Бақты ата деген кім тақырыбындағы ғылыми жұмыс

БАҚТЫ АТА ДЕГЕН КІМ ?

Мен, қолыма қалам алып осы жазбаны жазғанда жазушылық немесе журналистік қабілетімнің асып- тасып бара жатқанынан жазып отырған жоқпын. Кейінгі ұрпақ біздің ата-бабаларымыздың кімдер екенін, рухымыздың кім екенін, өзімнің қал-қадырымша айта кетуді өзімнің ұрпақ алдындағы борышым деп санадым. Менен кейінгі ұрпақтарым осының жалғасын әрі қарай жалғастырар деген үміттемін. Жетпіс жыл үстемдік құрып адыраған Кеңес өкіметінің орнына бірнеше тәуелсіз мемлекеттер орнады. Соның бірі Қазақ халқы егеменді ел болып, өзіндік мемлекет құрып, өз ұлтының ұмыт қалған әдет-ғұрыптарын, тілін, дінін, ұлттық дәстүрын қайта қалпына келтіруде. Сондай саналы шаралардың бірі туған жеріміздегі киелі жерлерді жан-жақты зерделеу.

Мемлекет Басшысының «Рухани жаңғыру» жөніндегі бастамасына сәйкес бүгінде еліміздегі тарихи ескерткіштер мен киелі жерлердің мән-маңызы жан-жақты зерделеніп жатыр. Сондай тарихы тұнған орынның бірі – Қызылорда облысындағы Қызылқайың ауылында орналасқан Бақты ата мазары. Осы жерде Бақты ата деген кім? Қайдан шыққан? Аталған ескерткіш мемлекет қарамағына не себебепті алынған? деген сауалдар қойылады. Бұл сауалдарға бір – бірлеп жауап берейін. Мен есейіп, өзіме-өзім келген соң, әкемнен ата-бабам туралы сұрағанымда ол өзінің әкесі Нұрмырза оның әкесі Баян деген кісі, Баянның әкесі Медет, Медеттің әкесі Есенгелді, Есенгелдінің әкесі Ұзын, Ұзынның әкесі Торы, Торының әкесі Алтыбас екенін айтқан болатын. Нұрмырзадан екі ұл, бір қыз дүниеге келді. Алтыбас руынан дүниеге келген Нұрмырза жеті жыл жаяу жүріп Меккеге барып, қажы атанған. Сырдария етегіндегі Қызылқайың деп аталатын жерден халық білім алатын мешіт салдырған.

Нұрмырза атам діндар, ғұлама адам болған екен. Ғұмырын халықты имандылық жолға, ұрпақ тәрбиесіне, адамдарды еңбекке, адамгершілікке тәрбиелеуге арнаған. Халықты білімге тартып, ағартушылықпен айналысқан. Көнекөз қариялардың айтуы бойынша мешіт ғимараты ауыл өндірісіне қажетті заттар сақтайтын қойма ретінде, соңынан тұрғын үй ретінде пайдаланылған. Күтім көрмегендіктен әрі заман талабына сай қажеті жоқ деп танылып, төбелері құлап, ұзақ уақыт қабырғалары ғана сақталған. Нұрмырза қажы діни ағартушы ретінде ел есінде қалған тұлға. Мешітте бірнеше жыл бойы тер төккен, жұртты имандылыққа үндеумен қатар, араб тілі мен дін сабақтарын өткізіп, шәкірттер тәрбиелеген көрінеді. Бүгінде мешіт күрделі жөндеуден өтуді қажет етеді.

Нұрмырза атам ағартушылық қызметпен қоса халықты еңбек етуге де тәрбиелеген. «Атадан мал қалғанша, тал қалсын» деген оймен жеміс ағаштарын еккен. Қазіргі уақытқа дейін Қызылқайың ауылында «Нұрмырза бағы» деген атпен жеміс бағының орны сақталған. Әкемнің айтуы бойынша Нұрмырза атам отбасында да бақытқа ие болған екен. Нұрмырза атам алпыс жастан асқанша перзентті бола алмапты. Жасы ұлғайған соң Меккеге барып, алладан перзент сұрапты. Меккеге кеткен ұзақ сапарынан келгенше бәйбішесі Шонан әжем құлағына сырға салып, үйленетін қызды айттырып қойған екен. Жеті жылдық сапардан шалы аман-есен келген соң , халыққа пайдасы тиген шалым ұрпақ сүйсін, өсіп өнсін деген оймен, сырға таққан қызды тоқалдыққа алып береді. Бірінші, екінші әжемізден перзент сүймеген атамыз үшінші әжемізден екі ұл, бір қыз сүйеді. Үшінші әжеміз балаларды дүниеге келтіргенмен бала үстінде дүние салып, үлкен әжеміз Шонан үш баланы өсіріп, 92 жасында қайтыс болады.