Дәстүрден тыс сурет салу әдістері туралы балабақша мақаласы

Тақырыбы: “Бейнелеу өнерінің дәстүрден тыс әдіс – тәсілдері арқылы балалардың шығармашылығын қалыптастыру”

Мақсаты: Балаларға дәстүрден тыс сурет салу әдістерінің барлық түрлерін меңгерте отырып, оның қолдану тиімділігін уйрету.

Мектеп жасына дейінгі баланың үдемелі дамуын қамтамасыз ету үшін сәбилердің мүмкіндіктеріне сүйеніп, оның өмірінің, әрекетінің мазмұнын, айнала қоршаған ортамен қарым-қатынасын өзгерту керек. Сәбидің жаңа талап-тілегін, қажеттілігін қамтамасыз ету үшін бұрынғы өмірін қайталау аз, ол қанағаттандырмайды. Сол себептен баланың бұдан былайғы өмірін мектепке дейінгі кезең талабына сай ұйымдастырған жөн. Болашақ ұстаздар мектеп жасына дейінгі балалардың жас кезеңдеріне бөлінуін жақсы түсініп, дидактикалық принциптерге негіздей отырып, тәжірибеде пайдалануға үйренеді. Мұнда нәрестелік кезең, сәбилік кезең, мектепке дейінгі кезеңдегі бала дамуының ерекшеліктері мен бала дамуындағы іс-әрекеттің ықпалын оқып-үйренеді. Қазіргі кезде жасөспірім жеке тұлғаны тәрбиелеуде өнердің, соның ішінде бейнелеу өнерінің ықпалы зор екендігін педагогика, психология ғылымдары дәлелдеп берді. Бейнелеу өнеріне оқыту барысында балалардың ойлау қабілеті, көргенін есте сақтау, шығармашылық қиялы, көркемдік икемділігі, адамгершілік және сұлулық сезімі дамиды, әрине бұл қасиеттер жеке тұлғаның жан-жақты дамуына негіз болары сөзсіз. Бейнелеу сабақтары балалардың қоршаған ортаға қызығушылығын арттыру арқылы сұлулық се

Пейзаж - табиғатты бейнелеу. Пейзаж дербес жанр ретінде, Қытайда, Жапонияда және басқа Шығыс елдерде (VII-VIII ғасырларда) Европадағыдан ертерек қалыптасты. Европалық живописьте ол XVII ғасырда, алдымен Италияда пайда болды, ал содан кейін Голландияда ерекше жоғары дамыды. Орыс өнерлерінде пейзаждың гүлденуі XIX ғасырдың саңына тұспа-тұс келеді.

Арнайы шығармашылық қабілеттер түсінігі мен олардың сурет салу шығармашылығында көрінуі Балалардың бейнелеу шығармашылығы – қызықты бейнелер мен ашық бояулар әлемі. Балалар өздерінің ғажайып қиялымен, ерекшелігімен ересектерді талай таңғалдырған. Сәбилер суретті ерекше ықыласпен және жиі салады. Оларды айналадағы қоршаған дүние әлемі өз қызығымен еліктіріп әкетеді. Балалардың сурет салу әдісін меңгеруі, олардың қабілеті дамуы болып табылады. Қазіргі кезеңде жаңа адамды қалыптастыру, оның шығармашылық белсенділігін дамыту басты назарға алынған.Бейнелеу өнері – мектеп жасына дейінгі балалардың қызығушылықпен айналысатын іс-әрекеттерінің бірі. Бейнелеу өнерінің сурет салу, мүсіндеу, жапсыру бала үшін өзінше әр қайсысы қызықты. Бала бейнелеу өнерінің қай түрімен айналысса да өз көңіл-күйін білдіре алады. Бейнелеу өнері, ең алдымен, балалардың эстетикалық, адамгершілік, еңбексүйгіштік, ойлау қабілеттерін дамытады. Я.А.Коменский, Ф.Фребель: «сурет салу, мүсіндеу және түрлі құралдармен айналысатын сабақтар балалардың сезімдерін, ойлау қабілеттерін дамытады» деп айтқан. Бейнелеу өнері – эстетикалық тәрбиенің негізгі құралы. Бұл көзқарасты философтар, ұстаздар, психологтар қолдайды. Ежелгі

Дәстүрлі емес әдіс-тәсіл түрлері: мөр басу, кляксография, монотипия, ылғал бетте сурет салу, май шаммен, түрту, нүктемен, саусақпен т.б. дәстүрлі емес әдіс-тәсілдерді пайдалану ойлау қабілеттерін, қиялын шығармашылық қабілеттерін дамытады. Әрбір оқу іс-әрекеттерінде түрлі әдісті қолдану балалардың сурет салуға қызығушылықтарын дамытып, өз беттерімен жұмыс жасауларына мүмкіндік береді. Бейнелеу іс-әрекеті балаларды мектептегі бейнелеу өнері сабақтарына дайындау үшін арнайы дайындықтан өткізуге мүмкіндік береді. Ол үшін төмендегідей практикалық материалдар болу керек. - Суреттер, мүсіндер, халықтың қолданбалы өнерінің бұйымдар жинағы. - Классикалық саздар жинағы. - Бейнелеу құралдарының жинағы. - Байланыстыра сөйлеуге басты назар аудару қажет (живопись, скульптура шығармалары бойынша шығармашылықәңгімелер). Балалардың Қазақстан өнері, оның қайнар көздерімен негізін салушылар туралы білімдерін кеңейтіп, байыту керек. Әртүрлі халықтардың мәдениетін түсіне, ажырата білуге үйрету. Осы мақсатта халықтық ойыншықтар арқылы образдар құра білуге үйрету керек. Осылайша, бейнелеу өнері – мектеп жасына дейінгі балалардың қызығушылықпен айналысатын іс-әрекеттерінің бірі. Бала бейнелеу өнерінің қа

Шаблонография Бір затты салу үшін оның қаңдай бөліктерден тұратынын білуіміз керек. Балалар ерте жасынан ойыншықтары қаңдай фигуралардан тұратынын зерттеуге ұмтылады. Жасы келгенде,баланың тәжірибесі де арта түседі. Бұл әдіс алдын ала дайындалған шаблондар арқылы – геометриалық фигураны – жалпы сюжет алу үшін саламыз.

Кляксография Бұл әдістің негізі – клякса. Клякса көп адамдардың түсінігінде ұқыпсыздықтың белгісі.Сондықтан осы әдіс арқылы кляксографияны таңымды және балалардың салынатын суретінің симметриясын қолдану,бір жаққа бояу дағын қойып,екінші жағына бірдей етіп бастырамыз,сонда әдемі өрнектерді аламыз. Оларда ағаштардың,гүлдердің ерекше суреттерін тануымызға болады. Клякса – бұл сиядан,бояудан дақтар. Дегенмен,клякса сурет салуға көмек тиюі мүмкін.Бұл кезде бояу арқылы әр түрлі дақтар қалдырып,оны керемет өнер туындысына айналдырамыз.Егер қағазды екіге бөліп,оның бір жағына бояуды тамызып,оны симметриялы екінші жағына ауыстырсақ,ерекше ою өрнектер алынады.

Монотипия. Бұл сурет салу техникасы сулы беттегі обьектілердің айналық көріністерін алуға қолданылады, кляксографияға ұқсайды: қағаз тігінен екіге бүктеледі, бір жағына келешек пейзаждың обьектілерінің элементтерімен жекеленіп салынады, ал салынып болғаннан кейін қағаз екіге бүктелінеді, басылады, қағаздың екінші бөлігінде суреттің кескіні алынады. Алыңған сурет қайтадан бояумен басылып шығады.

Түстерді араластыру. Түстерді араластыру – бұл бір түстердің екінші бір түске ауыстыру тәсілі. Үш негізгі түсті (қызыл, көк, сары) араластыру арқылы жаңа түстерді алуға болса, ал бояуға қара мен ақ түстерін қосқанда, алғашқы түстің басқа түрлері пайда болады. Бояуларды палитрада немесе ақ керамикалық плиткада, тәрелкелерде араластырады. Ақшылдау түстен бастап кішкене мөлшерден қосады, кейін түстерді өзара біртіндеп араластырып, керек түсті алғаннан кейін ғана оны қағаз бетіне түсіреді.

Саусақтармен сурет салу. 1-2 жастағы балалар бояу жаққышты пайдалануға әлі кішкентай, сондықтан да бұл балалар үшін ең тиімді сурет салу әдісі – саусақтармен сурет салу. Шындығында келгенде, саусақтармен сурет салу – ең қарапайым, әрі жеңіл жұмыс болып табылады – саусақтарыңды бояуға батыр да, суреттерді сала бер. Тіпті, енді дамып келе жатқан балалардың суреттері әдемі шығатынын айта кеткеніміз жөн.

Живопись. Живопись дегеніміз — әр түрлі бояу түрлерімен жазықтык, бетінде орындалатын көркем шығарма. Живопись атауы орыстың «живой писать» деген сөзінен алынған, яғни көріністер мен нәрселерді өмірдің өзіндегідей жанды етіп жазу деген мағынаны білдіреді.Живопись бейнелеу өнерінің аса дамыған түрі болып табылады.Живопись суреттері қағазға, картонға, тақтайға, кенепке, т. б. салынады. Негізінен қолданылатын бояу түрлері: акварель, гуашь, темпера, майлы бояу, пастель, сангина және т. б. Живопись — бұл майлы бояулармен жасалған және багет рамаға салынған, біз музейлерде қызықтайтын картиналар ғана емес. Кескіндеме ұғымы кең әрі мейлінше сан алуан техниканы қамтиды, мысалы, түрлі сулы бояулармен — темперамен, гуашьпен, акварельмен салынган живопись болады. тіпті аздап боялған суретке (пастель) ауысатын кескіндеме бар, жартылай гравюра кескіндеме (монотипия) бар. Жанрлар. Живопиcь – бейнелеу өнерінің неғұрлым бай әрі толысқан түрі, онда бейнелеудің сан алуан мол құралдары қолданылады. Суретшілер өнердің ұшы-қиырсыз осы саласына көбіне өздері сүйген әуендер мен тақырыптарды таңдап алады. Біреулер портреттер жазғанды ұнатса, екіншілері пейзаждарды, үшіншілері тарихи, соғыс немесе тұрмысты

Портрет. Бұл жанр басқалардан бұрын пайда болды – үш мың жылдан астам уақыт бұрын жасалған скульптуралық египет портреттері, екі мың жыл бұрынғы мозаикалық Рим және темпералық фаюм портреттері белгілі. Адамдар әрдайым өз бейнемін көгісі келді, ал ежелгі египеттіктер тіпті қайтыс болған адамның жаны портретке көшеді екен деп есептеді. Үлкен шебердің шабытты қолымен жазылған әрбір портрет шынында да рухтанғандай болады, портретке түсірілген бет-әлпетте ой, қайғы-күйініш, қуаныш, күрделі және кейде қиын бүкіл өмір жолының көрінісі жатады. Портреттің бірінші және қажетті сапасы – оның түпнұсқасымен ұқсастығы. Бірақ бұл, математиктер айтатындай, қажетті, бірақ жеткіліксіз шарт. Адамның сыртқы белгілерінің арғы жағынан біз бейнелеушінің ой-арманын, қуаныш-күйінішін, ішкі жан дүниесін тап басып, сезінуге тиіспіз. Біз суретшінің оған қатынасын да сезінуге тиіспіз.

Балалардың жасы: 5 жастан жоғары. Сабақтың тақырыбы: «Көңілді кляксалар» Сабақтың мақсаты: 1. Балаларды кляксографие сынды сурет салу техникасымен таныстыру; 2.Байқаусызда алынған дақтардан әдемі суреттер алуды үйрету, шынайы бейнелерге оларды жақындатып салу. 3. Баланың ойлау жүйесін, қиялын, шығармашылық қызметін дамыту; Сабаққа қажетті материалдар: - А4 альбом қағазы; - гуашь; - фломастерлер; - бояу жаққыш; - қауырсын, тушь бар банка; - кляксографие бойынша дайын жұмыстар, үлгі үшін. Сабақтың барысы: 1. Ұйымдастырушылық бөлім Ұстаз. Клякса – бұл сиядан, бояудан қалған дақтар. Дегенмен, клякса сурет салуға көмек тиюі мүмкін. Бұл кезде бояу арқылы әр түрлі дақтар қалдырып, оны керемет өнер туындысына айналдырамыз. Егер қағазды екіге бөліп, оның бір жағына бояуды тамызып, оны симметриялы екінші жағына ауыстырсақ, ерекше ою өрнектер алынады. Сергіту жаттығуы: Отырып-ақ орныңда Айдың көлді кешемін Сен білмесең егерде Былай ескек есейік.

2. Практикалық бөлімі 1. Қағазды ұзындығы бойынша екіге бүктеп, қағазды ашамыз. 2. Бояу жаққышқа бояу алып, қағазға тамызамыз. 3. Қағазды бүктеп, ашамыз, не шыққанын қараймыз Осылайша басқа түстермен де істеп көреміз, мұның бәрін бояу кеуіп үлгермегенше жасаймыз. Кімде қандай суреттер шығатынына қарай, суреттерді қосымша элементтермен фломастер мен түрлі түсті бояулардың көмегімен толықтырамыз. Жұмыс барысында мұғалім балалардың сурет салуын бақылайды. 3. Сабақтың қорытындысы: Ұстаз балалармен бірге жақсы шыққан суреттерді таңдап, мадақтайды. Бұл әдіс балаларды кез-келген қателіктен жақсы нәтиже алуға үйретеді.