Азот туралы химия таныстырылымы 8 және 9 сынып

АЗОТ

АЗОТ ТОПШАСЫНА ЖАЛПЫ СИПАТТАМА • Периодтық кестенің VA-тобы элементтері атомдарының валенттік деңгейлерінің электрондық формуласы: ns2np3 , оларға –III, +III және +V тотығу дәрежесі тән.

• N, P және As электртерістігі бойынша бейметалдар, Sb екідайлы элемент, • ал Bi-тың металдық қасиеттері басым. • Азот бoс түрде газ, ал қалған элементтер жай түрде қатты.

•Топ бойынша бейметалдық қасиет әлсіреп, •металдық қасиет артады.

• Азотты XVIII ғасырда бір-біріне қатыссыз бірнеше ғалым ашты. Ағылшын зерттеушісі Генри Кавендиш ауаны

бірнеше рет қатты қызған көмірдің үстінен өткізіп

(осылайша оттегі бөлінген ), содан соң түзілген көмірқышқыл газын сіңіру үшін сілті ерітіндісі арқылы

өткізгенде түзілген жаңа газды тыныс алуға жарамайтын болғандықтан “тұншықтырғыш ауа”(азот)

деп атады. Тәжірибесінің нәтижесі мерзімінде жарияланбағандықтан азотты ашу иелігі ағылшынның

басқа ғалымына бұйырды. • Кавендиштің отандасы Джозеф Пристли (1733-1804)

майшамның жабық ыдыста жануын бақылау арқылы жану мен тыныс алуды қолдамайтын газдың түзілгенін

сипаттады. • Ең соңында ағылшынның тағы бір ғалымы Даниэль Резерфорд (1749-1819) азотты ауадан алды.Кавендиш

пен Пристлиден айырмашылығы, ол өзінің бөліп алған “тұншықтырғыш ауасының” алыну жолы мен қасиеттерін

сипаттап, 1772 жылы жариялады. Сондықтан да азотты алғаш ашқан Резерфорд болып саналады.

Бұл мысалдар ғылым тарихында мынадай жағдайды

еске салады: кім зерттеу еңбегінің нәтижесін бірінші жарияласа, ашылу құрметі сол ғалымға тиесілі болады.

АЗОТ АТОМЫНЫҢ

ҚҰРЫЛЫСЫ

МҮМКІН БОЛАТЫН ТОТЫҒУ ДӘРЕЖЕЛЕРІ