Бастауыш оқушыларының сыни ойлауын дамыту туралы мақала

Бастауыш сынып оқушыларының сыни тұрғысынан ойлауын дамыту.

Сын тұрғысынан ойлаудың тамырын сонау гректік сократтық дәстүрге дейінгі 2500 жыл бұрынғы дәуірден көруге болады, сол кездің өзінде беделді негізде алынған білімді тексеру үшін жетекші сұрақтарды пайдалану қалыптасқан: тиімділік, нақтылық пен логикалық сабақтастықтың талаптарына жауап бере ала ма деген сауалды ортаға салады. Қазіргі әлемде сын тұрғысынан ойлау қазіргі заманғы жұмыс күшінің ойлауын алға тартатын істер мен талаптарды қанағаттандырудың деңгейін орнықтыру үшін қажетті атрибут ретінде қаралады. ХХ ғасырда осы проблеманы Франкфурт сыни әлеуметтік теория мектебі қарастырды. Сыни тұрғыдан ойлау-бақылаудың, тәжірибенің, ойлау мен талқылаудың нәтижесінде алынған ақпаратты ойлауға, бағалауға, талдауға және синтездеуге бағытталған әдіс болып табылады. Ол болашақта әрекет жасауға негіз бола алады. Сыни тұрғыдан ойлау көбінесе қарсы пікір айтуға, баламалы шешімдерді қабылдауға, ойлау және іс-әрекетімізге жаңа немесе түрлендірілген тәсілдерді негіздеуге дайын болуға, ұйымдастырылған қоғамдық әрекеттерге және басқаларды сыни тұрғыдан ойлауға баулуды білдіреді.

Базалық деңгейде сыни тұрғыдан ойлау үдерісі:

- Ақпараттар жинауды;

-Дәлелдерді сын тұрғысынан талдау мен бағалауды;

-Кепілдендірілген шешімдер мен жинақталған қорытындылар;

-Ауқымды тәжірибе негізінде болжамдар мен ұсыныстарды қайта қарауды қамтиды.

Оқыту мен білім беруді сыни тұрғыдан ойлау сияқты міндеттермен қатар, қарастырылмаған болжамдар мен құндылықтарды, мәселелерді мойындау және оларды шешудің тиімді құралдарын табуды, басымдықтарды бекітудің маңыздылығы мен міндеттерді шешудегі артықшылығын түсінуді қарастырады.

Сыни тұрғысынан ойлау стратегиялардың оқушыларды еркін сөйлеуге, сөз ұшқырлығын ұштауға, өз ойын қысылмай жеткізе білуге мол әсері бар. Сабақ құрылымы үш кезең бойынша жүзеге асырылады:

1.Қызығушылығын ояту

2.Мағынаны ашу

3. Ой-толғаныс

Қызығушылығын ояту стратегиялары ой қозғау, топқа бөлу, топтастыру, инсерт стратегиясы, төрт жолды өлең, блог ағашы арқылы жүзеге асыруға болады. Мағынаны ашу стратегиялары: Венн диаграммасы, бес жолдық өлең, балық сүйегі, кластерлер жасау арқылы жүзеге асырылады. Толғаныс стратегиясы: өлең шығару, шығарма жазу, эссе жазу арқылы жүзеге асырылады.

Осы тәсілдерді ескере отырып, оқушылар бойында сыни тұрғыдан ойландыратын тапсырмаларды беріп сөздік қорын молайтуды мақсат етіледі. Сыни тұрғысынан ойлау технологиясын пайдалана отырып,тұлға қалыптастырудың тиімді жақтары өте…