Дәруменге толы жеміс ғылыми жобасы 3 сыныпқа

Пікір

Мұханбетәлі Альбина білімі мен біліктілігі жоғары, талап- талғамы терең, салауаттыөмір салтын ұстанатын интеллектуалды тұлға.

Дүниені оз дәрежесінде танып, білу әр адамныңмеңгерген білім деңгейі мен оның мазмұнына байланысты жүзеге асады, сондықтан да мектептердегі дүниетану сабақтарының дүниені танып білуде мәні ерекше зор.

Мерей табиғат құбылыстарын, өсімдіктерді бақылығанды, өзінің алған әсерін ұстазымен, ата-анасымен, сыныптастарымен бөлісіп немесе суретін салуды жақсы көреді.

Оның бойында ізгілік,сезімталдық, сергектік сезімдері басым. Ғылыми жобаныңматериалдарын жинақтап жүріп, Мерейдің білімге, ғылымға деген қызығушылығы арта түсті, сонымен қатар шығармашылық қабілеті дами түсіп, қоршаған ортаға байланысты көз қарасы жаңаша қалыптасты.

Мерей жан-жақты, өйткені ол тоғызқұмалақты да шебер ойнайды, биші, көркем сөздерді сүйіп оқиды .

Өзінің зерттеп отырған тақырыбында алманың пайдасын, дәрумендері туралы айтылса, ендігі мәселесінде алманың құпия тұстары, бұрынғы алма мен қазіргі алма туралы зерттесем деген мақсат қойып отыр.

Жұмыс кезінде Альбина өздігінен тәжірибе жасауды,қорытындылауды үйренді.

Әр адам табиғатпен дос болу керек, жанашырлықпен қарау керек. Сонда ғана біздің ғаламшардың көркеюіне үлкен үлес қосып, өзінің туған жерінің патриоты боларына сенімдімін.

Аннотация

Зерттеудің мақсаты:

Алма жемісінің тіршілігін бақылау;

Адам денсаулығына маңыздылығын анықтау;

Алма құрамындағы дәрумендермен танысу;

Тәжірибе жасау арқылы алманың ғажайып қасиеттерін анықтай отырып білім толықтыру, іздену.

Зерттеудің міндеттері

1. Алма туралы кітаптармен, оқулықтармен, зерттеулермен танысу;

2. Алманың түрлері, ерекшеліктері жайлы білімді тереңдету.

Зерттеудің нысыны:

Алма жемісінің пайдасы

Зерттеудің болжамы:

Егер біз алма жемісі жайлы көп оқып білсек,онда біз алманың әр үйдің бағында өсіп тұруына ықпал жасаймыз.

Зерттеу нәтижесі:

Іздену нәтижесінде алманың сорты "Апорттың" жоғалып кетуіне жол бермеу, керісінше көбейту, болашақ ұрпақ оларды қамқорға алу керектігін білу:

I.Кіріспе

Жеміс (Лат.Fructus)- жабық тұқымды өсімдіктер өнімі. Жеміс ұрықтанған аналықтан дамиды, бірақ көптеген өсімдіктерде басқа бөліктерінен де дамиды. Аналықтан дамыған жемісті нағыз жеміс, ал басқа бөліктерінен дамыған жемісті жалған жеміс деп атайды. Жеміс тұқымнан және жеміс қаптан тұрады. Жемісқаптың ішінде бір немесе бірнеше тұқым болады, партеногенездік жолмен дамыған жеміс тұқымсыз болады.Өсімдік түріне байланысты жемістің пішіні, көлемі, түсі әр түрлі болады. Жеміс құрғақ және шырынды жеміс деп бөлінеді. Шырынды жемісті көп тұқымды - алма.

Алма-раушан гүлділер тұқымдасына жататын, өте кең тараған жеміс ағашы. Табиғи алманың жер шарында 36 түрі белгілі, олардың 10-12- сінің шаруашылықта маңызы бар. Қазақстанда негізінен Сиверс алмасы, Недзведский, қырғыз алмасы өседі. Алманың жаздық, күздік, қыстық сорттары бар. Алма ағашының өмір сүру ұзақтығы 20-100 жыл, биіктігі 3-10м болады. 3-12 жылда жеміс береді, әр гектардан шамамен 100-300ц өнім алынады. Тұқымынан және өсімді жолмен көбейеді. Тұқымынан көбейту бұлама алуда және селекцияда қолданылады.

Алманы көбейту кейде ұластыру арқылы да жүргізіледі. Қазақстанда алманың 40-тан астам сорттары аудандастырылған, оның 20 -сын ( Салтанат, Іле , Алатау шапағы, Алматы т.б) қазақ селекционерлері өсіріп шығарған. Алма жемісі тасымалдауға, сақтауға жарамды, тағамдық заттарға бай, дәмді келеді, әрі жақсы өңделеді. Алманың жер шарында 36 түрі бар. Қазақстанда алманың "Аппорт", "сиверс", "недзведский" қырғыз алмасы өсееді. Алманың отаны- Орталық Азия. Сұрпына қарай , алманың өмір сүру ұзақтығы да әртүрлі. Олар 20жылдан 100 жылға дейін өсе беру мүмкін. Алма ағашы еккен сәттен бастап гүлдемейді, оны отырғызған соң 3-12 жыл ішінде жеміс бере бастайды.Сонымен қатар оның жаздық, күздік, қыстық сұрыптары болады. Яғни, қысқы сорттары жылдың суық мезгілінде де алмасын бере алады.

Жаздық, күздік, қыстық сұрыптарды іріктеп алу тәртібін орындамау, қандайда болсын бір түрін көбейтіп жібері- әсіресе, өнімді жинаған,сақтаған, өңдеген кезде көптеген иыншылықтар туғызады. Бақшада мейлінше көп сақталатын қыстық сұрыптарға едәуір орын берілгені дұрыс.

II. Негізгі бөлім

II.1. Алманың құрамы

Алма құрамында 83-88%су,7-16%қант,0,2-0,8 %қышқыл,9,5-18,5% құрғақ қалдық,0,28-1,0 %илік заттар.А.В1,В2,В6,С,Р дәрумендері,көптегенминералды заттар бар."Күнде кешкісін бір алма жесеңіз,дәрігер қажет емес",-дегенмақал алманың қаншалықты пайдалы екенін білдіреді.Алма шырыны адам ағзасын ауыр металдардан тазартуға,қан бұзылу және жүрек ауруларын емдеуге қолданылады.Алма жемісі тасымалдауға,сақтауға жарамды.Алма жемісіненшырын,тосап,компот,джем,қақ жасалады.Сондай-ақ тамақ кондитер және иіс су өнеркәсібінде қолданылады.Алманы күнделікті тағамға ,салаттарға қосып пайдаланады.Шырынынан шарап,сусын дайындалады.Жемісін емдік дәрі ретінде де,адам ағзасын ауыр металдардан тазартуға,қан бұзылу және жүрек ауруларын емдеуге қолданады.

Алманың зиянкестері:алма жегіші,алма биті,шие бізтұмсығы,гүл жегіш.Алма аурулары:алма қотыры,ақ ұнтақ,жеміс шірігі,т.б

II.2. Қолданылуы

Алма адамдардың тамаққа қолданатын жемістерінің4/5 бөлігі-алмалар.Оны ежелден ем-дәмдік тағам ретінде және ас қорытуды бұзылуын реттейтін амал ретінде қолданған.Дәрумен жетіспегенде ,безгекке қарсы да жеген.Алма тінге күш беріп ,ағзаның әртүрлі аурулармен күресуіне көмектеседі.Сырқатқа шалдыққандарға да,сау адамдарға да алманы жеу пайдалы.

Алматы апортына жеке тоқталып кетуге болады.Алманың бір сорты-Алматы апорты.19ғ-дың аяғында Воронеж губерниясынан әкелінген апорты жергілікті алма сортымен будандастыру арқылы шығарылған.Жемісінің салмағы350г,шырынды,түсі қанық қызыл,дәмі сәл қышқылтым әрі тәтті,ереше хош иісті.Негізінен алманың жаздық, күздік,қыстық сорттары бар.Мамандардың айтуынша,жақсы алманың құрамында 83-88% су,7,5-16 % қант,0,2-0,8 % қышқыл, 9,5-18,5% құрғақ қалдық,0,28-1,0 %илік заттар,А,В1,В2,В6, С, Рдәрумендері,көптеген минералды заттар болады екен.Ал біз айтып отырған апорт-кеш пісетін түрге жатады.Қыркүйек айларында ғана пісіп жетіледі.Кеш піскендіктен қыста жақсы сақталады.Апорт-Алматы…