Ауғанның отты жылдары кездесу кешінің сценарийі

Тақырыбы:«Ауғанның отты жалыны» атты Ауған соғысының аяқталуына 30 жыл толуына орай өткізілген кездесу кеші

Кештің мақсаты: Ауған соғысының аяқталуына 30 жыл толуына орай айтулы күнді атап өту. Ауған соғысы ардагерлерімен кездесу арқылы сол соғыс жайлы мағлұматтар алып, оқушылардың өрелік қабілеттерін кеңейту. Тарихи оқиға туралы мәлімет беру. Оқушыларды ұлтжандылыққа тәрбиелеу.

Көрнекілігі: слайдтар, бейнесюжеттер, сахнаның безендірілуі.

Түрі: әдеби – сазды тарихи кездесу кеші.

Пәнаралық байланыс: Қазақстан тарихы, география, орыс әдебиеті, музыка.

Өткізген:Педагог-ұйымдастырушы Карипова А.Е.

Кештің жүру барысы:

1. Армысыздар, ағалар, от кешкендер!

Ақ тәндерін боршалап оқ тескендер.

Армысыздар , ағалар, ардагерлер!

Ар сыналған жылдары от кескендер.

2. Қасіретін көзбен көрген жалғанның,

Көкірегінде мәңгілікке қалған мұң.

Алдарыңда бас иеміз тағзым қып,

Соғысында қан кешкендер АУҒАННЫҢ.

1. Құрметті қауым! Ауған жерінен Кеңес әскерлерінің шығарылуына 30 жыл тоуына орай ұйымдастырылған «Ауғанның отты жалыны» атты әдеби сазды тарихи кездесу кешіне қош келдіңіздер.

2. 1979 жылдың 25 желтоқсанында басталып 1989 жылдың 15 ақпанында аяқталған Ауған соғысы 9 жыл 10 айға созылып, мыңдаған адамның өмірін өзгертіп, қаншама қайғы қасірет әкелгені сөзсіз.

1. Сол соғыс туралы мағлұматтар базасын нығайту үшін сөз Жетіжал орта мектебінің АӘД пәні мұғалімі Фазилов Қуаныш Санатұлына баяндама жасау үшін ұсынылады.

Баяндама «Ауған соғысы: тарих, шындық, тағылым»

Ауғанстан - ислам мемлекеті Оңтүстік Батыс Азиядағы мемлекет.Аумағы 652,2 мың шаршы км. Астанасы – Кабул (1,5 млн.,1992). Халқының саны 32 млн. адам.Ауғанстан жері 29 уәллаятқа және 2 округке бөлінеді. Мемлекеттік тілі - пушту және дари тілдері. Ислам дінін ұстанады, соның ішінде сунниттік бағыт. Жерінің 3\4 бөлігінен астамы таулы. Гундкуш, Паропамиз, Сафеднах, Газни- Кандагар сынды тау жоталары кездеседі. Климаты субтропиктік. Жауын, шашын мөлшері өте аз, ауа температурасы өте жоғары болады.

1973 жылға дейін Ауғанстан монархиялық билікті ұстанды. 1973 жылы әскери төңкеріс болып, революция жарияланды. 1978 жылы қанды төңкерістен кейін Революциялық Кеңес келді. Оны қолдау үшін 1979 жылы Ауғанстанға Кеңес Одағы әскерлері шақырылды. Осылай КСРО 1979 жылы 25 желтоқсанда Кеңес әскерінің шектеулі контингентін Ауғанстан жеріне енгізді. Мұның арты он жылға созылған қанды қақтығысқа алып келді.КСРО қорғаныс министрі бұйрығымен аталған соғысқа Кеңес әскерлерінің қатысы сол кездегі басшылық тарапынан жіберілген өрескел қате болды. Себебі бөгде ел мен жердің ішкі жағдайымен олай толық таныс болмай жатып ақ, өздерін бір, екі айлық акцияға қатысып, белгілі бір тапсырманы орындайтын боламыз деп есептеді. Олай болса Ауған соғысының жылнамасына көңіл аударйық:

1979жылы Кеңес әскерлері өздерінің 86 адамынан айырылды, оның 7-уі қазақстандықтар еді.

1980 жылы қаза болғандар саны – 1484 , 181 - і қазақстандық болды.

1981жылы 1298 солдат пен офицерлер көз жұмса, оның 97 сі қазақстандықтар болатын.

1982жылы қаза тапқандар 1948 адамды құраса, оның 168 адамы қазақстандықтар еді.

1983жылы қаза болғандар саны 1446 адам, оның 72 сі Қазақстаннан болды.

1984жылы 2343 айырылып, оның 103 – і қазақстандықтар болатыг.

1985жылы 1868 адамнан айырылып, оның 86-сы қазақстандықтар еді.

1986жылы қайтыс болғандар саны 1333 адамды құрады, ал оның70-і Қазақстаннан еді.

1987жылы қаза тапқандар саны 1215 адам болса, оның 64 адамы біздің отандастарымыз болды.

1988 жылы мерт болғандар саны 759 адамды құраса, оның 44 қазақстандықтар болды.

1989жылы қаза тапқандар 53 адам болса, оның 8-і Қазақстаннан болатын.

Міне осылай Кеңес әскерініңресми деректері бойынша бұл соғыста 15 мыңнан астам совет офицерлері мен солдаттары қаза тапты, 35 мыңнан астам адам жараланып, оның қаншасы өмірлік мүгедек болып қалды. Осы соғыс әрекеттері КСРО ға 5 млрд. сом шығын әкелді. Ал осы соғыстың ел басына әкелген қайғы қасіретінде шек жоқ. Бұл соғысқа Қазақстаннан 21979 адам қатысып, оның 780-і қаза тапты, ал 22 – сі хабарсыз кетіп, із түссіз жоғалып кетті. 1990 жылғы мәліметтер бойынша хабарсыз кеткендердің 2-еуі АҚШ та тұтқында, 11-і тұтқындар лагерінде қаза тапқан. Соның ішінде Н.Г.Саминь мен Қ.Бекболатов Бадабер тұтқындар лагерінде ерлікпен қаза тапқаны соңғы уақытта белгілі болды. Иә, адамзат тарихындағы қанқұйлй оқиғалардың бірі осы АУҒАН соғысы болғаны жасырын емес. осы соғысқа біздің ауданымыздан да азаматтар аттанып, өздерінің интернационалдық борыштарын өтегендер саны- 36.

Қарауыл

Абдилманов Талгат Аскынович 07.01.1968 ж

Алтыбаев Сарыбай Нурланбекович 1962 ж

Бекшойнов Нурлан Куанышевич 24.07.1966 ж

Ертуганов Кайрат Берикболович 21.08.1961 ж