Дарынды балалармен жұмысқа арналған ғылыми материал

Дарынды баланы анықтауға қажет әдістер. Дарындылықты анықтау әдістемелері баланың қабілеттеріне жасалған ұзақ уақыт бойғы бақылаулардың нәтижесін растай түсу үшін, сондай-ақ күшті және әлсіз психологиялық сапаларын дәлірек анықтаумен қажетті психо-педагогикалық көмекті ұйымдастыру үшін қажет. Дарынды баланың психикасын анықтауда кең ауқымды түрлі әдістер қолданылады: - арнайы психологиялық сұрақнама, әдістемелер; - баланың іс-әрекетін мұғалімдер, ата-аналар, психологтар тарапынан экспертті бағалау; - балалардың шығармашылық жұмысының нақты нәтижелерін мамандар тарапынан сараптау; - түрлі танымдық әрі пәндік олимпиадалар, конференциялар, спорт жарыстарын, шығармашылық байқаулар, фестивальдар және т.б, ұйымдастыру; - белгілі дарын түрін талдау міндеттеріне байланысты түрлі әдістерді пайдалана отырып, психодиогностикалық зерттеу жүргізу. Бірінші бөлімде, танымдық процестерге байланысты әдістемелерді қолдандым. Олар: - Джонс креативтілік сұрақнамасы.Мұнда баланың шығармашылық ойлау деңгейін зерттеу қарастырылған; - Ойлауды анықтауға арналған әдістеме; - Көру арқылы есте сақтау; - Есту арқылы есте сақтау; - «Оперативті ес» әдістемесі; - Зейінді анықтауға арналған «Қызыл-қара таблицалар»

3. Түрлі сипат пен деңгейдегі ойларды ұсыну 4. Қосымша детальдар, ойлар, баламалар мен шешімдер ұсыну 5. Елестете алу ,әзілқойлық,мүмкіндіктерді тұжырымдап,дамыту 6. Мәселені шешуе тосын, жаңа мінез-құлық таныту 7. Басқа келген қарапайым, көпшілікке белгілі ойлардан бас тартып, түрлі ойлар қарастырып, ұтымдысын таңдай білу 8. Туындаған қиындықтарға қарамастан өз шешіміне деген сенімін жоғалтпау, мәселені шешуде септігін тигізер қалыптан тыс ой мен бағыты үшін жауапкершілікті сезіну. Мүмкін болатын бағалау ұпайлары: 1-ешқашан; 2-сирек; 3-кейде; 4-жиі; 5-үнемі; Орта буында оқитын балалардың ойлауын бағалау әдісі Сізге осы әдістемені қолдану барысында 20 мәселені шешу беріледі. Бұл әдістемеде салыстырмалы түре қайсысы үлкен немесе кіші саны анықтау керек. Үлкен « » не кішілік « » белгілерін қойыңыз, 5 минут уақыт беріледі. Тапсырма: 1.А үлкен Б 6 есе 2. А кіші Б 10 есе Б кіші В 7 есе Б үлкен В 6 есе 3. А үлкен Б 3 есе 4.А үлкен Б 3 есе Б кіші В 6 есе Б кіші В 5 есе 5.А кіші Б 3 есе 6.А үлкен Б 9 есе Б үлкен В 5 есе Б үлкен В 12 есе 7.А үлкен Б 9 есе 8.А кіші Б 3 есе Б кіші В 4 есе Б үлкен В 7 есе 9.А кіші Б 5 есе 10.А кіші Б 2 есе Б үлкен В 6 есе Б үлкен В 8 есе 11.А кіші Б 3 есе 12.А

4-нұсқа Мектеп адам Ұйықтау Қызыл Дәптер, гүл Тапсырма үлгілері: 1. Шабаданның массасы сөмкенің массасынан 8кг артық. Егер барлық жүк бұрынғыдай қалу керек болса, олардың массасын теңеу үшін не істеу керек? Ж: Шамаданды 8 кг азайту 2. Балалар жарысып ойнап жүр. Санжар Айдостан бұрын, бірақ Дәулеттен кейін жүгіріп келеді. Арман Дәулеттен бұрын, ал Данияр Айдостан кейін келеді. Олардың қайсысы бәрінен бұрын келеді? Ж: Арман, Дәулет, Санжар, Айдос, Данияр 3. Қатарды орналастыру заңдылығын анықтай отырып, сандар қатарын жалғастыр. 11, 10, 9, 8, 7, 6, 5..., .... 10, 20, 60, 240, ... ,..., ... 24 000, 12 000, 6 000, ... , .... , .... , .... 4. 4-сыныпта 28 бала бар. Ата аналар жиналысына 24 ана, 18 әке келді. Жиналысқа неше баланың анасы да әкесі де келді? Ж: 18 ана-әке келді

«Оперативті ес» әдістемесі Қысқа уақыт ішіндегі есті зерттеуге арналған әдіснама. Зерттелушіге бірінші бланкі беріледі. Кейін әдістеме құрлымы айтылады. 1 минут. ҚҰРЛЫМЫ: Саған сандарды оқимын. 10 қатар әр біреуінде 5 саннан.Сіздің мақсатыңыз: сол 5 санды есіңізде ұстап сосын 1- ші санды 2 - шіге қосып, 2-шіні 3-ге қос, 3 - 4- ке қосып 4-ші 5-ге қосып, барлығын қосқандағы жалпы санды сол қатарға жазып қой. Мысалы: 6, 2, 1, 4, 2, 6+2=8 жазамыз, 2+1=3 жазамыз, 1+4=5 жазамыз, 4+2=6 жазамыз. 15 сек беріледі. Дұрыс тапқан сандарды санап сол бойынша бағалаймыз. Әдістеме материалының үлгі бланкісі. Аты-жөні: № ҚАТАР ЖАЛПЫ ҚОРТЫНДЫ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

Әдістеме мазмұны: 1- 5,2,7,1,6 2- 3,5,4,2,5 3- 7,1,4,3,2 4- 2,6,2,5,3 5- 4,4,6,1,7 6- 4,2,3,1,5 7- 3,1,5,2,6 8- 2,3,6,1,4 9- 5,2,6,3,2 10- 3,1,5,2,7 Зейінді анықтауға арналған «Қызыл-қара таблицалар» әдістемесі. Бұл әдістеме зейінді анықтауға арналған. 1 минут. Құрлымы: Сізге қызыл –қара сандары бар таблица берілді. Сіз қызыл, қара сандар 25-тен 1 дейін. Қара сандар 1- ден 24 дейін. Ең бастысы санның жанында жазылған әріпті жазып отыру керек. Жұмыс уақыты - 5 минут Мысалы: Қызыл сан 25, Р деп жазамыз, Қара сан 1, В әрпін жазамыз, Қызыл сан 24,И әрпін жазамыз, Қара сан 2, Н әрпін жазамыз, осылайша жауап парағында қатар бойынша әріптер пайда болады.

Р В И Н ...

Әдістеме дұрыс тапқан әріптердің саны бойынша бағаланады. «Қызыл-қара» таблица әдістемесінің материалы. Аты-жөны:

8 К 24 У 13 М 7 Ф 22 Б 12 И 5 Б

8 І 14 Ф 14 Р 17 Ш 15 Д 6Г 3 Е

19 К 3 К 18 Ч 23 К 16 Р 18 І 17 Р

21 Р 13 А 1 Р 22 Ш 11 Р 23 Г 20 Г

5 М 10 С 4 Ф 25 Р 21 Ц 2 Т 19 Ж

12 Ж 6 Б 16 У 20 М 4 С 10 Б 9 А

2 Н 7 Н 11 Л 15 У 9 К 24 Н 1 В

Қызыл сан: 25-1 Қара сан: 24-1 дейін Мюнстенберг әдістемесі Бұл әдістеме тұлғаның зейінін анықтауға бағытталған. ҚҰРЛЫМЫ: Көрсетілген әріптердің ішінде сөздер құрастырылған. Сіздің міндетіңіз тез арада барлығын қарап шығып, арасындағы сөздерді тауып белгілеңіз. Бланкімен жұмыс істеу уақыты- 1 минут Тапқан сөздердің санын шығарып қатесін белгілеу керек. Мюнстенберг әдістемесінің үлгісі Вншағашшедышыршанемоедарынжаотанымдплпоқуогшнәтижелдплджылоллдмектеп лдол ғылымолплдәлеуметлдлоқушыолаплкөрушгдзейінждыжэхзппбалашещзбілімгещскезе ңолвщк міндетлдыжоблыспнущдамытузелжойындвщшәрекетопгпедагогжвщшуақытжхухбас шыолпагшуаақлдазжылущлдхтәжірибезхкндтдтұқымырщқұралдыушзпсезімдлаплпсы ныпдмдвшввхат Дұрыс жауаптар: Ағаш,шырша,дарын,таным,оқу,нәтиже,жыл,мектеп,ғылым,әлеумет,оқушы,көру,зейін,бала,білім, кезең, міндет,облыс,дамыту,ойын,әрекет,педагог,уақыт, басшы,,атақ,тәжірибе,тұқым,құрал,сезім. Оқушылардың шығармашылық қабілетінің диогностикасы. 1 бөлім. Жаттығу. 1. Қалампыр сөзі беріледі.осы сөздегі әріптерді пайдаланып барынша көп сөз құрау қажет. (3 минут)Сөз құрауда бір әріпті екі рет қайталауға болмайды. Тапсырма бөлек парақпен беріледі және оған оқушы өз сөздерін жазады. Қабілеттің жоғар

С) мұғалім көмек бередідеп үміттенемін - 0 6.Мен үшін қарым - қатынас жасауда ең бастысы: А) өзгеше жаңа нәрсе туралы мағлұмат алу мүмкіндігі - 2 В) достарыммен өз қиындықтарым туралы бөлісу - 1 С) уақыт өткізу - 0 7. Егер де мен ғалым болсам,онда: А) шетілге жиі барар едім - 0 В) көптеген пайдалы кітаптар жазар едім - 1 С) адамзат пайдасы үшін жаңалықтар ашар едім - 2 8. Егер сізге орманға барарда үш жол кездессе, онда сіз қайсысын таңдар едіңіз? А) өзіңізге ыңғайлысын - 0 В) таныстарым айтқан жолды таңдар едім - 1 С) белгісіз жолды таңдаймын - 2 9. Менің қалауым - мектепте: А) барлығы өз мүмкіндігі аясында ғана оқысы - 1 В) барлығы тату болса - 0 С) жаңа нәрселер туралы неғұрлым көп білсек - 2 10. Үш жаңылтпашты дауыстап, анық айтыңыз: А) кеше неше кесе сынды В) торғай тоғайды ұнатады. Торғай торғайды ұнатады С) Піл күшті. Піл күшті емес тіл күшті 3 бөлім. Сіз ғұламалардың қанатты сөздерімен келісесіз бе? Өз жапуатарыңызды карточкаға мынадай символдармен белгілеңіз: А) толық келісемін - 0 В) келіспеймін - 2 С) қанатты сөзді бағалауға дайын емеспін - 1 11. «Ойды ой ғана жоққа шығара алады» 12. «Адамның ақылы оның жұдырығынан күштірек» (Ф.Рабле) 13. «Қабілеттер бұлшық еттер секілді