Азот тіршілік тірегі тақырыбы химия 9 сынып

Тақырыбы : Азот және оның қосылыстары.

Сабақтың мақсаты: 1. V негізгі топшаның маңызды бейметалы – азоттың жай зат ретіндегі қасиеттерін, тірек сызбанұсқалары, оқушылардың білім деңгейін жаттанды түрде емес, тыңғылықты оқып-үйренуін, түсінуін жеңілдетеді, алған білімін оңай еске түсіруіне мүмкіндік туғызу.

2. Өз ойын айта білу, тірек сызбанұсқалары есте сақтау қабілетін жетілдіру және ой-өрісін кеңейтуін дамыту.

3. Химиялық реакция теңдеулерін сипаттап жазу дағдысын, шығармашылық жұмыс істеуге дағдыландыру .

КИІКБАЕВА Ләззат Абілманқызы –

Текелі қаласы

№4 орта мектебінің

химия пәні мұғалімі

АЗОТ – Т ІРШІЛІК ТІРЕГІ

Үздік слайд - 2014

Муз

Сабақтың ұраны: «Білімнің басы – бейнет, түбі – зейнет».

Сабақтың типі: Аралас сабақ.

Сабақтың түрі: Кіріктірілген сабақ.

Сабақтың көрнекілігі: Д.И. Менделеевтің периодтық кестесі, зертханалық тәжірибелерге қажетті құрал-жабдықтар мен реактивтер, электронды оқулық, компьютер, слайдтар.

Сабақтың жоспары: І. Қайталау – оқу айнасы.

а) V А топ элементтерінің жалпы сипаттамасы.

б) Физикалық және химиялық қасиеттері.

3. Алынуы мен қолданылуы.

Сабақтың барысы:

Ауаны шарлап кезеді

Таза күйде пайдасыз,

Білгіш болсаң айта ғой

Қосылысы – өмір өзегі.(Азот)

Электрленген Д.И.Менделеевтің периодтық жүйесі көмегімен азотқа сипаттама беру .

Азоттың ашылу тарихы XVIII ғасырдан белгілі. 1772 жыл туылған жылы болып саналады. Азоттың ауада бар екендігі Қытайды ХІІІ ғасырда Маохаоның жұмыстарында жазылған.

Европада азоттың ашылуы ауаның күрделі қоспасы екенін білумен жүрді. Осы бағытта азотты алғаш рет 1772 жылы зерттеген ағылшын химигі Даниэл Резерфорд. Тыныс алуға, жануға жағымсыз екенін анықтап, «тұншықтырғыш газ» деп атады. Кейін швед аптекарі Карл Вильгельм Шеле 1773 жылы ауа екі газдың қоспасы екенін зерттеп, оның біреуін «бұзылған ауа» деп атады.

1776 жылы Антуан Лоран Лавуазье бұл газды тіршіліксіз деп атады. Зертханада тышқанға тәжірибе жасағанда, олар осы газдан уланып қырылып қалған .

Сабақ тірек-сызбалары арқылы түсіндіріледі.

Азот

1772 ж. Резерфорд

Құрамы

+7 N 14 II период

V топ, негізгі топша

2 е, 5 е

1S 2 2S 2 2P 3

АЗОТ

Органикалық зат

Чили селитрасы

Топырақ

Белок 18%

Ауа 78%

Үнді селитрасы

2.Табиғатта таралуы:

3.Алынуы :

1) Өндірісте – ауадан – азот

2) Зертханада :

А) 3 CuO + 2NH 3 →3Cu + 3H 2 O + N 2

Ә) NH 4 NO 2 →N 2 ↑ + 2H 2 O

Б) NaNO 2 + NH 4 CI →N 2 + NaCI + 2H 2 O

4. Физикалық қасиеттері :

Г Т N2

N+5

А И Мт = 28

3 У D ауа = 0.95

T қайнау = 1960С

N

NH 4 OH

NH 3

NO, NO 2 , N 2 O 5

HNO 3

KNO 3 , NaNO 3

5) Химиялық қасиеттері :

N +3 , N 0 , N +1 , N +2 , N +3 , N +4 , N + 5

+O 2

2NO + Q

2NH 3 + Q

NH 4 CI

6 ) Негізгі қосылыстары:

Li 3 N

+Li

+H 2

N 2

АЗОТ

Азот қышқылын алу

Инертті орта

Аммиак синтездеу

Ауа 78%

Салқындатқыш жүйеде

Нитрид алу

Цианид алу

7.Қолданылуы:

Тұрмыста

Азот тыңайтқыштары

Салқындатқыш

жүйеде

Аммиак

Медицина

Азот қышқылы

Дәнекерлеуге

Қопарғыш зат

Қолданылуы:

Азот қышқылы

HNO 3

«Зертте де зерделе». Зертханалық тәжірибелер.

1. Қыздырудың әсері. Аммоний тұздарын қыздырғанды олардың айырылуы құрамына қарай әр түрлі өтеді.

NH 4 Cl = NH 3 ↑ + HCl

Бөлінген аммиак NH 3 хлорсутекпен әрекеттесіп, сынауықтың суық қабырғасында аммоний хлоридінің ақ кристалдарын түзеді.Реакция теңдеуін жазыңдар.

2. Химиялық қасиеті. Азот қышқылы күшті тотықтырғыш. Оған көз жеткізу үшін аздап шала жанған ағашты қыздырылған концентрлі азот қышқылына апарса болғаны, оттекте жанғандай лап ете түседі. Сол сияқты қышқылға бір тамшы скипидар тамызса, ол тез тұтанады.

Себебі: Азот қышқылы күшті тотықтырғыш болғандықтан өте шабытты реакцияласады.

Тапсырмалар:

І топ. Бейтараптану реакциясының көмегімен: