Би Темірге арналған толғауды талдау, 8 сынып

Сабақ

Мұғалімнің аты-жөні:

Күні:

СЫНЫП: 8

Қатысқан оқушылар саны:

Қатыспаған оқушылар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Би Темірге бірінші толғау

Сабақ негізделген оқу мақсаттары

көркем шығармадағы кейіпкерлердің типтерін жасалу тәсілдері тұрғысынан анықтау (7.Т/Ж3)

Сабақ нәтижесі:

Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады:

Шалкиіз есімі жайлы аңыздармен танысып, өмірі, шығармашылығы жайлы білімдерібағалайды

Оқушылардың көбісі мынаны орындай алады:

Шалкиіз шығармаларын ажыратып, талдау жасай біледі

Оқушылардың кейбіреуі мынаны орындай алады:

Шалкиіз толғауларының өзіндік көркемдігі,ой тереңдігін,тіл кестесін ,мазмұнын ашу.Шалкиіздің көмейінен күмбірлеген жыр төгілген классикалық дәрежедегі жырау екендігін дәріптейді.

Бағалау критерийі

Тақырып ұғымын біледі, түснеді және өлеңді түсінуге пайдаланады.

Сабақ барысында тыңдаушының назарын өзіне аудара алады.

Уақытты ұтымды пайдаланып, Шалкиіз толғауының мазмұнын өздері ашады. Шалкиіз толғаулары арқылы пайда болған өз идеясын еркін жеткізуіне қолайлы жағдай жасалады.

Тілдік құзіреттілік

шығармадағы эпизодтар мен бейнелер

Метафоралар: алдаспаным

қағдам,арабы торым

алтынсың,жібексің,сұңқарсың

Ақыл-нақыл,афористік сөздер: «Жоғары қарап оқ атпа

Жуық түсер қасыңа» т.с.с.

«Құладан жаман қу аламас»

Салыстыру,балау: «Сен алтынсың-мен тұлмын

Сен жібексің-мен жүнмін»

Мінездеу,суреттеу: «Кендір баулы ақ желкен

Көк теңізді жал толқынға жеткіздің»

Эпитет,теңеу: ақ сұңқарым

Ресурстар

Оқулық, суреттер, топқа бөлуге арналған кеспе қағаздар және әртүрлі заттар, топтық тапсырмалар, кері байланыс, стикер.

Әдіс-тәсілдер

Сұрақ-жауап, әңгімелеу, түсіндіру, ойын, көрнекілік. Рефлексия.

Пәнаралық байланыс

Тарих пен қазақ тілі

Алдыңғы оқу

Жыраулар

Сабақтың жоспары

Жоспарланған уақыт

Сабақ барысы :

Бағалау түрлері

Басталуы

5 минут

Ұйымдастыру кезеңі 2 минут

Топтарға бөлу. «Қағаз қиындылары»

Бірнеше құттықтау қағаздарын топ құрамындағы оқушылар саны бойынша беске, алтыға жыртып, оларды араластырып, оқушыларға таратып беру керек. Оқушылар қиықтарды құрастырып бүтін сурет шығарады. Сол арқылы топтарға бөлінеді.

Психологиялық ахуал қалыптастыру: 3 минут

«Өзі туралы кластер» тренинг

Үй тапсырмасын тексеру.«Кім көп біледі?» (сұрақ - жауап кезеңі) -Шалкиіздің өмірі туралы не білесің? -Қай бидің ақылшысы болған? -Жырау әскери жорықтармен қай жерлерді аралайды? -Жырау Қазақ ордасына қашан оралады? -Жыраудың би Темірге арнаған неше толғауы бар? -Жыраудың басқа қандай өлең,толғауларын білесіңдер? -Шалкиіз шығармалары алғаш қағаз бетіне қашан түсті?

1-топ:

Жазушылар

2-топ: Зерттеушілер

3-топ: Суретшілер

«Өзі туралы кластер» тренинг, қағаздар, қалам.

Жаңа білім

10 минут

Білу және түсіну

1.Шалкиіз өмірі мен шығармашылығынан мәлімет:

Шалкиіздің алшын руы,Қияс табынан шыққандығы туралы дерек.Зерттеуші ғалымдардың топшылауынша өмір сүрген уақыты:1465-1560 жылдар.Әкесі Тіленші дала шонжарының бірі болған.Шешесі Ноғайлының ұлы биі-Мұсаның қызы.Шалкиіз шығармалары 1883 жылы В.Радловтың,дағыстандық Мұхаммед Османовтың кітабында жарық көрді.

Сахара жұлдызы,дала данасы,сөз құдіреті,пірі-Шалкиіз көмейінен күмбірлеген жыр тогілген классикалық дәрежедегі жырау.

«Би Темірге бірінші толғауы»: Темірдің іс-әрекетіне риза болмай шығарған толғауы.Толғауда Темірді аспандата,асқақтата мадақтайды,тіпті фантастикалық бейнеге жеткізеді.

Темір бейнесін жасаудағы поэтикалық тіл:

Метафоралар: алдаспаным

қағдам,арабы торым

алтынсың,жібексің,сұңқарсың

Ақыл-нақыл,афористік сөздер: «Жоғары қарап оқ атпа

Жуық түсер қасыңа» т.с.с.

«Құладан жаман қу аламас»

Салыстыру,балау: «Сен алтынсың-мен тұлмын

Сен жібексің-мен жүнмін»

Мінездеу,суреттеу: «Кендір баулы ақ желкен

Көк теңізді жал толқынға жеткіздің»

Эпитет,теңеу: ақ сұңқарым

Мазмұны

Тілі

Ой-тұжырым, мақал-мәтелмен

І бөлім

Жыраудың Темірді қатты құрметтеуі.

Ассонанс, аллитирация, қайталау, теңеу, теңеулі эпитет

Алты ай жортса да арымайтын қазанат

ІІ

бөлім

Би Темірді қожа сапарынан тоқтатуға айтқаны

Әсірелеу, теңеу, қайталау.

Өзге елде сұлтан болғанша, өз еліңде ұлтан бол