Белгісіз мазмұндағы көлемді қосымша материал

Жиынтық бағалауға арналған әдістемелік ұсыныстар

Қазақ тілі

(оқыту қазақ тілінде)

5-сынып

Әдістемелік ұсыныстар мұғалімге, 5-сынып білім алушыларына «Қазақ тілі (оқыту қазақ тілінде)» пәні бойынша жиынтық бағалауды жоспарлау, ұйымдастыру және өткізуге көмек құралы ретінде құрастырылған. Әдістемелік ұсыныстар негізгі мектептің (5-9-сыныптары) «Қазақ тілі» пәні бойынша оқу бағдарламасы (орта білім беру мазмұнын жаңарту аясындағы) мен оқу жоспарының негізінде дайындалған.

Бөлім / ортақ тақырып бойынша жиынтық бағалаудың тапсырмалары мұғалімге білім алушылардың тоқсан бойынша жоспарланған оқу мақсаттарына жету деңгейін анықтауға мүмкіндік береді.

Әдістемелік ұсыныстарда бөлім / ортақ тақырып бойынша жиынтық бағалауды өткізуге арналған бағалау критерийлері мен дескрипторлары бар тапсырмалар ұсынылған. Сондай-ақ, жинақта білім алушылардың оқу жетістіктерінің мүмкін деңгейлері (рубрикалар) сипатталған. Дескрипторлары мен балдары бар тапсырмалар ұсыныс түрінде берілген.

Әдістемелік ұсыныстар мұғалімдерге, мектеп әкімшілігіне, білім беру бөлімінің әдіскерлеріне, критериалды бағалау бойынша мектеп, өңірлік үйлестірушілеріне және басқа да мүдделі тұлғаларға арналған.

Әдістемелік ұсыныстарды дайындау барысында ресми интернет-сайттағы қолжетімді ресурстар (суреттер, фотосуреттер, мәтіндер, аудио және бейнематериалдар) қолданылды.

Мазмұны

1-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУҒА АРНАЛҒАН ТАПСЫРМАЛАР4

«Мәдениет: тіл және қарым-қатынас. Фонетика» бөлімі бойынша жиынтық бағалау4

«Киім. Сән. Талғам. Фонетика», «Отбасындағы дәстүрлер мен мерекелер. Лексика» бөлімі бойынша жиынтық бағалау7

2-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУҒА АРНАЛҒАН ТАПСЫРМАЛАР12

«Жануарлар әлемі мен өсімдіктер дүниесі. Лексика» бөлімі бойынша жиынтық бағалау12

«Менің бос уақытым және хобби. Морфология» бөлімі бойынша жиынтық бағалау16

3-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУҒА АРНАЛҒАН ТАПСЫРМАЛАР19

«Қиял әлемі. Морфология» бөлімі тақырыптар бойынша жиынтық бағалау19

«Көлік және жол белгілері. Морфология», «Адамның сырт келбеті мен мінезі. Морфология» бөлімі бойынша жиынтық бағалау22

4-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУҒА АРНАЛҒАН ТАПСЫРМАЛАР25

«Аспан әлемінің құпиялары. Синтаксис» бөлімі бойынша жиынтық бағалау25

«Саяхат және демалыс. Синтаксис» бөлімі бойынша жиынтық бағалау27

1-тоқсан бойынша жиынтық бағалауға арналған тапсырмалар

Бөлім «Мәдениет: тіл және қарым-қатынас. Фонетика»

Оқу мақсаты

5.1.5.1 тыңдалған мәтін мазмұны негізінде сұрақтарға жауап беру, көтерілген мәселе бойынша өз ойын білдіру

Бағалау критерийі

Ойлау дағдыларының деңгейі

Білім алушы

Мазмұнға қатысты көтерілген мәселеге сұраққа жауап беру арқылы ойын білдіреді

Білу және түсіну

Орындау уақыты

15-20 минут

1-тапсырма

Мәтінді мұқият тыңдап, тақырыпқа байланысты көтерілген мәселені анықтаңыз. Жұбыңыздың сұрағына жауап беруде өз ойыңызды білдіріңіз.

Төрт ана

Тағдырыңды тамырсыздық індетінен қалқала,Мазмұн жоқта мазмұнсыздық шыға келер ортаға.Әр адамда өз анасынан басқа да,Ғұмырына етер мәңгі астана,Демеп жүрер, жебеп жүрер арқада,Болу керек құдіретті төрт ана:ТУҒАН ЖЕРІ – түп қазығы, айбыны,ТУҒАН ТІЛІ – мәңгі өнеге айдыны,ЖАН БАЙЛЫҒЫ, САЛТ-ДӘСТҮРІ – тірегі,Қадамына шуақ шашар үнемі,Және ТУҒАН ТАРИХЫ,Еске алуға қаншамаАуыр әрі қасіретті болса да.Құдірет жоқ төрт анаға тең келер,Онсыз санаң қаңбаққа ұқсап сенделер.Өзге ананың ұлылығын танымас,Төрт анасын менсінбеген пенделер.Төрт анадан сенім таба алмағанТамырсыздың басы қайда қалмаған?!Төрт анасын сыйламаған халықтыңЕшқашанда бақ жұлдызы жанбаған.Қасиетті бұл төрт ана – тағдырыңның тынысы,Төрт ана үшін болған күрес – күрестердің ұлысы!

2-тапсырма

Мәтінді оқып шығып, көтерілген басты мәселені анықтаңыз. Сөйлеу кезінде өз көзқарасыңызды мысалдар арқылы дәлелдеңіз.

1-мәтін. Тілеуберді Сахабаның Павлодар облыстық Тілдерді дамыту басқармасы Ұлттар тілдерін дамыту бөлімінің басшысы Қымбат Сәкеновамен «Ұлт бірлігі – мемлекеттік тілде» тақырыбындағы сұхбатынан үзінді.

2-мәтін. http://imurat.kz/shet-tilin-uirenu/ сайтынан алынған «Шет тілін білу не үшін қажет?» тақырыбындағы мәтін.

1-мәтін

Ұлт бірлігі – мемлекеттік тілде

- Тіл – халық пен халықтың, ел мен елдің және ұлттар арасындағы достықтың ең негізгі құралы. Осы орайда «Қазақстан халқының тілдері күні» еліміздегі ұлттар достығын нығайтуда қандай рөл атқарады?

- Өзіңіз айтып өткендей, тіл – барша халықтар арасындағы достық қарым-қатынастарды сақтаудың негізгі құралы. Адам тіл арқылы түсініседі, өзге ұлттың тілін қаншалықты меңгерген болса, соншалықты сол ұлтқа жақындай түседі. Мұндай құбылысты қазіргі қоғамнан анық байқауымызға болады. Бұл тұста тілдің тілден еш артықшылығы жоқ екендігін айтып өткім келеді. Адам алдымен өз тілін білуі қажет. Одан кейін неше тілді білсе де артықтығы жоқ.

Қазіргі таңда өзге ұлттардың қазақ тілін білуге деген ниетінің болуы – қазақ халқын құрметтеуі. Жиырма жыл ішіндегі жеткен жетістігіміз. Ел бола алатынымызды дәлелдедік, соның арқасында қазақ баласына, қазақ халқына деген сый-құрмет едәуір артты.

2-мәтін

Шет тілін білу не үшін қажет?

Қазіргі заман ашықтық пен жан-жақтылықты талап етеді, сондықтан өмірден өз жолын табуға, беделді кәсіпті игеруге, өзіне және өзінің отбасына жақсы көңіл күй, жарқын болашақ сыйлауға тырысқан адамдар үшін шет тілдерін білу қажеттілігі туындап отыр.

Шетел тілдерін университеттің тиісті кафедрасында не болмаса, өз бетінше мамандандырылған курстарда оқып, үйренуге болады. Тілдерді өз бетінше үйрену кезінде сөздіктерді оқу, (тіпті түсінбесең де) радио тыңдау пайдалы. Үйренуді сөздікпен бастаңыз; өзіңізге белгілі бір жағдайларды ойдан шығарыңыз: досыңызбен кездесу, кино, спорт және т.б. жайлы. Дұрыс сөйлеп үйрену өте маңызды – бұл тек ауызша сөйлеуді ғана емес, сонымен қатар жазбаша сөйлемдерді де дұрыс және жеңіл айту, жазудың кепілі. Шет тілінде сөйлеу – сол тілде ойлау дегенді білдіреді.

Бағалау критерийі

№ тапсырма

Дескриптор

Балл

Білім алушы

Мазмұнға қатысты көтерілген мәселеге сұраққа жауап беру арқылы ойын білдіреді

көтерілген мәселені анықтайды;

өз ойын сұраққа жауап беру арқылы білдіреді

сөйлеу кезінде ойын жүйелі жеткізеді;

өз көзқарасын мысалдар арқылы дәлелдейді;

тілдік құрылымдарды орынды қолданады;

сыни пікірлер айтады.

Барлығы

«Мәдениет: тіл және қарым-қатынас. Фонетика» бөлімі бойынша жиынтық бағалаудың нәтижесіне қатысты

ата-аналарға ақпарат ұсынуға арналған рубрика

Білім алушының аты-жөні ___________________________________________

Бағалау критерийі

Оқу жетістігі деңгейі

Төмен

Орташа

Жоғары

Мазмұнға қатысты көтерілген мәселеге сұраққа жауап беру арқылы ойын білдіреді

Тақырыпқа қатысты мәселені анықтау, сөйлеу кезінде ойын жүйелі жеткізу, сұрақтарға жауап беру, өз көзқарасын мысалдар арқылы дәлелдеу, тілдік құрылымдарды орынды қолдану, сыни пікірлер айту қиындық туғызады

Тақырыпқа қатысты мәселені анықтауда, сөйлеу кезінде ойын жүйелі жеткізуде, сұрақтарға жауап беру, өз көзқарасын мысалдар арқылы дәлелдеуде, тілдік құрылымдарды орынды қолдануда, сыни пікірлер айтуда қателіктер жібереді

Тақырыпқа қатысты мәселені анықтайды, сөйлеу кезінде ойын жүйелі жеткізеді, сұрақтарға жауап береді,

өз көзқарасын мысалдар арқылы дәлелдейді,

тілдік құрылымдарды орынды қолданады,

сыни пікірлер айтады

«Киім. Сән. Талғам. Фонетика», «Отбасындағы дәстүрлер мен мерекелер. Лексика» бөлімі бойынша жиынтық бағалау

Оқу мақсаты

5.2.4.1 ауызекі стильдегі мәтіндердің мазмұнын, тақырыбын және тілдік құралдарын салыстыру

Ж1. Берілген мәтінге сәйкес кіріспе, негізгі және қорытынды бөлімдерді қамтитын қарапайым жоспар құру

5.3.2.1 Жанрлық ерекшеліктеріне сай ресімделуі мен құрылымын сақтап, хат, жарнама, хабарландыру құрастырып жазу

5.3.5.1 Оқылым және тыңдалым материалдары бойынша негізгі ақпараттарды сақтай отырып, жинақы мәтін жазу

5.4.3.1 тура және ауыспалы мағыналы сөздерді, көп мағыналы сөздерді көркемдік ерекшеліктеріне сай қолдану

Бағалау критерийі

Ойлау дағдыларының деңгейі

Білім алушы

Мәтіннің стилін ажыратады, мазмұнын, тақырыбын, тілдік құралдарын салыстырады

Мәтін мазмұнына, құрылымына сай жоспар құрады

Хат, жарнама, хабарландыру жазудың талаптарын ұстанады

Оқылым мәтіні бойынша негізгі ақпаратты анықтап, жинақы (қысқа) мәтін жазады

Тура және ауыспалы, көп мағыналы сөздерді қолданады

Білу және түсіну

Қолдану

Орындау уақыты

15-20 минут

1-тапсырма

Төмендегі екі мәтінді салыстырып, айырмашылығын, стилін табыңыз, мәтіндердегі қарамен белгіленген сөздің мағынасын табыңыз. Мазмұнын, тақырыбын, тілдік құралдарын салыстырыңыз.

1-мәтін. Самал Шорманованың әнші Мұқасан Шахзадаевпен жүргізген сұхбатынан үзінді.

2-мәтін. http://collegy.ucoz.ru/publ/89-1-0-12313 сайтынан алынған.

1-мәтін

Мұқасан Шахзадаев: «Сәнмен, талғаммен киінуге бала кезден құштармын».

– Мұқасан аға, сізді қазақ эстрадасындағы жоғары талғаммен киінетін әншілердің қатарына жатқызады. Өзіңіздің ойыңызша қалай?

– Мен өзін сыйлаған, өзін жақсы көрген әрбір адам дұрыс киінеді деп ойлаймын. Оның үстіне, өнер жолында жүргеннен кейін, халықтың алдында жүреміз. Дұрыс киініп жүрмесе, онда адам өз-өзін сыйламағандығы. Өзіме келер болсам, сәнмен, талғаммен киінуге бала кезден құштармын. Себебі, анам тігінші болған. Кеңес үкіметінің кезінде ақшаң болған күннің өзінде киім тапшы болатын. Сондықтан анама әртүрлі сән журналдарындағы киімдерді көрсетіп, тіктіртіп алатынмын.

2-мәтін

Қашанда қазақ халқы ұлттық киімді қадір тұтқан. Қазақ қыздарының ұлттық киімін - баршын, торғын, шәйі, қырмызы сияқты жұмсақ нәзік маталарды пайдалана отырып, бүрмелі етек, бүрмелі жеңін аса кең етіп көлбеңдете тіккенінде қазақтың бүкіл тұрмыс-салты жатыр емес пе?! Қыз балалардың, әйел адамдардың киімін жұмсақ, нәзік матадан тігетіні нәзіктігі мен әдептілігі үстіндегі киімінен-ақ көрініп тұрған ғой. Етек-жеңінің кең болатыны – қазақтың дархандығын, үрімді-бұтақты екендігін, мейірімін, қонақжайлылығын, даладай кең пейілін, қолының жомарттығын білдіреді. Кең етектің қабат-қабат бүрмесі жеті сатыдан тұрады. Жеті қазына, жеті кие, жеті қат жер, жеті ата тазалығы осы ұғымға сиып тұр. Әйел ұлтты тәрбиелейді, келген қонаққа ілтипат көрсетіп, дәмін ұсынған әйел атаулының киген киімдері арқылы бұрынғы бабаларымыз елдігімізді таныған.

Мәтіндерді салыстыру

1 -мәтін

2- мәтін

Стилі

Айырмашылығы

Мазмұны

Тақырыбы

Тілдік құралдарды қолдануы

2-тапсырма

Мәтінді оқып, мазмұн бойынша шағын жоспар құрыңыз.

Сол күні қазақтың ең әдемі аруы атағы үшін 21 үміткер сынға түсті. Көркіне ақылы сай қаракөз қыздарымыздың барлығы да жеңістен үмітті. Алайда, елдің ең сұлу аруы атану үшін бойжеткендерімізге жеңіл болған жоқ. Байқауға қатысушыларға қойылған талаптар өте жоғары болды. Бұл сайыста арулар сұлу әрі көрікті ғана емес, сондай-ақ ана тілін құрметтейтін, тарихын, салт-дәстүрін білетін, әдебиет пен мәдениеттен хабары болуы шарт.

Байқау бірнеше кезеңнен тұрды. Мұнда бойжеткендер шығармашылық және зияткерлік белсенділіктерін көрсетті. Сынға түскен аруларымыз сондай-ақ, қазақ эстрада жұлдыздарымен бірге ән шырқап, би билеп, өнерлерін паш етті. Арулардың өнерін белгілі тележүргізуші Айгүл Мүкей, отандық опера примасы Нұржамал Үсенбаева, ақын Айнұр Тұрсынбаева, байқаудың продюсері Баян Есентаева, театр және кино актері Ғани Құлжановтар бағалады.

«Қазақ аруы» байқауының бас жүлдесі 20 жасар маңғыстаулық Гүлназ Жолановаға бұйырды. Ару тәжін Гүлназға байқаудың былтырғы жеңімпазы Әйгерім Қанатбаева табыстады.

Жоспар

Кіріспе бөлім ____________________________

Негізгі бөлім ____________________________

Қорытынды бөлім ________________________

3-тапсырма

Сізге досыңыздан хат келді делік. Хатқа жауап жазыңыз. Қажетті бейнелеуіш құралдарды, тура және ауыспалы, көп мағыналы сөздерді қолданыңыз.

Сәлем, Бақытжан!

Хал қалай? Өзім жақсымын. Отбасым аман-есен. Мен өз фирмамды ашқым келеді. Онда шаштараз, сән салоны болады деп ойлаймын. Барлық қағаздарды дайындап жатырмын.

Сенен бір көмек керек. Фирмамды қалай атауды білмей тұрмын. Сенің ойыңша, атау қандай болу керек? Мүмкін, қос атау ма? Немесе тарихи атау ма?

4-тапсырма

Мәтінді мұқият оқып шығып, көлемі шамамен 10-15 сөзден тұратын жинақы мәтін жазыңыз.

«Отан отбасынан басталады» деп жатамыз. Жанұяның береке-бірлігі – әр сәбидің, әр баланың болашақ қадамы. Өйткені ұяда не көрсең, ұшқанда соны ілесің. Отбасы – ол да бір шағын ғана мемлекет.