Білім беруде кіріктіріп оқыту жолдары туралы мақала

Курманалина Нургул Абибуллаевна

Білім беру жүйесінде кіріктіріліп оқытудың жолдары

Ақтөбе облысы Көлтабан бастауыш мектебінің бастауыш сынып мұғалімі

ЕлбасыН.Ә.Назарбаев мемлекетіміздіңболашақдамуынаарналған

«Қазақстан-2030» бағдарламасында жоғары білімнің сапалылығы, адам сүйгіштігі және ғаламдануы арқылы мәдениет жасауға, интеграцияға ерекше мән бергені белгілі. Кіріктіріп оқытуды жүзеге асыру, оның ғылыми деңгейін арттыру, тұтастылығында балалардың танымдық әрекетіне тән дағдыларды қалыптастыру міндеті қазіргі кезде алдымызға қойылған мәселелердің бірі болып табылады.

Кіріктіріп оқытуды жүзеге асыру балалардың танымдық қызығуы мен білім сапасын арттырумен қатар, бір сабаққа бірнеше оқу пәндері мақсатының бірігуіне мүмкіндік береді. Бұл әр пәндік мазмұнды қосып біріктіріп жіберу немесе бірнеше пәнді бір пәнмен алмастыру емес, әрі пәндік құрылымды жоққа шығармайды, керісінше, оған қондырғы ретінде қызмет етеді.

Жалпы қарастыратын болсақ Интеграция дегеніміз-пәндердің өзара байланысын жоғары деңгейде нақтылы түрде іске асыру. Интеграция тұтастықты қалыптастырып, білімді жүйелеу мен жинақтауда әр түрлі ғылымдарды біріктіреді. Пәндердің ӛзара байланыс деңгейі оқушылардың блімін зерттеу, талдау, жүйелеу сияқты негізгі дидактикалық міндеттер арқылы шешіледі. Мұғалімдердің тәжірибесінде жиі кездесетін интеграцияны жүзеге асырудың жолы- сабақтарды бір мұғалім арқылы жүргізіп, бірнеше пәндер бойынша біріккен сабақтар білімнің жинақталуы яғни әр түрлі пәндерден алған білімдерін синтездеу.

Бүгінде Назарбаев Зияткерлік мектептері қауымдастығының иновациялық іс- тәжірибелері негізінде Республикамызды білім беру жүйесінде жүргізіліп жатқан реформалардың негізгі мақсаты да, білім берудің әрбір сатысында халықаралық озық педагогикалық технологиялардың кӛмегімен білім сапасын арттырумен қатар, оқушы - жас ӛспірімдердің өзінің және өзгенің іс-әрекеттеріне, ой-тұжырымдамаларына сын кӛзбен қарап, қажетті білім мазмұнын ӛздігінен толықтыруға, алған білімдерін ӛмірде қолдана білуге дағдыландыру, ұлтжанды-патриот, бәсекеге қабілетті жастарды тәрбиелеу. Осыған орай Қазақстан Республикасында «Бастауыш,негізгі орта және жалпы орта білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттары» негізінде бастауыш және негізгі орта білім беру мазмұны жаңартылып, қазіргі таңда екінші жыл қолданыста.

Кіріктіріп оқытуды жүзеге асыру балалардың танымдық қызығуы мен білім сапасын арттырумен қатар, бір сабаққа бірнеше оқу пәндері мақсатының бірігуіне мүмкіндік береді. Бұл әр пәндік мазмұнды қосып біріктіріп жіберу немесе бірнеше пәнді бір пәнмен алмастыру емес, әрі пәндік құрылымды жоққа шығармайды, керісінше, оған қондырғы ретінде қызмет етеді.

Жалпы қарастыратын болсақ Интеграция дегеніміз-пәндердің ӛзара байланысын жоғары деңгейде нақтылы түрде іске асыру. Интеграция тұтастықты қалыптастырып, білімді жүйелеу мен жинақтауда әр түрлі ғылымдарды біріктіреді. Пәндердің ӛзара байланыс деңгейі оқушылардың блімін зерттеу, талдау, жүйелеу сияқты негізгі дидактикалық міндеттер арқылы шешіледі. Мұғалімдердің тәжірибесінде жиі кездесетін интеграцияны жүзеге асырудың жолы- сабақтарды бір мұғалім арқылы жүргізіп, бірнеше пәндер бойынша біріккен сабақтар білімнің жинақталуы яғни әр түрлі пәндерден алған білімдерін синтездеу.

Пәнаралық байланыстың интеграциядан айырмашылығы ол мұғалімнен біртұтас педагогикалық педагогикалық стратегияның болуын қажет етпейді. Ал кіріктірілген сабақта екі немесе бірнеше мұғалімнің қатысуы немесе бір сабақта бірнеше мұғалімнің қатысуы немесе бір сабақта бірнеше пәннің материалы қарастырылуы қажет. Интеграцияланған курс мұғалімдердің әр түрлі уақыта жүргізетін сабақтарының бір уақытқа жоспарлануын талап етеді. Мектепке дейінгі мекеме бағдарламаларында да интеграциялауды қажет ететін тақырыптар аз емес. Кез келген пәннен ӛткізілітін сабақ, мұғалімнің түрлі әдіскерлік тәсілдерді қолдануын талап етеді. Қай мұғалім болсын тәжірибе барысында түрлі қиындықтарға кездесетіні анық. Бір бала зерек болса, екіншісіне түсіндіру үшін мұғалімнің әр түрлі әдістерді қолдануына, бірнеше рет қайталауына тура келеді. Бірінің есте сақтау қабілеті жақсы болса, екіншісі жақсы ұғу үшін тәптіштеп дәптеріне жазып алуы қажет. Жай сабақтарда осы қиындықтың бәрін бір мұғалімнің кӛтеруіне тура келеді. Ал кіріктірілген сабақта мұғалімдер осы әдістерді бӛліп алып, бір-бірін толықтырып ғана қоймайды, сонымен бірге балаларға ӛздеріне лайықты түсінікті әдістерді табуға, жаңа дағдылар алуға кӛмектеседі. Бірне