Баяндауыш тақырыбындағы ашық сабақ жоспары

Сабақтың тақырыбы: Баяндауыш

Сабақтың мақсаты:

1) Білімділік- Оқушыларға тұрлаулы мүшенің бірі баяндауыш туралы түсінік беріп, оның құрамдық түрлерін ажырата білуге үйрету;

2) Дамытушылық- Оқушылардың сөздік қорын молайту, ойлау қабілетін, өз ойын жүйелі жеткізе білу қабілетін дамыту;

3) Тәрбиелік- Оқушыларды рухани-адамгершілік, еңбексүйгіштікке баулу, білімді болуға деген қызығушылығын ояту;

Сабақтың көрнекілігі: интербелсенді тақта, ереже жазылған кесте, үлестірме қағаз.

Сабақтың түрі: жаңа сабақ

Сабақтың әдіс-тәсілі: «Өзіңді өзің тексер» әдісі, «Шеңбердегі доп» әдісі, «Конверттегі сұрақ» әдісі, т.б.

Сабақтың барысы:

І Ұйымдастыру кезеңі (2мин.)

Оқушылармен сәлемдесу.

Оқушылардың сабаққа қатысын тексеру, зейіндерін сабаққа аудару.

ІІ Үй тапсырмасына шолу: (8мин.)

«Өзіңді өзің тексер» әдісі арқылы тест тапсырмаларын беру.

ІІІ Жаңа сабақ: (15 мин.)

Сабақ аудандық «Елім дейтін ұланбыз» тақырыбында өткен айтыстан үзінді көрсетумен басталады.

«Ой қозғау» әдісі бойынша сұрақ:

Оқушылар, осы көрген видеода қандай қимылдар жасалды?

Осы қимылдар қазақ тілінде қай сөйлем мүшесіне тиесілі?

Дұрыс, ендеше, баяндауыш туралы не білеміз? (постер қорғау)

Баяндауыш – сөйлемдегі тұрлаулы мүшенің бірі. Баяндауыш сөйлемдегі бастауыштың іс-әрекетін, қимылын, жай-күйін, оқиғаның қай шақта болғанын білдіреді. Баяндауыш сөйлемді аяқтап, ойды тиянақтайды. Кейде сөйлемде бастауыш айтылмаса да, баяндауыш бар жерде бастауыш жоғалмайды.

Баяндауыш болатын сөз таптары яғни баяндауыштардың жасалуы. Сөз табының бәрі де баяндауыш бола алады. Көбіне баяндауыш болатын сөз табы – етістіктер. Мысалы: Амантайдың жүрегі аттай тулады. Қазақ тілінде есім сөздердің (зат есім,сын есім, сан есім, есімдіктердің) қайсысы болса да баяндауыш қызметінде жұмсала береді. Зат есімдерден болған баяндауыштар: Түнергенде түнмін, күлгенде күнмін. Сөзім-шекер, тілім-бал, лебізімнен алған нәр. Сын есімдерден болған баяндауыштар: Ауа-райы жақсы. Қар қалың. Сан есімдерден болған баяндауыштар: Мен он бестемін. Білгенің –бір тоғыз, білмегенің тоқсан тоғыз. Есімдіктерден болған баяндауыштар: Басқаға үлгі болатын бізбіз. Жидебайдағы қыстаудың ең үлкен бөлмесі-осы.

Баяндауыш құрылысына қарай 3 түрге жіктеледі:

Дара баяндауыш

Ол бөлменің ішін тазалады.

Мен өте қуандым.

Күрделі баяндауыш

Машина баяу жүріп келе жатыр.

Абай күрсініп қояды.

Үйірлі баяндауыш

Қиыны бұл дүниенің – қолы тарлық.

Есті адамдар бар қасиет – уайым жеу.

ІҮ Тапсырмалармен жұмыс: «Конверттегі сұрақ» әдісімен оқулықпен жұмыс: (15 мин.)

1-тапсырма

38-жаттығу. Мына сөздерді баяндауыш етіп сөйлемдерді аяқтаңдар.