Баскетбол ойынының әдіс-тәсілдері туралы мақала

Тагаев Усенбай Мамадалиевич

С.Мұқанов атындағы №40 жалпы орта мектебі КММ дене шынықтыру пәні мұғалімі

Баскетбол ойынының әдіс-тәсілдері

Қазіргі баскетбол жылдамдықпен ептілікті көп қажет ететін ойын. Оған дəлел баскетболдағы күтпеген жағдайдағы ұмтылыс, күшті жылдамдықпен жүгіріп келе жатып кілт тоқтау жəне ойын кезінде жақын қашықтыққа өте жылдам жүгіру, жалт бұрылу. Баскетболшы ойынның 40 минут уақытында көп мөлшердегі секірулер мен түрлі лақтыру қимылдарын жасайды. Жүгіру мен секірулердің ерекшеліктері лақтырулар алаңының көлеміне қатысты емес.

Баскетбол ойыны кезінде ойыншылар қысқа мерзімде түрлі қимылдар жасайды жəне қажет болған жағдайда бір қалыптан екінщі қалыпқа тез өзгереді, бұлардың барлығы қарсы ойыншылардың қимылдарына байланысты болып келеді. Түрлі қимыл-қозғалыс əсерінен денеге түсетін күшке байланысты баскетболмен айналысу ішкі ағзалардың жетілуіне əсер етеді (дем алу, қан айналымы, т.б.). Қозғалыстар бірте-бірте дəл жəне нақты болады. Бұлшық ет күштері өседі, дененің дұрыс қалыпта өсуіне жағдай жасалады. Ойын барысында түрлі қимылдар тек қана спортшы өз еркімен шешім қабылдап, ойын ыңғайына байланысты жедел іс-əрекет жасай білгенде ғана жүзеге асады. Ол үшін ойын жағдайына дұрыс назар аудара білу, қалыптасқан жағдайды тез аңғару жəне оны есте сақтау қажет. Баскетбол ойынының əдіс тəсілдерін үйренуде жəне оған жаттығуда мектеп оқушылары баскетбол ойынының техникасы мен тактикасын үйреніп қана қоймай, сонымен бірге дене даярлығының денгейін біршама жоғарлатады.

Спортшының дене сапалары. Жалпы дене сапаларын дамытудың əдістері мен тəсілдері.

Техника ойыншының тəсілі болып табылады, ойыншылардың қорғаныс пен шабуылдағы ұтымды қимылын жəне қарсыластарына қарсы тұруға мүмкіндік береді. Кəзіргі замандағы техника-күрес жүргізудің формалары мен əдістерінің тарихи дамуының нəтижесі. Уақыт өткен сайын əдістер саны, сондай-ақ оның маңыздылығы өзгеріп отырады. Уақыттың əрбір тарихи бөлігі неғұрлым ұтымды əдіс – тəсілдерді тудырады сондықтан кəзіргі замандағы тəсілдердің барлығын білу қажет жəне белгілі бір уақытқа неғұрлым тиімді , маңызды болып табылатын тəсілдерді анықтайтын ойынның даму үрдісіне баса назар аудару қажет.

Ойынның белсенді түрде дамуы кəзіргі заман техникасының əр алуан болуына əкеп соқтырады. Ойын динамикалық, шабуылдық рең алады, қарапайым жəне ұтымды, орын ауыстырудың жылдамдығы мен жеделдігі, тиімділігі мен дəлдігі байланысып отырады. Кəзіргі уақыттағы тактика тəсілдерді орындау сипатын анықтайды, осыған орай əр түрлі ойыншылардың қозғалыстары өзінше ерекшеленіп əр түрлі сипат алады. Тəсілдерді қолданғандағы барлық қимылдар ретсіз болмайтындықтын, керісінше, сəйкес жағдайдағы байланысты заңдылықпен қайталайтындықтан, оларды топтастыруға, яғни жүйелеуге болады.

Жүйелеу дегеніміз – белгілі бір нышандар негізінде барлық тəсілдер мен əдістерді бөлімдер мен топтарға қатар бағынған бөлініс. Осындай нышандарға алдыменен тəсілдің мақсаттық бағыты, қимыл сипаты, сондай-ақ қимылдардың кинематикалық жəне динамикалық құрылымдарының ерекшелігі жатады. Қимыл…