Балабақшадағы интерактивтік технологиялар туралы мақала

Иновациялық технологияларды интерактивтік құралдар негізінде қолдану

Инновациялық технологияларды пайдаланудың ең маңызды мақсаты тәрбиеші мен баланың арасындағы бірлескен танымдық қызмет нәтижесіне қол жеткізу болып табылады.

Инновациялық технологиялардың педагогикалық мәні – баланың танымдық қызметін нығайту, негізгі жеке қасиеттерін қалыптастыру, дербестігін көтермелеу.

Инновациялық технологиялар мектепке дейінгі білім беруде ең алдымен өзекті мәселелерді шешу үшін, қызмет көрсету сапасын жақсарту үшін, ата-аналардың өсекелең талаптарын іске асыру үшін пайдаланылады.

Мектепке дейінгі ұйымдарда тәрбиелеу және оқыту үдерісі интерактивтік жабдықтар негізінде инновациялық технологияларды пайдалану ұйымдастырылған оқу іс-әрекеттерін ұйымдастырудың дәстүрлі формаларына қарағанда бірнеше артықшылықтары бар. Технологтар ұйымдастырылған оқу іс-әрекеттерін ерекше ұйымдастырудың әдістері мен тәсілдерін, барынша мазмұнды және қызықты ұйымдастыруды, оқу материалдарын сапалы өңдеуді және баланың ынталану ортасын қосуды ұсынады. Интерактивтік жабдықтар негізінде тәрбиелеудің инновациялық технологияларына интерактивтік оқыту технологиясын, жобалай оқыту технологиясы және компьютерлік технологияларды жатқызуға болады.

Интерактивтік жабдықтар мен инновациялық тұрғыда тәрбиелеу әдістерінің бірігуі білім беру бағдарламаларының сапасы мен тиімділігін, балалардың даму ерекшеліктері мен деңгейіне қарай білім беру жүйесін бейімдеуді арттырады.

Инновациялық технологияларды пайдалану мен электронды дидактикалық ресурстарды құрудың әдістерін меңгеру, интерактивтік жабдықтарды пайдалана отырып ұйымдастырылған оқу іс-әрекетін үлгілеу және жоспарлай білу педагогтарға тәрбиелеудің нақты міндеттерін шешуге көмектеседі, мектеп жасына дейінгілердің танымдық белсенділігін және ынтасын арттырады.

Интерактивтік құрылғылар үшін интерактивтік тапсырмалар қол жетімді болуы тиіс, педагогқа балалармен жұмыс істеуге арналған ресурстар – бір сөзбен айтқанда дамытушы ойындар қажет.

Өздеріңізге белгілі, мектепке дейінгі білім беру саласындағы оқыту әдістерін білімнің қайнар көзі мен танымдық іс-әрекетінің сипатына сәйкес бөлуге болады. Білім көзі бойынша мектеп жасына дейінгі балаларды оқыту әдісі ретінде демонстрациялық, көрнекілік, практикалық әдістерін пайдалану ұсынылады.

 Тәрбиеленушілермен зерттелетін нысандарды, құбылыстарды және үдерістерді зерттеу мақсатында көзбен көріп, қолмен ұстау үшін демонстрациялау әдісі пайдаланылуы тиіс.

-Көрнекілік әдісі заттарды, үдерістерді, құбылыстарды, олардың символикалық бейнесін (фотосуреттер, сызбалар) көрсетуді талап етеді.

- Практикалық әдіс (жаттығу) дағдылар мен іскерлігін қалыптастыруға бағытталған. Жаттығулар тілін, назарын, жадын, танымдық қабілеттерін, жеке қасиеттері мен дағдыларын дамытуға және оларды қолдануға ықпал етеді.

Танымдық қызметтің сипатына қарай мынадай оқыту әдістерін пайдалануға болады:

-Түсіндірмелі-көрнекілік, көрнекілік арқылы болжалды ауызша түсіндіру;

-Мәселені баяндау әдісі, мәселені шешімін табу жолдарын ұсынады;

- Ішінара - іздеу әдісі, педагог балалармен бірге берілген тапсырманы шешу;

- Компьютерлік дидактикалық ойындар әдісі.

Оқыту әдістерін таңдау балалардың мүмкіндіктерін, жасы мен психофизиологиялық сипаттамаларын ескере отырып анықталады.

Инновациялық технологиялар негізінде интерактивтік оқыту әдістері жатыр. Интерактивтік әдістермен қатысушылар бір-бірімен өзара әректтеседі, әдістерді түсінеді, сонымен қатар ұйымдастырылған оқу іс-әрекеттері педагогпен қоса барлық қатысушылардың өзара қатысуымен болады. Көптеген интерактивтік әдістер түрлі технологияларда өзара әрекеттеседі және көздеген нәтижеге қол жеткізуге мүмкіндік береді. Интерактивтік оқыту технологиялары, білім беру қызметінің субъектісі ретінде, бала мен педагог арасындағы қарым-қатынас және өзара іс-қимыл дағдыларын қалыптастыруда білімді меңгерудің әдістері ретінде қарастырылады. Олардың мәні тек қабылдау, есте сақтау, назар аудару үдерістерінен ғана емес, ең алдымен шығармашылықта өнімді ойлау, мінез-құлық, қарым-қатынастан тұрады.

Балабақшаларда ең көп қолданатын интерактивтік әдістердің бірі «Рөлдік ойындар», «Миға шабуыл», «Синквейн» әдістері, жобалау әрекеті және т.б. Сонымен, мысалы, рөлдік ойын үдерісінде әрбір бала өзіне берілген рөл үшін «уайымдайды». Алған білімдері жеке-мәнді, эмоциялы-бояулы, өйткені үйренуші оқиғаның қатысушысы рөлінде болды. Жұмыстың ойын формасы белгілі бір көңіл-күй жасайды балалардың ойлау қызметін күшейтеді.

«Миға шабуыл». Шектеулі уақыт аралығында берілген тақырыпқа қатысты барлық балалардан ой-пікірлері жинақтау ұсынылады.

Мысалы, Балалар, қай ертегінің кейіпкері бізге қонаққа келді? Ол кім?

«Синквейн». Синквейн, француз тілінен аулдарғанда – 5 жол. Синквейн – ақпаратты синтездеуге көмектесетін рифмасыз өлең жолдары.

МДҰ тәрбиелеу-оқыту үдерісінде осы әдісті былай қолдануға болады:

1-жол: Зат немесе құбылысы;

2-жол: Бұл заттың сипаттамасы;

3-жол: Бұл заттың әрекеті;

4-жол: Бұл зат ұнады ма? Қалай?

5-жол: Бұл затты басқаша қалай атауға болады?

Мысалы: 1. КҮН; 2. Жарық; 3. Жылытады; 4. Иә. Далада жылы; 5. Жылулық.

«Кластерлер». Кластер ағылшын тілінен аударғанда түп, сабақ. Кластер – қандай-да бір тақырыпты ашық және еркін ойлауға ықпал етуге арналған әдіс.

МДҰ-да бұл әдісті келесідей қолдануға болады. Интерактивтік тақтада берілген сөз бейнеленген сурет көрсетіледі. Балалар осы сөзге қатысты басқа сөздерді атайды. Берілген бірнеше суреттердің арасындағы байланыстарды табу тапсырылады. Бұл әдісті жеке және топпен орындауға болады.

Мектепке дейінгі ұйым тәжірбиесіне жобалау әдісі белсенді енгізілуде. Жобалау әдісі балалар қызығушылығының қажеттілігінен, балалардың жас және жеке ерекшеліктерінің әдісі болып табылады. Бұл педагогикалық үдерістерді балабақша қабырғасынан қоршаған ортаға шығаратын бірнеше жобалардың бірі.

Жобалау әрекеттері «орындаушы» емес «қайраткер», тәрбиелеуге мүмкіндік береді. Мектепке дейінгі тәжірибеде жобалау әдістерін қолданудың ерекшеліктері: ересектер баланы бағыттауға, қиындықтарды табуға, қызығушылығын тудыруға және бірлескен жобаларға тартуы қажет, алайда ата-аналардың көмегіне жүгінудің қажеті шамалы.

Педагог балалардың өндірістік қызметін ұйымдастырушы ретінде әрекет етеді, ол ақпарат көзі, кеңесші, сарапшы болып табылады. Ол − жобаның негізгі директоры және кейінгі ғылыми-зерттеу, ойындар, өнер, практикалық-бағытталған іс-шаралар, балалардың жеке және топтық проблемаларын шешуде үйлестірушісі. Сондай-ақ, ересектер баланы дамытуда серіктес және көмекшісі болып табылады. Балалармен жоба жұмысын пайдалану баланың өзін-өзі бағалауын жақсартуға көмектеседі. Жобаға қатыса отырып, бала өзін құрбыларының арасында маңызды сезінеді, өзінің ортақ іске үлесін қосып отырғанын, өзінің жетістіктерін көріп қуанады. Жобалау негізіндегі оқыту қөп балалы топтарға қолайлы тұлға аралық қарым-қатынастарды дамытуға ықпал етеді.