Балалар мен жасөспірімдерге сублимация әдістері туралы мақала

Г.М.Егізбаева

психолог

«Т.Бокин атындағы №41ОМ»

Ақши ауылы

Іле ауданы,

Алматы облысы

Мақсаты: балалар мен жасөспірімдердің бойындағы қорқыныш, үрей, фрустацияны, аутоагрессияны арт терапия техникалары арқылы қорғаныш механизмін қалыптастыру немесе сублимациялау.

Жаттығу түрлері:

«Балауыз терапиясы»

«Кляксография»

«Эмоцияны шашу» техникасы арқылы изотерапия

Өтілу түрі: облыстық семинар

Ұйымдастыру үшін:

Балауыз, үрлегіш арқылы қатысушылардың таңдауына қарай топқа бөлу.

Техникалық қамтамасыз етілуі: интербелсенді тақта, проектор

Барысы:

Кіріспе. (2 мин)

Қайырлы күн, бүгінгі облыстық семинарға келген қауым! Бүгін сіздермен кездескенімізге қуаныштымыз. Жаттығуларға белсенді қатысып, өзара тәжірибе алмасуға, белсенді қатысуға шақырамыз! Қазіргі таңда балалар мен жасөспірімдер арасында агрессивті,оның ішінде аутоагрессивті мінез-құлықтың, фрустацияның кең етек жайғаны соншалық - балалар өзін-өзі қорғауды білмейді. Негативті эмоция, күнделікті жауапкершілік тұлға бойындағы сублимациясын ең төменгі деңгейге ығыстырады. «Сублимация» терминін ең алғаш рет З.Фрейд психоанализ ғылымына енгізген. Сублимация әлеуметтік тұрғыдан алғанда қолайлы мақсаттарға, мысалы, шығармашылық, спорт, метафизика немесе дін бойынша нәтижелерге жету үшін энергияны қайта табыстау арқылы ішкі кернеуді жоюға жауапты психиканың қорғау механизмі болып табылады.Мұндай сублимациялық бағалау адамның ішкі жанжалдарынан құтылуға бағытталған емес, әлеуметтік бейімделу шешімін іздеуге бағытталған кез-келген терапияда болады.Қазіргі кезде сублимация бірнеше мағынаға ие және кеңірек түсініледі, бірақ оның шыққан табиғатына қарамастан, сублимация – қолайсыз импульстарды қайта бағыттау. Сублимацияның мысалдары:

– Хирургиялық операция жасау арқылы садистық тілектерді сублимациялауға болады;

– бейнелеу өнері, әзіл-қалжың, анекдоттарға артықшылық берсең, тығыз қарым-қатынасқа деген ар-намыс тілегін аластауға болады. Барлық жерде күн сайын адам әртүрлі проблемалы немесе стресстік жағдайларға тосқауылдарды күтеді, олар стресстен босатылуы керек. Сублимация процесі адамға ішкі қақтығыстарға назар аудармауға көмектеседі, бірақ оларды шешу жолдарын іздестіру үшін адамның энергиясын қайта бағыттауға көмектеседі. Бұл психологиядағы сублимацияның негізгі функциясын білдіреді.Сублимацияның алгоритмін дұрыс қолданса, тиімді нәтиже береді:

-күнделікті өмірдегі «қысылу,қымсынудан» құтылу, күнделікті өмірдегі әр субъектті және объектті жағымды қалыпта қабылдау;

-Қиялды дамыту.Қиялды дамыту арқылы ең керемет жетістіктерге жетуге болады;

-Ішкі түйсікке сенім арту. Қиял мен ішкі түйсік түйіскен кезде бейсаналықты шығармашылық жолмен шарықтатуға болады;

- «Қара құрдым» эффектісін тиімді пайдалану. Қараңғы бөлмеде жалғыз тыныштықта толықтай дерексіздену.Бұл психиканың сыртқы дүние ойларынан қайтуға көмектеседі және оңтайлы шешімді табуға жол ашады. Барлық сезім мүшелері дем алады және ми қайта өңдеу үшін қандай да бір ақпарат ала алмайды: бұл бейсаналықты шығарып, проблеманың бәрін қайтадан басқа қырынан көруге мүмкіндік береді және дұрыс шешімін табуға қолайлы эффект береді.

-Өз-өзіңді қабылдау. Бойыңдағы қорқыныш, үрейді өзіңе сенімділігіңді арту арқылы жеңуге болады.

-Ішкі эмоционалды көтерілу, тамсану сезімін есте сақтау арқылы табысқа жету қажеттілігіне жұмсау.

Балалар мен жасөспірімдердің бойындағы аутоагресссивті мінез-құлқын, үрей, қорқыныш, фрустациясын психологиядағы арт терапия техникалары арқылы қорғаныш механизмін қалыптастыру.