Балабақшада қарапайым математикалық түсініктерді қалыптастыру

Мектеп жасына дейінгі тәрбиеленушілердің қарапайым

математикалық түсініктерін қалыптастыру

Түркістан облысыТүрсістан қаласы

«Абай атындағы №31 жалпы орта мектеп» коммуналдық мемлекеттік мекемесі жанындағы шағын орталықтың мектепалды даярлық топтың тәрбиешісі Дауленбаева Әлия

Мектеп жасына дейінгі балалардың негізгі іс-әрекеті ойын болғандықтан, барлық іс-әрекеттер ойын түрінде беріледі. Дамытушы ойындар мектеп жасына дейінгі балаларды кеңістікке, қағаз бетінде бағдарлай алуға, дәптер бетінің тор көзімен танысуға, сызба-карта бойынша бағдарлауға үйретеді. Балалар заттарды тек көзбен көру ғана емес, практикалық әдіс арқылы салыстыра отырып, көлемдерін анықтауды үйретеді. Қоршаған ортадағы заттармен байланыстыра отырып салыстыру; көзбен көріп, оған практикалық талдау жасау; геометриялық пішіндер мен денелер туралы білімді жеңіл меңгереді. Айналадағы қоршаған ортаның әрбір тасы, суы, құмы, гүлі, ағашы, мұның барлығы алғашқы математикалық түсініктерін қалыптастыруға үлкен пайдасын тигізеді. Балаларға көрнекілік арқылы көрсеткеннен гөрі, көзбен айналаға қарап, оған мысал келтіре отырып есептеген анағұрлым есте қалатыны сөзсіз. Демек, бұл әдістің бала үшін маңызы зор екенін аңғарамыз. Бұл күнделікті өмірде басқа да іс-әрекет түрлері арқылы алынған дағдыларын қолдана алуларына көмектеседі. Балаларда көз мөлшерімен салыстыру қабілеті дамиды.

Математиканы меңгеру барысында геометриялық пішіндер мен денелерді зерттеу, шамаларды салыстыру, таразымен жұмыс жүргізуде нәтижеге жетуге септігін тигізеді. Мысалы: менің қолым бос емес, телефон номерін теріп берші деген сияқты іс-әрекетті орындауға қызықтыратындай жағдай туғызу.

Жас шамасына қарай балалармен жүргізілетін жұмыс бағдары:

3-4 жас

Геометриялық фигуралар және пішіндермен таныстыру, негізгі түстерді ажыратуға, екі затты салыстыруға, көлемін айтуға үйрету.

Бірдей және әртүрлі пішіндерді топтастыру.

Ойынға қатысуға қызығушылығын туғызу.

Баланың алдына қойған мақсатына жетуге ықпал ету.

Математикалық ертегіні құрастыруға үйрету.

4-5 жас

Геометриялық фигуралардың айырмашылықтарын ажыратуға үйрету.

Пішіндерді топтастыруға үйретуді жалғастыру

Кеңістікті бағдарлауға үйрету.

Заттарды ретімен орналастыруға үйрету.

Мазмұндық математикалық ертегіге қызығушылық танытып, көңіл аударуға қатыстыру.

5-6жас

Танымдық, шығармашылық қабілеттерін одан әрі дамыту.

Үлкендермен ойын және тапсырмаларды еркін орындау.

Түрлі қимылды ойындар мен шашқа жүрісі сияқты ойындарды үйрету.

Математикалық жұмбақтар мен бас қатырғыш ойындарды, әзіл есептер шешуді жалғастыру.

Математикалық ертегі құрастыруда алғырлық, қызығушылық, тапқырлық қабілеттерін дамыту.

Баланың ой өрісінің дамуында математика оқу іс-әрекетінің маңызы зор. Қазіргі таңда «математик болып шықпайықшы» деген көзқарас артта қалды. Математика түрлі кәсіпте үлкен орын алады. Математика баланың кіші жасынан бастап оның тәлім тәрбиесіне, ойының дамуына ықпал етеді. «Таным» білім беру саласы баланың ақыл-ойының дамуында үлкен рөл ойнайды. Сол себептен мектепке дейінгі мекеме тәрбиешілерінің алдында ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ МЕМЛЕКЕТТІК ЖАЛПЫҒА БІРДЕЙ БІЛІМ БЕРУ СТАНДАРТЫ белгілі мақсаттар қоюда:

Баланың қоршаған ортада бағдарын кеңейтіп толықтыру, салыстыру, талдау, жалпылау, байқау, үлгілеу, қарапайым іздеу әрекеттерін, табиғатты қорғау тәсілдерін меңгеруін, түрлі ақпарат көздерімен жұмыс жасау дағдыларын қалыптастыру.

Мектепке дейінгі жастағы балалардың ойлау қабілетінің дамуы бірнеше кезеңнен өтеді. Алғашында балалар қолмен ұстап сезу арқылы жұмыс жасайды., барлық ойлау операциялары іс-әрекет арқылы жүреді. Кейін келе, көрнекіліктің көмегімен ғана жұмыс жүргізуге болады. Ересектер тобына келгенде, балалардың логикалық ойлау қабілеттері белгілі бір нысанға жетеді, логикалық есептерді елестету арқылы шеше алады. Бала өз пікірін айтуға, жалпылауға, салыстыруға, талдауға үйренеді.

Мектепке дейінгі жастағы балалардың білімдерін нығайтып толықтыру жұмыстары ойын арқылы жүргізіледі.

Дидактикалық ойын дегеніміз-тәрбиеленушінің қоршаған ортаны терең және айқын тануда қолданылатын, белгілі бір нысанын көздейтін, шығармашылық әрекет.

Дидактикалық ойын топтамасы:

Сан мен есеп ойындары.

«Уақыт әлеміне» саяхат

Кеңістікті бағдарлау ойындары

Геометриялық пішіндермен ойындар

Логикалық ойындар