі

Суреттік тапсырма

Жаңа сабақты бекіту

Оқушының білімі

Оқушы

аты-жөні

Білу

Түсіну

Қолдану

Талдау

Жинақтау

Бағалау

«5» 5-6 ұпай

«4» 4 ұпай

«3» 3 ұпай

Үй тапсырмасы.

Білу: алған білімді еске түсіру. 7 мин

1) « Таңғажайып тоғыздық» тапсырмасын орындау

1. Қоректік заттар дегеніміз не?(Нәруыздар, көмірсулар, майлар, минералды тұздар, су мен витаминдер)2. Ферменттер деген не? (нәруыз текті заттар)3. Тамақ өнімдері деген не?(адам рационының құрамына кіретін өсімдіктекті және жануартекті өнім)4. Адам организміндегі нәруыздың тәуліктік мөлшері (100гр)5. Көмірсулар қандай қызмет атқарады? (энергия көзі)6. Майлардың тәуліктік мөлшері қандай? (80 - 90 гр)7. Витаминдер не үшін қажет? (организмнің өсуі мен дамуы)8. Ұлттық тағамдар мен сусындарды ата (ет, қуырдақ, қазы - қарты құрт, шұбат, айран т. б.)9. Адам ағзасына тәулігіне қажетті су мөлшері? (1, 5 - 2, 5 л)

2) “Биологиялық есеп” 3 минЕсеп №1.Егер бір адамға тәулігіне 6 грамм тұз жеткілікті болса, әр отбасыға бір аптада, бір айда қандай мөлшерде тұз жұмсалады? Әр оқушы өз отбасына есептеп шығаруға болады.Жауабы:(6 г х отбасы саны) х 7 = 6 х 5 х 7 = 210 г(6 г х отбасы саны) х 30 = 6 х 5 х 30 = 900 г

Есеп №2.Тамақтанған кезде әр адам 1 грамм нанды шығындайды. 50 000 халқы бар елді мекенде бір жылда қанша нан шығындалады?Жауабы:А) (1 г • 4 мезгіл) • 50 000 = 4 х 50 000 = 200 000 г = 200 кг.Ә) 200 кг • 365 күн = 73 000 кг = 73 т

Жаңа сабақ ( жаңа сабақтың сурет арқылы тақырыбын, мақсатын шығару)

Түсіну: «Жұптасып - ойлан - бөліс» . 5 мин «Асқорыту мүшелерінің құрылысы» тақырыбы бойынша мәтін мен жұмыс. Алдын- ала іздену тапсырмасы бойынша топ болып талқылау.

Адамда асқорыту жолының ұзындығы шамамен 8 - 10 м.

Асқорыту жолының қабырғасы

Сыртқы қабаты Ортаңғы қабат Ішкі қабат

Дәнекер ұлпадан Бұлшықет қабаты Эпителий ұлпасынан

тұратын сірқабат түзілген

Ішкі қабаты эпителий ұлпасынан тұратын сілемейлі қабықша болып табылады. Сілемейлі қабықшаның жасушалары ішек арнасына сілекей бөледі, ал оның астындағы төменірек орналасқан ұсақ бездер асқорыту сөлін бөліп…