Балалар көрген соғыс қияметі туралы әдеби мақала

«Жабайы алма»:Балалар көрген соғыс қияметі

Ғылыми жетекші:Филология ғылымдарының кандидаты,қауымдастырылған профессор А.С. Шыныбекова. Қазтай Ақерке Филология БББ 4 курс білімгері І.Жансүгіров атындағы Жетісу университеті [email protected]

Түйін: Балалық шақтың бейкүнә әлемі мен соғыстың қанды қияметі арасындағы қайшылықтар айқын көрсетіледі.

Сайын Мұратбеков тек Жетісу өлкесінің емес,күллі қазақтың белгілі жазушысы. Жазушының балалық шағы сұрапыл соғыс жылдарымен қатар келген.Сондықтан өзінің балалық шағын,соғыстан кейінгі тұрмысты көп жазған жазушы. «Жабайы алма» да – сол қатардағы шығарма.

Соғыс жылдарындағы ауыл өмірі, ауыр тұрмыс,қажырлы еңбек,адалдық пен адамгершілікті сөз ететін повесть – қазақ балаларына арналған үздік шығармалардың алдыңғы қатарынан орын алады.Өйткені, повесть 1972 жылы жарыққа шықса да, әлі күнге дейін әрбір бала сүйіп оқиды.

«Тау бөктерінде тұтасқан жабайы алма болатын» деп басталатын туындының тілі жатық, көркем әрі жеңіл.Повесть сонысымен оқырманын өзіне баурап алады.Балалық шақтың қиындық пен ауыртпашылыққа толы кезеңі суреттелген шығарманың негізгі кейіпкері – Қанат деген бала.Қанат пен достары күн сайын жабайы алманың саясына келіп таңнан кешке дейін ойнайтын. Бірақ балалар ауыл жұртына белгілі Көкінай атты иттен қорқатынды. Бірнеше жыл әлгі ит жабайы алманың жанындағы үңгірді мекен етеді. Қан майданға аттанған Бәсеннің тазысының киесі бар еді. Бір күндері күшіктеріне азық іздеген Көкінай Бүбітай есімді әйелдің үйіне кіріп, сүтін төгіп, нанын алып кетеді. Кейіннен ашуға булыққан қарулы әйел Көкінайдың күшіктері жатқан үңгірдің аузын көміп тастайды. Осыдан кейін күшіктерінен айырылған тазы ауылдан мүлдем жоғалып кетеді. Арада біраз уақыт өткеннен кейін тау бөктеріндегі жабайы алма уылжып пісе бастады. Бір топ бала талды жағалай алма теріп жүрген еді. Бір кезде ойын баласы Сыпатай кәрі ағаштың ұшар басына шыға бергенде жерге құлап түсті. Биіктіктен құлаған бала сол мезетте жан тәсілім етті. Сыпатай Бүбітайдың ұлы еді. Осылайша, кезінде жеті қазынаның бірі – тазыға қиянат жасаған ана ұлынан көз жазып

Бірінші бөлімде балалардың соғыс уақытындағы қиындықтары мен қызықтары ерекше баяндалады. Әлбетте, айқас жылдары әрбір отбасында жоқшылық белең алды.Бір уыс тарыны балалары үшін ұрлап әкелетін ауыл әйелдері жазықсыздан…