Бір шоқ жиде шығармасын зерттеу жұмысы, 11-сынып

МАЗМҰНЫ

І. Кіріспе

ІІ. Негізгі бөлім

2. 1 Ұлағаты халқымның

дәстүрінде...........................................................5

2. 2 Бір шоқ жиде – бір атаның

ұрпағы .........................................................11

ІІІ. Қорытынды

ІҮ. Пайдаланылған

әдебиеттер.............................................................29

Тезис

Қасиетті Маңғыстаудың әрбір тасы тарихи шежіреге толы.

Бұл маңғаз өлкенің сұлулығы мен кереметін ақындар жырмен

жеткізе алмаса, әншілер әнмен сайрап жеткізе алмаған. Себебі,

Маңғыстау күннен-күнге жаңарып, жасарып келеді. Маңғыстау

топырағы болашақтан қара таспен тілдескен талай

марғұландарды күтуде. Енді осы Маңғыстаудың ой-қырын кім

зерттейді, ән-жырын кім жазады деп жүргенде, Мырзайырдың

топырағынан Әбіш атты алып кемеңгер, ойшыл, дана,

қарапайым сөзбен айтқанда осы бір ғажайып өлкенің қыр-сырын

ашушы, яғни, өзгелерге туған өлкесін таныстырушы бір ұл

дүниеге келген еді.

Зерттеудің өзектілігі: Әбіш шығармаларын оқу, оны қарау,

тамсану өз алдына, жазушының әр еңбегіндегі әр әңгіменің әр

сөзін, әр сөйлемін, әр азат жолын жеке-жеке оқып қарап, ой

жүгіртсеңіз, қаншама өмір тарихы, қаншама қолөнері, қаншама

сөз байлығының көркемдігі суреттелгенін ғылыми тұрғыдан

зерттеуге болатынын түсіндім. Қаншама ғылыми зерттеуге

жұмыс жүргізуге бағыттап тұрғандай.

Ғылыми жобаның мақсаты: Қазақтың біртуар

талантты жазушысы Ә.Кекілбаевтың «Бір шоқ жиде»

әңгімесін талдай отырып, ондағы қазақтың ұлттық салт-

дәстүрлеріне сипаттама беру.

Ғылыми жұмысының ғылыми жаңалығы. Жазушының

«Бір шоқ жиде» повесіндегі халықтың салт-дәстүрлерінің

көркемдік ерекшеліктері ашылды.

Зерттеудің теориялық мәнділігі: Ә.Кекілбаевтың

повесіндегі салт-дәстүрлер мен ырым-тиымдарға кеңінен

сипаттама берілді.

Зерттеудің практикалық мәнділігі: Зерттеу нәтижесінде

жинақталған материалдар болашақта Ә.Кекілбаевтың «Бір шоқ

жиде» повесіндегі халықтық дәстүр-салтты әрі қарай зерттеп,

зерделеймін деушіге көмекші құрал, сондай-ақ мектептің оқу

әдістемелік жұмыстарына, таримх сабақтарында, таңдау

курстарында кеңінен қолдануға енгізуге болады

АБСТРАКТ

Зерттеудің өзектілігі: Әбіш атамыздың қызықты

әңгімелері мен үшін жаңа бастамаларға жол ашты. Бұрыннан

тек бір-екі ғана әңгімесін білген дана дарынның бірнеше

әңгімесін оқу арқылы оның өмірінен, әңгімелерінен көптеген

ақпаратқа құнықтым және де Әбіш атамыздың

шығармаларында «туған жерім тұңған тарих» екендігіне көзім

жетті.

Әбіш шығармаларын оқу, оны қарау, тамсану өз алдына,

жазушының әр еңбегіндегі әр әңгіменің әр сөзін, әр сөйлемін, әр

азат жолын жеке-жеке оқып қарап, ой жүгіртсеңіз, қаншама

өмір тарихы, қаншама қолөнері, қаншама сөз байлығының

көркемдігі суреттелгенін ғылыми тұрғыдан зерттеуге

болатынын түсіндім. Қаншама ғылыми зерттеуге жұмыс

жүргізуге бағыттап тұрғандай.

Зерттеу жұмысының ғылыми болжамы: Егер

Ә.Кекілбаевтың «бір шоқ жиде» туындысындағы салт-дәстүрлер өз

дәрежесінде кеңінен сипатталып, көркемдігі айқындалса, онда

шығарманың құндылығын танып, бабалар мұрасына деген

құрметіміз артып, патриоттық сезімдеріміз күшейе түсер еді.

Ғылыми жобаның мақсаты: Қазақтың біртуар

талантты жазушысы Ә.Кекілбаевтың «Бір шоқ жиде»

әңгімесін талдай отырып, ондағы қазақтың ұлттық салт-

дәстүрлеріне сипаттама беру, талдау жасау.

Жұмыстың міндеттері:

- Қазақтың қанына сіңген қазақы салт-дәстүр, ырым-

тиымдарына зер салу;

- жазушының көптеген шығармалары сияқты «Бір

шоқ жиде» әңгімесіндегі салт-дәстүрлер түрлеріне

сипаттама беру;

- Жазушы шығармасынының көркемдігін ашуда салт-

дәстүрлердің орнын айқындау.

Ғылыми жұмысының ғылыми жаңалығы. Жазушының

«Бір шоқ жиде» повесіндегі халықтың салт-дәстүрлерінің

көркемдік ерекшеліктері ашылды.

Зерттеудің теориялық мәнділігі: Ә.Кекілбаевтың

повесіндегі салт-дәстүрлер мен ырым-тиымдарға кеңінен

сипаттама берілді.

І Кіріспе

«Маңғыстау… Тарих пен табиғаттың бірге толғанған тамаша

дастаны,

бірге салған таңғажайып суреті, бірге шерткен тағылымды

шежіресі.

Оны таңданбай көріп, тамсанбай түйсінуің мүмкін емес».

Әбіш Кекілбаев.

Мемлекет басшысы өзінің «Болашаққа бағдар: рухани

жаңғыру» атты мақаласында «Туған жер» бағдарламасын

ұсынып, жас ұрпақтың бойына сүйіспеншілік, патриоттық

сезімді қалыптастыру керектігін атап өтті.

Туған жерге сүйіспеншілік туған тарихыңды тереңнен

білуден басталады.

Елбасының болашаққа бағдар сілтеудегі негізгі мақсаты –

ұлттық рухты қалыптастыру, әр жастың санасына туған жеріне

деген сүйіспеншілікті, ал жүрегіне ізгілік нұрын ұялату.

Тегінде жасампаздық рух қазақ халқының табиғатына тән

нәрсе. Елбасымыздың «Туған жер» бағдарламасы – жалпы

ұлттық патриотизмнің өзегі. Өлкетану, тарихи ескерткіштер мен

мәдени нысандарды қалпына келтіру – туған жердің

қайталанбас құндылықтары.

«Туған елге» ұласатын «Туған жер» бағдарламасы да

ұлттық кодтың қалпына келуіне қайрат жасайтын елдік маңызы

ерекше үлкен шара. «Отан от басынан басталатыны сияқты»,

Тәуелсіз еліміздің берік негізі туған жерден бастау алатыны

айқын. Қазығы ауылда қағылып келген қазақ үшін туған ауылы

қай қиырда жүрсе де, қай қияға шықса да, әрқашан да қасиетті

мекені!

«Туған жерге, оның мәдениеті мен салт-дәстүрлеріне

айрықша іңкәрлікпен атсалысу – шынайы патриотизмнің

маңызды көріністерінің бірі.

Иә, туған жер тарихын туған елдің салт дәстүрін білмеу – түп

тамырыңды танымау деп түсінемін. Батыр бабаларымыз қасиетті

қанын төгіп қорғап қалған Ұлы даланың әр тасы терең тарихтан

сыр шертеді.