Бастауыш оқушыларының сөйлеу шеберлігін арттыру

Лебяжі ауданы «Ямышев жалпы орта білім беретін мектеп» ММ

Баяндама.

Тақырыбы: Бастауыш сынып оқушыларының сөйлеу, мазмұндау шеберліктерін арттыру.

Бастауыш сынып мұғалімі:

Елтаева Дана Ержановна.

Баяндама тақырыбы:

Бастауыш сынып оқушыларының сөйлеу, мазмұндау шеберліктерін арттыру

Мектептегі оқыту процесі сауат ашудан басталатыны белгілі.Сондықтан оның балаға ана тілін оқытып үйретуде алатын орны да ерекше. Сауат ашу жұмысының негізгі міндеті – балаға хат таныту, яғни оған оқу мен жазуды үйрету.Сонымен қатар , сауат ашу барысында оқушылардың тілі мен ой –өрісін жетілдіруге де баса назар аударылады.Соның нәтижесінде жас ұрпаққа тиісінше жалпы білім негіздерін меңгертіп, адамгершілік, патриоттық тәрбие беруге негіз қаланады

Демек, сауат ашу білім мен тәрбие алудың кілті іспеттес. Сауат ашудың негізгі мақсаты-болашақ ұрпаққа терең білім мен өнегелі тәрбие беру, сол арқылы оларды өмірге , өз Отанын , ел – жұртын шексіз сүйе білуге тәрбиелеу, білім берудің негізгі бағыттарына қойылатын негізгі талаптардың ішіндегі аса күрделісі – алты жастағы балаларды сауаттандыру мәселесі.Өйткені мектеп есігін алғаш ашқан баланы оқытудың өзіндік қиындықтары бар. Ол қиындықтар балалардың физиологиялық – психологиялық өзгешеліктеріне байланысты .Себебі сауат ашу жұмысы оқушылардың оқуға , ой еңбегіне қажет белгілі бір қабілет бейімділікті талап етеді.

Жалпы сауат ашудың нәтижелі болуы даярлық кезеңінде жүргізілетін жұмыстардың мейілінше сапалы болуына байланысты.Демек, сауат ашуға даярлық жұмыстарын дұрыс ұйымдастырып, ұқыпты жүргізуге баса назар аударылады. Константин Дмитриевич Ушинский: «Өз ойларын көрікті айта алмау – кемшілік, ал өзінің көкейіне түскен ойларының болмауы одан да өткен кемшілік» - деген екен. Осы сөзден-ақ өз ойын, сезімін жеткізудің адам баласы үшін қажеттілігі бар екенін білуге болады. Бала қоғамнан, ортадан тыс қалмай болашақта саясатқа, ел тірлігіне араласып,өмірден өз ойын еркін жеткізіп,азамат болып қалыптасуы тиіс. Бастауыш сыныпта баланың сөз, ой шеберлігін дұрыс қалыптастырып,оны арттыру өте маңызды. Бұл бастауышта ең басты қаралатын жағдай. Баланың өз ойын айта алмауы ата-ана тарапынан да, қоғам тарапынан да қаралатын жағдай. Егер ата-ана баласымен сырласып, әңгімелесіп, ой бөлісетін болса, бала да ортаға қажеттілігін сезінеді. Бала адаммен араласпайынша өмір сүре алмайды, өзінің бар жүрек жылуын басқа адамға беруді ұжданы талап етеді дейді В.А.Сухалинский. Сол сияқты баламен қанша сөйлессең, ол соншалықты сезімге бөленеді. Сезімге бөленіп, сезіне білген бала ортада өз ойын анық жеткізері айқын.

Бастауыш – білімнің баспалдағы десек, сөйлеу де тілідң тазалығын талап етеді. Өз тілінде тілі шыққан баланың барар жолы ұзақ, басар тауы биік болса керек. Баланы тілі шыққаннан бастап айналамен таныстырып, көп сөйлесіп, назардан тыс қалдырмау керек.

Бастауыш сынып оқушыларының сөйлеу, мазмұндау шеберліктерін арттыруда жасалатын мынындай жұмыс үлгілерін қолдануға болады:

Сабақ үстінде жүргізілетін жұмыстар:

«Бізді қоршаған әлем» ойыны. Бұл ойынды кез келген сабақта қолдануға болады. Балалар өздерін қоршап тұрған заттардың атын айтып,олардың пайдасы мен зияны туралы өз ойларын қолдарына берілген парақшаға жазып, сызбаны толтырады. Мысалы:

КӨЛІК

Пайдасы

Зияны

Барар жерімізге тез жетеміз, кешікпейміз, қыдырамыз,шаршамаймыз,күш қажет етпейді.

Ауаны ластайды, денсаулыққа зиян, кептеліс жасайды, көп бұзылады, көп қаражатты қажет етеді.