Дара және күрделі сан есімдер презентациясы 6 сынып

«Анализ-синтез»

Сан есім дегеніміз қандай сөз табы?

Сан есім қандай сұрақтарға жауап береді?

Сан есім қай сөз табымен

тікелей тіркесіп, қолданылады?

Сан есімдер сөйлемде

қандай қызмет атқарады?

Қарашаның он жетісі

Сынып жұмысы

Дара және күрделі сан есімдер

Сан есімдер құрамына қарай дара сан есім және күрделі сан есім болып бөлінеді. Бір түбірден құралған негізгі және туынды сан есім дара сан есім деп аталады. Мысалы, он, екі, бес, мың – негізі сан есімдер; ондаған, мыңдаған, алтыншы, екеу – туынды сан есімдер. Екі я одан да көп түбірдің тіркесінен немесе қосарлануынан жасалған сан есім күрделі сан есім деп аталады. Мысалы, екі мың он үш, 25 т. б. Сөздердің қосарлану мен қайталануы арқылы жасалған күрделі сан есімдер дефис (-) арқылы жазылады. Мысалы, қырық - елу, алпыс – жетпіс.

«Кітап – алтын сандық»

129-жаттығу. Мәтіннің құрамынан дара сан есімдерді бір бөлек, күрделі сан есімдерді бір бөлек екі баған етіп жазыңдар.

1.Сан есімдерді сөзбен жаз.

2.Сөйлемнен күрделі сан есімді тауып, құрамына қарай талда.

Ағам мектебімізге алтыншы сыныпқа арналған отыз-қырықтай қазақ тілі кітабын әкелді. Айсұлудың нағашы апасы биыл жиырмасыншы қазанда сексен сегізге келіпті .

3.Жүз бір сөзіне сатылай кешенді талдау.

1.Сан есім қандай сұраққа жауап береді?

а) қандай? қанша? ә) не? нешінші? б) қанша? неше?

2. Күрделі сан есімді көрсетіңдер

а) бес , алты ә) елу бес, сексен екі б) қырық , елу , жүз

3. Көп нүктенің орнына керекті сан есімді жазыңдар

. . . рет өлшеп , . . . рет кес .

а) бір , бес ә) жеті , бір б) бір , көп

4. Сан есім...

а) заттың атын білдіреді ә) заттың санын білдіреді б) заттың түр-түсін білдіреді

5. Дара сан есім...

а) екі немесе одан көп сөзден тұрады ә) қосарлану арқылы жасалады

б) бір түбірден құралады

Б

Ә

Б

Үйге тапсырма:Сан есімдерді қатыстырып, «Біздің сынып» деген тақырыпта шағын шығарма құрастырып жазыңдар.